Zes niveaus van literaire competentie
De niveau-indeling van de catalogus refereert aan zes niveaus van literaire competentie: oplopend van de beperkt literair competente lezers in het begin van havo/vwo 4 tot de zeer uitgebreid literair competente lezers in gymnasium 6 (zie tabel hieronder).
| NIVEAU 1 | NIVEAU 2 | NIVEAU 3 | NIVEAU 4 | NIVEAU 5 | NIVEAU 6 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Literaire competentie | zeer beperkt | beperkt | noch beperkt, noch uitgebreid | enigszins uitgebreid | uitgebreid | zeer uitgebreid |
| Moeilijkheid tekst | zeer eenvoudig | eenvoudig | noch eenvoudig, noch complex | enigszins complex | complex | zeer complex |
| Voorbeeld | Keuls, Floortje Bloem | Oberski, Kinderjaren | Krabbé, Het gouden ei | Mulisch, De aanslag | Couperus, De stille kracht | Nooteboom, Rituelen |
| Startniveau hv4 | onvoldoende | normaal | hoog | excellent | ||
| Eindniveau h5 | zeer onvoldoende | onvoldoende | normaal | hoog | excellent | |
| Eindniveau v6 | zeer onvoldoende | zeer onvoldoende | onvoldoende | normaal | hoog | excellent |
De niveaus geven niet alleen verschillen tussen leerlingen weer, maar laten ook zien langs welke leerlijn leerlingen hun literaire competentie verder kunnen ontwikkelen. Om een concrete voorstelling van deze niveaus te kunnen maken, is in bovenstaande tabel aangegeven hoe de zes niveaus zich verhouden tot algemene havo- en vwo-normen. Deze normen zijn ontleend aan Witte (2008). De niveaus 2, 3 en 4 corresponderen met de ‘drempels’ van de doorlopende leerlijn Taal van de commissie Meijerink.
Elk niveau is voorzien van een boek dat representatief is voor wat een leerling op dat niveau aankan. Uiteraard kan een boek op meer niveaus worden gelezen. Uit het onderzoek van Witte is gebleken dat de ‘bandbreedte’ van vrijwel alle boeken drie niveaus is. Daarbuiten is het boek relatief te makkelijk of te moeilijk voor de leerling. Het gouden ei bijvoorbeeld, komt goed tot zijn recht bij een leerling van niveau 3. Het is ook geschikt voor een leerling van niveau 2 of 4, maar het komt onvoldoende tot zijn recht op niveau 1. Een leerling met een zeer beperkte competentie kan wel uit de voeten met boeken van niveau 1 of 2. Voor een leerling van niveau 5 of 6 is Het gouden ei in principe te makkelijk. Deze leerlingen kunnen beter boeken lezen van niveau 4, 5 of 6 omdat die hen meer uitdagen.
Wat weet en kan een leerling op een bepaald niveau?
Wat houden deze niveaus in? Welk type boeken kan de leerling op een bepaald niveau aan en welke opdrachten passen daarbij? Wat kan de docent doen om een leerling van bijvoorbeeld niveau 2 naar niveau 3 te krijgen? Wat kan die ontwikkeling in de weg staan? In het onderzoek van Witte is voor elk niveau een literair competentieprofiel samengesteld waarin antwoord op deze vragen wordt gegeven. Een samenvatting hiervan vindt u onder zes literaire competentieprofielen. U kunt ook het zeer beknopte niveauoverzicht uitprinten.