Voor leerlingen

Vooraf

Op deze website staan boeken die je kunt lezen 'voor school'. We hebben een selectie gemaakt van boeken die leuk zijn om te lezen, heel bekend zijn en/of waar je veel van kunt leren.

Log in, want dan kun je gebruik maken van de functie 'mijn boekenkast' en aantekeningen maken en informatie delen.

Het is verstandig om eerst de informatie hieronder te lezen. Zo kom je te weten wat je allemaal op deze site kunt vinden en hoe je deze site kunt gebruiken.

Waarom moet ik boeken lezen?

Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat leerlingen die veel lezen beter kunnen spellen en beter technisch en begrijpend kunnen lezen. Ze kunnen zich ook beter verplaatsen in andere mensen en hebben meer kennis over de wereld. Het is zelfs aangetoond dat leerlingen die veel lezen succesvoller zijn in het hoger onderwijs dan leerlingen die niet of weinig lezen!

Zoals sporten goed is voor je lichaam, is boeken lezen goed voor je geest. En, misschien nog wel belangrijker, zonder een goede leesvaardigheid red je het niet in onze maatschappij.

Waarom zijn er leesniveaus?

Veel leerlingen vinden het moeilijk om leuke boeken te vinden die geschikt zijn om te lezen 'voor de lijst'. Dat is jammer, want daardoor lees je misschien boeken die te moeilijk voor je zijn of om een andere reden niet bij je passen. Bovendien helpen de leesniveaus je om te bepalen wat je al kunt en wat je moet doen om beter te worden.

Literatuur lezen is iets wat je kunt leren. Vergelijk het met leren zwemmen: je begint in het ondiepe bad en pas als je de schoolslag beheerst, ga je in het diepe. En pas als je daar het hoofd boven water weet te houden, kun je leren reddend zwemmen en dingen opduiken. Net als met zwemmen verloopt de ontwikkeling van je vermogen om literatuur te lezen in verschillende stappen. Naarmate je meer en steeds moeilijker boeken leest, neemt je niveau toe. Je wordt er steeds beter in. En dingen die je kunt, worden vaak ook leuker.

Hoe weet ik wat mijn niveau is?

Op sommige scholen helpt de docent de leerlingen bij het bepalen van hun leesniveau. Je kunt ook zelf je leesniveau bepalen. Dat doe je zo:

  1. Als je in de eerste, tweede of derde klas zit, ga naar De leesniveaus 12 t/m 15 jaar. Als je in de vierde klas of hoger zit, ga je naar De leesniveaus 15 t/m 19 jaar
  2. Lees de omschrijvingen van de verschillende niveaus en kies de omschrijving die het beste bij je past. Als je niet kunt kiezen tussen twee niveaus (je twijfelt bijvoorbeeld tussen N1 en N2), kun je het beste beginnen met een boek op het laagste van deze twee niveaus. Als je merkt dat dit boek te makkelijk voor je is, kies je de volgende keer een boek met een hoger niveau.
  3. Overleg eventueel met je docent of een bibliothecaris of je de juiste inschatting hebt gemaakt.

Op welk niveau moet ik lezen?

In principe lees je altijd op je eigen niveau, maar het is wel de bedoeling dat je je ontwikkelt. Je zit op school om steeds beter te worden. In je eindexamenjaar moet je kunnen laten zien dat je een bepaald niveau bereikt hebt:

  • eind 4 vmbo (uitgezonderd BB) minstens N2
  • begin 4 havo en vwo minstens N2
  • eind 5 havo minstens N3
  • eind 6 vwo minstens N4.

Deze eindniveaus zijn vastgelegd in het Referentiekader taal en gelden dus in heel Nederland voor alle scholen. Dat betekent niet dat je bijvoorbeeld meteen in vwo 4 op N4 moet gaan lezen. Het is prima om te beginnen op N2 of N3, als je maar zorgt dat je niveau steeds hoger wordt en je aan het eind van vwo 6 minstens N4 hebt.

Hoe weet ik wanneer ik op een hoger niveau moet/kan gaan lezen?

Waarschijnlijk ben je eraan toe om op een hoger niveau te gaan lezen als:

  • je al langere tijd op hetzelfde niveau leest;
  • je merkt dat je een beetje uitgekeken bent op het soort boeken dat je leest en wel eens wat anders wilt proberen;
  • je merkt dat je niet meer zoveel nieuws leert van de opdrachten en/of dat je de opdrachten met veel gemak maakt.

Maar let op! Het komt wel eens voor dat leerlingen denken dat ze op een hoger niveau kunnen gaan lezen, omdat ze de boeken die ze lezen niet moeilijk vinden. Ze zeggen dan bijvoorbeeld dat ze 'alles snapten' en dat er niet zoveel moeilijke woorden in het boek stonden. Maar dat betekent niet dat ze dan ook de diepere betekenis hebben gezien en begrepen: alles wat onder de oppervlakte van het verhaal verborgen ligt.

Het is verstandig om met je docent te overleggen als je denkt dat je op een hoger niveau kunt gaan lezen.

Hoe kies ik een boek dat bij mij past?

Gok niet, maar neem de tijd om voldoende informatie te verzamelen, maar kies een boek dat past bij je niveau en interesses. Maak eerst een keuze uit Nederlands 12 t/m 15 jaar, Nederlands 15 t/m 19 jaar, Duits of Fries. Ga naar 'Zoek een boek' en klik je eigen niveau aan. Je kunt de titels ordenen op:

  • waardering (als je een boek zoekt dat door veel leerlingen hoog gewaardeerd wordt)
  • auteur       
  • titel
  • jaartal (handig als je, op vwo, een boek zoekt van voor 1880)

Daarnaast kun je zoeken op:

  • genre (als je een sterke voorkeur hebt voor bepaalde soorten verhalen, kun je zoeken op bijvoorbeeld fantasy, oorlogsroman of Young Adult)
  • tags (als je graag over bepaalde onderwerpen leest, kun je zoeken op tags zoals criminaliteit, liefde, voetbal, Tweede Wereldoorlog of Marokkaanse cultuur)

Ik ben dyslectisch of NT2-leerder; welke voorzieningen zijn er voor mij?

Als je dyslectisch bent, kun je (in overleg met je docent) gebruik maken van luisterboeken of Daisy-roms die in de Openbare Bibliotheek aanwezig zijn. Maar het is nog beter om boeken te lezen via Karaokelezen.nl. De tekst wordt voorgelezen, terwijl je zelf tegelijkertijd via een karaokebalkje mee kunt lezen. Zo schiet je lekker op en werk je tegelijkertijd aan je woordbeeld.
We hebben bij alle titels aangegeven welke voorzieningen er voor jou zijn. Je kunt ook via 'tags' zoeken op 'Karaokelezen'.

Als je niet in Nederland bent opgegroeid en nog bezig bent de taal te leren óf als je om een andere reden (veel) moeite hebt met lezen, kun je de boeken van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren lezen. Dit zijn boeken over onderwerpen die voor jouw leeftijdsgroep interessant zijn, maar in eenvoudige taal zijn geschreven.
Deze boeken kun je makkelijk vinden door via 'tags' te zoeken op Eenvoudig Communiceren.

Welke informatie kan ik over een boek vinden?

Als je een titel aanklikt, kom je op een pagina met algemene informatie over het boek. Elke informatiepagina bestaat uit de volgende onderdelen:

  • Over de auteur: informatie over het leven en werk van de schrijver;
  • Inhoud: een korte samenvatting van het verhaal of de flaptekst;
  • Leesaanwijzingen: informatie over wat een boek leuk, interessant, moeilijk of uitdagend maakt en soms een of meer tips over hoe je om kunt gaan met dingen die het boek lastig zouden kunnen maken;
  • Om over na te denken: enkele vragen die het verhaal oproept en die je aan het denken kunnen zetten;
  • Waardering: drie citaten van scholieren die het boek hebben gelezen
  • Meer weten: een of meer links naar websites waar je nog meer informatie over het boek kunt vinden;
  • Suggesties: vier suggesties voor boeken die op een of andere manier lijken op het boek. Als je denkt dat het boek niet helemaal is wat je zoekt, kun je via deze suggesties verder zoeken;
  • Opmerkingen: als een boek verfilmd is en/of als luisterboek of eBook beschikbaar is, wordt dat vermeld, evenals literaire prijzen die het boek of de schrijver heeft gewonnen;
  • Aanvragen bij mijn bibliotheek: door deze link aan te klikken kun je controleren of het boek in de openbare bibliotheek aanwezig is.

Naast een pagina met algemene informatie over een boek, hebben veel titels ook een pagina met informatie voor docenten ('Docenteninfo') en opdrachten.

Wat moet ik doen met de opdrachten?

Dat hangt af van je docent. Op sommige scholen laten docenten hun leerlingen opdrachten maken die ze zelf hebben gemaakt of die in de methode staan. Op andere scholen wordt gewerkt met de opdrachten die op deze website staan. Soms bepaalt de docent welke opdracht je moet maken en soms mogen leerlingen zelf kiezen.

Bij titels waarachter 'Inclusief opdrachten' staat, zijn meerdere opdrachten gemaakt. Een of wee opdrachten hebben hetzelfde niveau als het boek, een of twee opdrachten hebben een lager niveau en en of twee opdrachten hebben een hoger niveau.

Als je zelf mag kiezen welke opdracht je maakt, kun je dus zelf bepalen of je een makkelijke of een wat moeilijker opdracht maakt. Als je het boek niet zo moeilijk vond, kun je een moeilijker opdracht maken. Omgekeerd kun je, als je het boek behoorlijk pittig vond, kiezen voor een wat makkelijkere opdracht.

Ten slotte kun je natuurlijk ook gewoon kiezen voor een opdracht die je leuk lijkt. Denk er wel aan dat het de bedoeling is dat je werkt aan je literaire ontwikkeling. Als je steeds voor de makkelijke opdrachten kiest, ontwikkel je je minder dan wanneer je ook eens probeert jezelf uit te dagen.

Wat moet ik met Docenteninfo?

Je moet niets met Docenteninfo, maar je mag de pagina wel bekijken. Docenteninfo is een pagina met informatie voor docenten. Er staat onder meer een analyse van het boek. Daarin kunnen docenten precies zien wat er moeilijk of uitdagend is voor leerlingen met verschillende niveaus. Deze informatie is ook zichtbaar voor leerlingen. Als je de pagina met algemene informatie hebt geraadpleegd, maar nog meer informatie over de moeilijkheid wilt, kun je de Docenteninfo raadplegen. Maar let op: onder 'Inhoud' wordt vaak de afloop van het verhaal verklapt. Dit kun je dus beter niet lezen.

Mogen alle leerlingen alle boeken lezen die in de catalogi staan?

Je docent bepaalt wat je wel en niet mag lezen. Veel docenten die werken met Lezenvoordelijst.nl staan alle werken toe die in de catalogus staan, maar er zijn ook docenten die daar uitzonderingen op maken. Sommige Christelijke scholen hebben eigen lijsten, andere docenten maken bezwaar tegen het lezen van vertaalde werken in de onderbouw en weer andere vinden het niveau van sommige N1- en N2-boeken te laag om in de bovenbouw toe te staan. 

Mag ik ook boeken lezen die niet in de catalogus staan?

Wij vinden dat je alles mag lezen wat bijdraagt aan je literaire ontwikkeling, ook boeken die niet in de catalogi staan. Uiteindelijk beslist de docent. Het is dus verstandig om met je docent te bespreken welke boeken je wel en niet voor je lijst mag lezen.

Komen er boeken bij of verdwijnen er boeken van de site?

Aan deze website wordt voortdurend gewerkt. We werken niet alleen aan de het uitbreiden van de informatie bij titels die al in de catalogi staan, maar de catalogi worden ook elk jaar uitgebreid met een aantal nieuwe titels. Zo zorgen we ervoor dat elke catalogus ook nieuwe boeken bevat. Er verdwijnen geen titels uit de catalogus.
Op dit moment werken we aan opdrachten bij alle boeken op de lijst voor 12 t/m 15 jaar.

Hoe kom ik achter het niveau van een boek dat niet in de catalogus staat?

Als je een boek wilt lezen dat niet in de catalogus staat, is het handig om te proberen erachter te komen welk niveau het boek heeft. Zo voorkom je dat je een boek leest dat veel te makkelijk of juist te moeilijk is. Sommige docenten, mediathecarissen en medewerkers van de openbare bibliotheek kunnen je vertellen welk niveau een boek ongeveer heeft.

Ik ben 15… Hoe weet ik welke catalogus ik voor Nederlands moet gebruiken?

In alle gevallen is het verstandig om met je docent te overleggen wat in jouw situatie de beste keuze is.
Veel docenten willen dat leerlingen vanaf het begin van de vierde klas literatuur voor volwassenen lezen. Als dat op jouw school het geval is, ga je naar Nederlands 15 t/m 19 jaar. In de eerste drie klassen van het voortgezet onderwijs mogen leerlingen op de meeste scholen nog jeugdliteratuur lezen. Voor hen is de catalogus Nederlands 12 t/m 15 jaar.

Het kan zijn dat je nog niet in de vierde klas zit, maar eigenlijk wel bent uitgekeken op jeugdliteratuur. In dat geval kun je al eerder overstappen naar de lijst voor 15- t/m 19-jarigen.

Op vmbo-bb en -kb zijn docenten soms minder streng en mag je ook in de vierde klas boeken lezen van de lijst Nederlands 12 t/m 15 jaar.

Ik ben overgegaan naar 4 havo/vwo… Hoe weet ik op welk niveau ik verder moet lezen?

Als je in de derde klas bent geëindigd op N2 voor 12 t/m 15 jaar, lees je in de vierde klas gewoon verder op N2 voor 15 t/m 19 jaar. Hetzelfde geldt voor N1 en N3. Als je bent geëindigd op N3+ lees je in de vierde klas verder op N3. De kans is groot dat je dan al snel de stap naar N4 kunt zetten.

Zijn de niveaus bij Nederlands, Duits en Fries hetzelfde?

Ja. De beschreven niveaus hebben betrekking op je literaire competentie (dat wil zeggen: je vermogen om literatuur te lezen en begrijpen) en niet op je ERK-niveau (bijvoorbeeld A2 of B1) voor de taal.Als je voor Nederlands N3 hebt en dus al een beetje in staat bent om de 'diepere betekenis' van een boek te herkennen, ben je dit vermogen niet opeens kwijt als je een Duits boek leest. Natuurlijk is het veel moeilijker om een Duits boek dan een Nederlands boek te lezen, maar dat komt doordat je nog niet zo goed Duits kunt - niet doordat je literair niet vaardig genoeg bent om een diepere betekenis te herkennen.

Moet ik een account aanmaken?

Je kunt gebruik maken van de informatie op deze website zonder een account aan te maken. Als je wel een account aanmaakt, kun je gebruik maken van een aantal extra functies, zoals 'Mijn boekenkast'.
Je ontvangt geen ongevraagde mailings als je een account hebt aangemaakt.

Hoe gebruik ik 'Mijn boekenkast'?

Als je een account hebt aangemaakt, kun je je eigen boekenkast vullen. Je kunt boeken daar boeken in zetten die je al hebt gelezen of nog wilt gaan lezen - ook boeken die niet in de catalogus staan. Bij boeken die in de boekenkast staan, kun je aanvinken of je een boek hebt gelezen. De boeken in je boekenkast kun je op verschillende manieren ordenen. Ook kun je vanuit je boekenkast de lijst voor je mondeling samenstellen, printen of delen.

Kunnen andere mensen zien wat in mijn boekenkast staat?

Alles wat je opslaat in je boekenkast is van jou en onzichtbaar voor anderen. De makers van deze website gebruiken sommige gegevens wel voor verder onderzoek. Die gegevens worden niet openbaar gemaakt, maar anoniem gebruikt. We delen je gegevens niet met anderen.

De leesniveaus

NL leesniveaus

Leesniveaus 12 t/m 15 jaar
Leesniveaus 15 t/m 19 jaar 


Links

Stichting Lezen

'Een leven lang lezen begint thuis'
'Onderzoek naar lezen, leesbevordering en literatuureducatie'
' Ouders betrekken bij het lezen

Nederland leest

In november ontvangen duizenden leerlingen op school of in de bibliotheek een gratis exemplaar van Een vlucht regenwulpen van Maarten 't Hart. Op Nederlandleest.nl vind je meer informatie over deze campagne. Zie ook Een vlucht regenwulpen op deze site.

Jonge Jury

Iedereen mag stemmen voor de Prijs van de Jonge Jury. Op Jongejury.nl staat het complete aanbod jeugdboeken (12-16 jaar) uit 2013 en 2014.

Doe Maar Dicht Maar

Doe Maar Dicht Maar is een jaarlijkse poëziewedstrijd voor alle leerlingen van 12-19 jaar. Informatie over de wedstrijd vind je hier