Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, KristienNiveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw, verhalen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.

Deze pagina is voor het laatste bijgewerkt op 27 december 2014.

 

Over de auteur

Kristien Hemmerechts (1955) is geboren en getogen in Vlaanderen. Ze schrijft zowel  romans als verhalen en won daar tweemaal een literaire prijs mee. Donderdagmiddag, halfvier is haar twintigste boek in vijftien jaar. Thema's die in veel van haar boeken terugkomen zijn de dood en de menselijke onmacht. Hoewel in haar werk feministische ideeën te herkennen zijn, zijn haar hoofdpersonen vaak niet het slachtoffer van de man, maar van de omstandigheden of zichzelf. 

Inhoud

Karen verongelukt om half vier onder de witte bestelauto van typeleraar Damien Deroover. Hoe kon dit gebeuren? Al lezend maak je niet alleen kennis met Karen en Damien, maar met verschillende inwoners van het dorp waar zij wonen en waar ook het ongeluk is gebeurd. Langzaam kom je er achter wat de personages met elkaar en met het ongeluk te maken hebben. Wie van verhalen houdt, komt nog meer verrassingen tegen in deze roman.
De auteur schrijft op de flaptekst dat dit boek gaat over kinderen en ouders. Zij is tot de ontdekking gekomen dat de relaties tussen ouders en kinderen de belangrijkste relaties zijn in het leven. Het boek gaat daarom eveneens over liefde. De liefdes die het boek beschrijft zijn niet alleen die tussen ouders en kinderen, maar ook tussen geliefden. 

Leesaanwijzingen

Laat je niet afschrikken door het 'bericht aan de lezer' waarmee dit boek begint. Ook wanneer je dit niet begrijpt, kun je gewoon aan de roman beginnen. Verwacht niet te veel actie in deze roman: je leert de personages vooral kennen door gedachten en herinneringen. Ook krijg je regelmatig wat puzzelstukjes over de toedracht van het dodelijke ongeluk. In de levensverhalen van de typeleraar, moeder Bea en architect Sam kun je alle aspecten die de schrijfster noemt van het onderwerp 'kinderen' terugvinden. In de tweede helft van deze roman zul je verrast worden door 'verhalen in het verhaal' en die zijn opmerkelijk anders dan de rest van het boek.

Om over na te denken

Moeten ouders onvoorwaardelijk van hun kinderen houden? Is de relatie tussen ouders en kinderen gelijkwaardig? Is het van wezenlijk belang om kinderen te hebben? Is een verhaal dat iemand je oog-in-oog vertelt meer waard dan een verhaal dat je leest in een boek?

Waardering

'Ik vond het boek erg mooi. Vooral de verhalen, omdat ze erg goed zijn verzonnen en prachtig verteld zijn, maar ook het eerste hoofdstuk, omdat je daarin niet het idee hebt dat er iets ergs gaat gebeuren, maar er op het einde toch een climax komt, namelijk de dood van Karen.'
Anoniem, 5 vwo, op: scholieren.com

'Ik vond het een heel mooi boek. Ik vond het boek op het laatst ook heel erg aangrijpend, waardoor ik zelfs heb moeten huilen. Het leek allemaal zo realistisch en ik vond het zo mooi hoe haar vader een beschrijving gaf van Karen die er nu niet meer is. Ik vond het heel leuk om iets te weten te komen over al die mensen die in het boek voorkwamen. Ik vond het wel lastig om me steeds weer te moeten inleven in een ander persoon, want er zijn verschillende stukken met personen en steeds duurt het twee bladzijdes voordat je er weer in zit.'
Amour, 6 vwo, op: scholieren.com

'Het boek vond ik een beetje langdradig door alle details die gegeven werden. Maar het boek was toch wel leuk, want je leert elke persoon van heel dichtbij kennen en zo krijg je een heel andere kijk op de gebeurtenis dan wanneer dit niet het geval zou zijn.'
Tessa, 4 havo, op: scholieren.com

Meer weten?

bol.com | inkijkexemplaar

Geschreven door:

Gerdien Barkman-Migchelbrink en Jannet Oosterhuis

Suggesties


Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, KristienNiveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw, verhalen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.

Deze pagina is voor het laatste bijgewerkt op 27 december 2014.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, KristienNiveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw, verhalen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.

Deze pagina is voor het laatste bijgewerkt op 27 december 2014.

 

Opdrachten

BoekHemmerechts, Kristien, Donderdagmiddag, halfvier
NummerN2/1
Niveau2
Studielast1 à 2 slu
Werkvormtweetal
Focusperspectief
Je leert

reflecteren op de werking van het gebruikte perspectief

Opdracht
  1. [individueel]
    Wat is je oordeel over Donderdagmiddag, halfvier? Is het een aanrader voor je klasgenoten of juist niet? Waarom?
  2. [samen]
    Bespreek wat jullie hebben opgeschreven. Maak aantekeningen.
  3. [beiden]
    Bestudeer de informatie over vertelperspectief in Basisboek literatuur (bron 1) Vul daarna samen de tabel hieronder in.
  4. [samen]
    Stel je voor dat de auteur ervoor had gekozen om het hele boek te schrijven vanuit het perspectief van hoofdstuk 1. Wat zou er daardoor veranderen voor jullie als lezers?
  5. [samen]
    Kijk nog eens terug naar de ingevulde tabel. Hoe noem je het perspectief van deze roman als geheel?
  6. [samen]
    Verzin twee redenen waarom de auteur heeft gekozen voor dit perspectief.
  7. [samen/individueel]
    Bekijk nog eens je antwoord op vraag 1. Denk je er nog precies hetzelfde over, of heeft het invullen van de tabel en het nadenken over het perspectief je oordeel veranderd? Waarom wel/niet? Bespreek dit eerst samen en noteer daarna individueel je antwoord.

Tabel

Hoofdstuktitel Eerste zin van het hoofdstuk Verband met eerder(e) hoofdstuk(ken) Tijd: wanneer speelt dit hoofdstuk zich af? Wat is het perspectief? Noteer een zin die dit illustreer.
Damien Iedere donderdagmiddag rond kwart voor drie reed de witte camionette van Damien Deroover het parkeerterrein op dat in het centrum van de gemeente aan de steenweg lag.  N.v.t. Donderdagmiddag rond kwart voor 3 tot ca. 4 uur/half 5

Overwegend personaal, vanuit Damien

p. 44:
'De mensen begrepen niet dat hij van Tessa was weggegaan omdat hij van haar hield.'

Bea en Tamara        
Sam         
Karen        
Damien        
Laatste verhaal        

 

Bronnen
  1. 'Perspectief', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Groningen, De kleine Uil Educatief (2009), p. 101-106
Gemaakt doorJannet Oosterhuis



BoekHemmerechts, Kristien, Donderdagmiddag, halfvier
NummerN2/2
Niveau2
Studielast1 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focuspersonages
Je leert

de relaties tussen personages analyseren

Opdracht
  1. Een sociogram is een schema waarin je alle personages in hun relatie tot de andere personages laat zien. Als je in een zoekmachine 'sociogram' intypt en zoekt naar afbeeldingen, kun je veel verschillende voorbeelden zien. Maak (samen) een sociogram van de personages van Donderdagmiddag, halfvier. Benoem ook de relatie die de personages met elkaar hebben (bijv. vader en zoon, geliefden, vrienden, etc.).
    Tip: Op de computer kun je mindmaps maken met SmartArt (in Windows) of met mindmeister (www.mindmeister.com).
  2. Ben je het eens met de onderstaande stelling? Leg ook uit waarom je het (on)eens bent met de stelling.
    Een boek kan maar één hoofdpersoon hebben.
  3. Geef aan wie volgens jou (jullie) de hoofdpersoon is/wie de hoofdpersonen zijn van Donderdagmiddag, halfvier. Ondersteun je antwoord met drie argumenten.
Gemaakt doorJannet Oosterhuis




Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, KristienNiveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw, verhalen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.

Deze pagina is voor het laatste bijgewerkt op 27 december 2014.

 

Opdrachten

BoekHemmerechts, Kristien, Donderdagmiddag, halfvier
NummerN3/1
Niveau3
Studielast1 slu
Werkvormtweetal
Focusverhaaleinde
Je leert

het verhaaleinde interpreteren vanuit de roman als geheel

Opdracht
  1. Viel je iets bijzonder op toen je begon met het lezen van het hoofdstuk 'Karen'? Zo ja: wat? Zo nee: lees dit begin nogmaals!
  2. Welke verklaringen zou je hiervoor kunnen bedenken? Noteer er zonder overleg elk minstens twee.
  3. Lees de bron bij deze opdracht. Je hebt nu meerdere verklaringen. Welke vinden jullie het meest aannemelijk? Discussieer hierover en maak een keus.
  4. Lees nu het slot van het hoofdstuk 'Het laatste verhaal'. Zou je met jullie keus bij vraag 3 ook dit deel van de roman kunnen verklaren, of wil je je keus nog veranderen? Noteer nu jullie keus en noem minstens twee argumenten voor die keus.
  5. Vergelijk het verhaal uit het hoofdstuk 'Het laatste verhaal' met de laatste regels van dit hoofdstuk, na de laatste witregel. Formuleer in maximaal 400 woorden wat het meisje in het verhaal te maken heeft met Karen. 
Bronnen

'Mensen die een bijnadoodervaring krijgen kunnen onder andere de volgende ervaringen opdoen: zij kunnen uit het lichaam treden en zien alles wat er om hen heen gebeurt. Zij horen wat er gezegd wordt door mensen en zien dikwijls hun eigen lichaam liggen, dat ze zonder emotie aanschouwen.'
Bron: bijnadoodervaring.nl

Gemaakt doorJannet Oosterhuis



BoekHemmerechts, Kristien, Donderdagmiddag, halfvier
NummerN3/2
Niveau3
Studielast1 slu
Werkvormindividueel
Focusverhaalvorm
Je leert

reflecteren op de vorm van de roman

Opdracht
  1. Wat was vroeger je lievelingssprookje? Waarom?
  2. Ga op zoek naar de kenmerken van sprookjes en noteer deze.
  3. Vanaf het hoofdstuk 'Karen' wordt de roman Donderdagmiddag, halfvier regelmatig onderbroken door verhalen. Benoem ten minste drie overeenkomsten tussen deze verhalen en sprookjes.
  4. Hassan zegt op p. 134 dat de traditie van het vertellen van dit soort verhalen is gestart door Sheherazade. Wie was deze Sheherazade? Zoek meer informatie over haar en noteer wat je hebt gevonden.
  5. Waarom zouden deze verhalen in de roman staan? Gebruik bij je antwoord in elk geval ook de flaptekst van de roman (zie Informatie voor de leerling bij Donderdagmiddag, halfvier).
  6. Zeg van de onderstaande stellingen of je het ermee eens bent of niet en leg je keus uit.
    a. Als deze verhalen niet in de roman zouden staan, was de roman duidelijker geworden.
    Hiermee ben ik het eens/oneens, want...
    b. Als deze verhalen niet in de roman zouden staan, was de roman saaier geworden.
    Hiermee ben ik het eens/oneens, want...
    c. Als deze verhalen niet in de roman zouden staan, was de roman interessanter geworden.
    Hiermee ben ik het eens/oneens, want...
Gemaakt doorJannet Oosterhuis



BoekHemmerechts, Kristien, Donderdagmiddag, halfvier
NummerN3/3
Niveau3
Studielast1 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focusthematiek
Je leert

reflecteren op de thematiek van de roman

Opdracht
  1. Waar denk je dat deze roman over gaat? Noteer de hoofdgedachte in één zin.
  2. Lees nu wat Hemmerechts op de achterkant van de roman schrijft. Jullie gaan de kinderen en de volwassenen in dit boek beter bekijken. Inventariseer eerst alle volwassen personages. Noteer in het schema de personages in het dorp waar op donderdagmiddag halfvier een ongeluk gebeurt en noteer eveneens de personages die een rol spelen in de verhalen binnen de roman.
  3. Noteer vervolgens bij elk volwassen personage in welke categorie dit personage hoort:
    a. mensen die kinderen willen maar ze niet kunnen krijgen
    b. mensen die kinderen kunnen krijgen maar ze niet willen
    c. mensen die kinderen krijgen zonder ze te willen
    d. mensen die kinderen willen en ook krijgen
  4. Inventariseer vervolgens alle kinderen in de roman en zet ze bij hun ouders wanneer je die kent.
  5. Welk kind is het beste af met zijn ouders, denk jij? Leg uit waarom je voor dit kind kiest in een betoog van maximaal 300 woorden. Gebruik voorbeelden uit het boek om je keus te ondersteunen. (Als je de opdracht met z'n tweeën maakte, schrijf je ieder je eigen betoog.)
  6. Kijk nog eens terug naar je antwoord/jullie antwoorden op vraag 1. Blijf je bij je keus, of ben je het eens met wat Hemmerechts schrijft, dat dit boek over kinderen gaat? Discussieer hierover indien je een tweetal vormt. Noteer je eigen keus en leg uit waarom je die keus maakt.
Gemaakt doorJannet Oosterhuis




Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, KristienNiveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw, verhalen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.

Deze pagina is voor het laatste bijgewerkt op 27 december 2014.

 

Opdrachten

BoekHemmerechts, Kristien, Donderdagmiddag, halfvier
NummerN4/1
Niveau4
Studielast1 à 2 slu
Werkvormdrietal
Focusintertekstualiteit
Je leert

verbanden tussen de roman en oudere teksten analyseren

Opdracht

In deze roman komen verschillende figuren voor uit de Griekse mythologie en de Bijbel. Jullie gaan onderzoeken wie deze figuren zijn en jullie gaan uitzoeken waarom juist deze figuren in Donderdagmiddag, halfvier worden genoemd.

  1. Je start met een schrijfopdracht. Ga op zoek naar de mythologische en Bijbelse verhalen waaruit de volgende figuren afkomstig zijn:
    a. Cassandra (p. 77-78)
    b. Agamemnon en Iphigeneia (p. 84/blz. 90 e.v.)
    c. Abraham en Izaäk (p. 90 e.v.)
    Jullie beschrijven elk een van deze verhalen in je eigen woorden. Gebruik hiervoor hoogstens 500 woorden.
  2. Lees elkaars verhalen. Welke personages in deze roman lijken op een of andere manier op de mythische/Bijbelse figuren en wat zijn de overeenkomsten? Bespreek dit met elkaar.
  3. Je beschrijft nu elk voor je eigen figuren (a, b of c) met welk romanpersonage (of: met welke romanspersonages) deze te vergelijken is/zijn. Noem minstens twee overeenkomsten.
  4. Het verschijnsel dat in literatuur verwezen wordt naar andere (literaire) teksten of naar films of muziek, heet intertekstualiteit. Kijk je anders naar de roman nu je deze intertekstualiteit in Donderdagmiddag, halfvier hebt ontdekt? Geeft het een extra betekenislaag? Vind je dat het boek hierdoor beter wordt? Deel jullie meningen met elkaar en beantwoord daarna deze vraag individueel en leg je antwoord ook uit.
Gemaakt doorJannet Oosterhuis



BoekHemmerechts, Kristien, Donderdagmiddag, halfvier
NummerN4/2
Niveau4
Studielast1 slu
Werkvormtweetal
Focusverteltechniek
Je leert

de werking van de verteltechniek analyseren

Opdracht
  1. Wat was de laatste film waarbij je moest huilen? Waardoor kwam dat?
  2. Heb jij iemand verloren waar je veel van hield? Een kind verliezen is het ergste wat je kunt meemaken, hoor je regelmatig. Dan zou dit boek je bij de keel moeten grijpen en veel zakdoeken moeten vergen. Was dat bij jou zo? Wissel jullie leeservaringen uit.
  3. Als je dit boek vergelijkt met de punten die jullie (afzonderlijk) noteerden bij 2, wat zijn dan de verschillen?
  4. Stel je voor: een regisseur wil van deze roman een tranentrekkende verfilming maken. Jullie mogen suggesties geven voor vier scènes die ervoor gaan zorgen dat niemand in de zaal het droog zal houden. Kies vier fragmenten of onderdelen uit het boek en maak daarvan scènes en/of aanwijzingen. Je weet inmiddels vast dat regisseurs zich niet strikt aan de romantekst hoeven te houden. Gebruik de tabel.
  5. De film is in première gegaan en is een succes: de zaal snottert heel wat af. Jullie missie is dus geslaagd: de film wekt meer emoties op dan het boek. Maar is de film daarmee ook automatisch sterker dan het boek? Bespreek dit en geef daarna een beargumenteerd antwoord.

 Tabel

Verhaalfragment                                          

Scène | aanwijzingen                                      

1.  
2.  
3.  
4.   

 

Gemaakt doorJannet Oosterhuis




Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, KristienNiveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw, verhalen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.

Deze pagina is voor het laatste bijgewerkt op 27 december 2014.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, KristienNiveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw, verhalen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.

Deze pagina is voor het laatste bijgewerkt op 27 december 2014.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, KristienNiveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw, verhalen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.

Deze pagina is voor het laatste bijgewerkt op 27 december 2014.

 

Introductie

Kristien Hemmerechts werd geboren in Brussel in 1955. Ze studeerde in Vlaanderen Nederlandse en Engelse taal en cultuur en daarna in Amsterdam literatuurwetenschap. Met haar eerste man verhuisde ze naar Engeland. Haar eerste verhalen schreef ze, terug in Brussel, in het Engels. Deze verhalen verschenen in 1988 in vertaling (van Geert van Istendael) in de bundel Weerberichten.  In 1986 promoveerde Hemmerechts op een dissertatie over het leven en werk van auteur Jean Rhys. In 1987 verscheen haar eerste Nederlandstalige roman: Een zuil van zout. In hoog tempo bleven er romans verschijnen en ook verhalenbundels, reisverhalen en essays. Na verschillende literaire prijzen ontvangt Hemmerechts in 1993 de Frans Kellendonkprijs voor haar hele oeuvre. Momenteel werkt Hemmerechts als docent Engelstalige literatuur aan de Hogeschool Universiteit Brussel en ze geeft creatief schrijven aan het Herman Teirlinck Instituut in Antwerpen. 
Privé ging het Hemmerechts niet louter voor de wind. Ze kreeg een dochter en twee zonen, maar beide zonen overleden aan wiegendood. Over het verlies van haar zoontjes schreef ze het autobiografische verhaal 'Sprookje' (1992). In het begin van de jaren negentig trouwde Hemmerechts met dichter-journalist Herman de Coninck. De Coninck overleed onverwacht in 1997, waarna Hemmerechts in 1998 Taal zonder mij publiceerde, een eerbetoon aan De Coninck. Inmiddels is Hemmerechts opnieuw getrouwd.
Hemmerechts zegt zelf dat het menselijk onvermogen het thema is van haar werk. Ze houdt van een suggestieve manier van vertellen, wat een vervreemdend effect kan hebben. Haar boeken zijn geen puzzels waarin alles op z'n plaats valt, maar de lezer zal aan het eind van het boek wel min of meer weten hoe alles in elkaar steekt.
Bron: uitgeverijatlas.nl

Inhoud

Het centrale moment in deze roman is uiteraard donderdagmiddag om halfvier. Op dat tijdstip verongelukt Karen onder de witte camionette van typeleraar Damien Deroover. Als lezer maak je kennis met verschillende personen uit het dorp waar deze gebeurtenis plaatsvindt en ook met het dorp zelf. Alle personages zijn op de een of andere manier verbonden met Karen of haar vriendje Hassan.
In de tweede helft van het boek maken we kennis met Hassan, die prachtig verhalen kan vertellen, die als een raamvertelling zijn opgenomen in het boek. Het is een uitdaging voor de lezer om te duiden wat de betekenis is van deze qua stijl en inhoud afwijkende, sprookjesachtige verhalen.
De auteur schrijft op de flaptekst dat dit boek gaat over kinderen en ouders. Zij is tot de ontdekking gekomen dat de relaties tussen ouders en kinderen de belangrijkste relaties zijn in het leven. Het boek gaat daarom eveneens over liefde. De liefdes die het boek beschrijft zijn echter niet alleen tussen ouders en kinderen, maar ook tussen geliefden. Dat bij liefde seks hoort, ontloopt Hemmerechts  niet. Seks speelt een duidelijke rol in het boek, maar dat wordt in bedekte, erotische termen beschreven en nergens expliciet.

Moeilijkheid

Voor N2-lezers zullen het taalgebruik, de lange bespiegelingen en het vrijwel ontbreken van actie een struikelblok kunnen zijn. Ook N3-lezers zullen misschien door moeten bijten om greep te krijgen op het verhaal, maar als ze het voor elkaar krijgen om de emoties in te vullen, dan krijgen ze er een interessant verhaal voor terug waarover ze aan het denken worden gezet. Op N4 zal de Vlaamse taal tot de verbeelding kunnen spreken. Ook de verbanden tussen de in het boek voorkomende sprookjes en de verhaallijnen in het boek bieden mooie uitdagingen voor N4.

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting | complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid Voor een N2-leerling is het begin meteen een struikelblok: een lange beschrijving van de omgeving met commentaar, waarbij de eerste alinea al meer dan een bladzijde telt. Ook de rest van het verhaal vertoont nauwelijks actie of dialogen en zit vol met bespiegelingen en gedachtespinsels. Verder is de taal voor een N2-leerling niet aantrekkelijk: er komen regelmatig Vlaamse woorden in voor. Wel goed leesbaar voor een N2-leerling zijn de sprookjesachtige verhalen die Hassan vertelt, al lopen ze niet af zoals je van een sprookje mag verwachten. Ook het ongeluk zal voor een N2-leerling interessant zijn. De uitdaging voor een N2-leerling zal vooral zijn om de verhalen van de diverse personages zodanig in elkaar te passen, dat een duidelijk beeld ontstaat van het ongeval.
De structuur zal de N3-leerling geen problemen opleveren, maar ook een N3-leerling moet wat doorzettingsvermogen hebben en zal nog de neiging hebben af te haken omdat het verhaal nagenoeg geen actie heeft en heel Vlaams is. De uitdaging voor de N3-lezer zal in dit boek vooral zijn de psyche van de hoofdpersonen te doorgronden en zelf de emoties in te vullen bij wat de hoofdpersoon vertelt, want dat doet Hemmerechts niet voor de lezer. Ook het invullen van de diverse kind-ouderrelaties zal een leuke opgave zijn, niet alleen die van de realistische personages, maar ook die uit de sprookjesverhalen van Hassan.
Een N4-leerling zal misschien al in staat zijn het Vlaams niet als ergernis te ervaren, maar juist kunnen genieten van de mooie zinsnedes. Deze leerling zal niet alleen geboeid zijn door de relaties tussen ouders en kinderen, maar ook de dwarsverbanden zien tussen diverse personages. De N4-lezer zal ook goed kunnen filosoferen over de verbanden tussen de sprookjesverhalen en de rest van het boek. De grootste uitdaging zal wellicht zijn te begrijpen, via de Griekse mythologie en het Bijbelse verhaal van Abraham en Izaak, dat het dode meisje volgens haar moeder een 'offer' is.
  Interesses Donderdagmiddag, halfvier zal vooral lezers aanspreken die geïnteresseerd zijn in psychologische bespiegelingen over allerlei relaties, meer dan in actie en spanning. Daarom zal dit boek minder geschikt zijn voor N2-lezers.
Toch biedt de variëteit aan relaties juist ook mogelijkheden op diverse leesniveaus: de relatie tussen het verongelukte meisje en haar klasgenoten zal vooral voor de N2-lezer interessant zijn, de N3-lezer zal ook de relatie tussen ouders en kinderen kunnen boeien, terwijl de N4-lezer daarnaast kan nadenken over de verhoudingen tussen volwassenen onderling. Ook de filosofische insteek van het boek kan bij leerlingen van N4 voor een ingang zorgen.
Hoewel Hemmerechts' feministische inslag wel herkenbaar is in dit verhaal en de kindrelaties wellicht allereerst meisjes zullen aanspreken, kunnen ook jongens wel aanknopingspunten vinden tot nadenken over hun eigen toekomstige situatie. 
  Algemene kennis Het is wel handig iets te weten over het schoolsysteem in België en over taboes die kennelijk in België nog rusten op kunstmatige inseminatie. Nederlanders zijn in hun opvoeding en omgang met hun kinderen doorgaans opener dan de mensen in dit boek van Hemmerechts. Over dergelijke verschillen nadenken past goed bij de N3-lezer, maar zal de gevorderde N2-lezer ook al wel kunnen opbrengen.
  Specifieke literaire en culturele kennis In Donderdagmiddag, halfvier volgen twee personages een cursus 'Representaties van mythische en legendarische vrouwen in de oude schilderkunst'. Een aantal namen wordt alleen genoemd, zoals bijvoorbeeld Medea, Ariadne, Cassandra. Vooral Iphigeneia komt aan bod, naast Abraham en Izaak, maar de verhalen zelf worden niet verteld. Daarnaast wordt verwezen naar 'Duizend-en-een-nacht' en 'Blauwbaard', dus er wordt nogal wat kennis van oude verhalen verondersteld. Ook andere literatuur wordt bekend geacht, bijvoorbeeld Eliot's 'The Waste Land'. De N2-lezer zal dit niet aanspreken, maar die kan het gemakkelijk terzijde schuiven als hij zich focust op het ongeluk zelf. Deze verwijzingen zullen voor de N4-leerling zullen juist prikkelend zijn.

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabulaire Er komt regelmatig Vlaams taalgebruik (bijvoorbeeld camionette, fezelen, verwittigen) voor, dat vreemd maar niet onbegrijpelijk zal zijn voor Nederlandse tieners.
  Zinsconstructies Veel korte zinnen. Geen probleem voor N2 en hoger. 
  Stijl Rechttoe-rechtaantaal, waardoor N2-lezers niet het gevoel zullen krijgen dat ze er iets achter hoeven zoeken, met mooie, originele woordvondsten die het beginnend esthetisch besef van de N4-lezer zullen stimuleren.
De taal zelf is nagenoeg emotieloos, op het abstracte af. Dat zal lastig zijn voor de N2-lezer, die deze emotie nog niet goed zelf kan of wil invullen. De sprookjes staan enerzijds in groot contrast met de stijl van de rest van het verhaal, anderzijds zijn de commentaren daar juist weer mee in overeenstemming en geven ze de sprookjes daardoor een vervreemdend effect (zie bron in Verantwoording hieronder). Dat maakt het boek geschikter voor de N3-lezer, die het niet erg vindt dat zijn beleving ondergeschikt is en juist al graag aan het nadenken wordt gezet.

Vertrouwheid met literaire procédés

Actie Elke 'beweging' gaat gepaard met veel beschrijvingen, herinneringen en commentaar. De centrale gebeurtenis krijg je in puzzelstukjes te lezen, al is al in het begin van het boek duidelijk dat er een meisje onder een auto is gekomen. De N2-lezer wordt vooral nieuwsgierig naar het hoe van het ongeluk en de reactie van de ouders, de N3-lezer zal zich meer kunnen verdiepen in Damiens actie en reactie.
  Chronologie Elk hoofdstuk behandelt dezelfde tijd vanuit een ander personage. Bovendien grijpt elk hoofdstuk terug naar het verleden van de persoon die op dat moment centraal staat. En ook dat verleden wordt niet steeds chronologisch verteld, maar het blijft wel goed te volgen, ook voor een N2-lezer. Als er vier verschillende personen aan het woord geweest zijn, is er een tijdsprong van een week. Deze wordt duidelijk aangegeven en zal ook voor de N2-lezer geen al te groot probleem zijn.
  Verhaallijn(en) De personages die boven de diverse hoofdstukken staan, hebben elk hun eigen verhaallijn. Daarnaast hebben ze allemaal een rol in de verhaallijn van het ongeluk. De sprookjes hebben een eigen verhaallijn, maar hebben ook een functie in de verhaallijn van Karen. Die functie is ook voor de N3-lezer nog een lastige puzzel; de overige verhaallijnen zijn te volgen vanaf N2.
Het laatste hoofdstuk vertelt welk gevolg het ongeluk voor diverse personages had, wat voor de N2-lezer prettig zal zijn. Voor N3 en zeker N4 die dat liever zelf doen, blijft dat mogelijk, maar voor een beperkt aantal lijnen.
  Perspectief In dit boek krijg je inzicht in de gedachten van diverse personages, door wier ogen je zowel de omgeving, andere personages als het verleden gekleurd te lezen krijgt. Gevoelens worden niet expliciet verwoord. De N4-lezer zal met wat sturing toch het auctoriale vertelstandpunt kunnen herkennen.
  Betekenis Omdat de flaptekst al meldt waar het boek over gaat, is het ook voor een N2-lezer goed te doen het verband tussen de verhaallijnen en het onderwerp kinderen te leggen. Daarnaast helpt het 'Laatste verhaal', in combinatie met Karens laatste gedachten, de lezer de boodschap eruit te halen dat je doden los moet laten en verder kunt leven. De N2-lezer heeft daarvoor misschien nog wat sturende vragen nodig, de N3-lezer zal dit er zelf uit kunnen halen. Die kan ook nadenken over de manier waarop de dorpsgemeenschap neergezet is, met haar roddels en tradities. De N4-lezer kan bovendien nadenken over de symboliek van de sleutel, over het 'slachtofferen' van kinderen en over de rol van de verhalen in dit verhaal.

Vertrouwdheid met literaire personages

Karakters  Omdat de lezer alle gedachten van de personages leest die de schrijfster van belang acht, zal het kenschetsen van de personages geen problemen opleveren. Het invullen van de emoties zal voor N3- en N4-lezers niet moeilijk zijn, maar een N2-lezer kan het storend vinden dat hij dat zelf moet doen. Die laatste zal het verder verwarrend vinden dat niet duidelijk is wie de hoofdpersoon van het uiteindelijke verhaal is: Karen of Damien.
  Aantal karakters Het aantal karakters is beperkt en overzichtelijk. Ook de N2-lezer zal daar geen moeite mee hebben. De N4-lezer kan zijn interesse in mensen toch kwijt door na te denken over de levens van personages die in de herinneringen spelen van de karakters die aan het woord komen.
  Ontwikkeling van de karakters Het enige personage wiens ontwikkeling duidelijk zichtbaar is, is Damien. In het begin krijg je de indruk dat hij een goedzak is, terwijl hij aan het eind de secretaresse bijna verkracht. De verandering is meer iets wat altijd latent aanwezig is geweest in hem, iets wat door de situatie naar boven komt, dan dat het een ontwikkeling is in de zin van 'iets geleerd hebben'. Het is de vraag of een N2-leerling dat onderscheid weet te maken, maar een N3-leerling kan dit verschil wel opmerken.

Verantwoording

  Menno Schenke, 'Liefde en rouwbeklag: Verhaal van Kristien Hemmerechts over ouders en kinderen', in: Algemeen Dagblad, 8 maart 2002 

 

Geschreven door:

Gerdien Barkman-Migchelbrink en Jannet Oosterhuis