Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Vingers van marsepein - Peper, RaschaNiveau 3

Vingers van marsepein

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Uitgeverij Nieuw Amsterdam
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:316
Genre:historische roman, ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:18e eeuw, dood, idealen, kindertijd, liefde, rouw, wetenschap, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Daisy-rom (in de bibliotheek).

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 juli 2015. 

 

Over de auteur

In de verhalen en boeken van Rascha Peper (1949-2013) - de roman Rico's vleugels uit 1993 is ook op deze site te vinden, eveneens op N3 - is er vaak sprake van een 'afwijkende' liefde. Ook worden haar personages vaak verteerd door een passie voor iets of iemand. 
Over de aanleiding tot schrijven was Peper heel duidelijk. Na een ernstige, levensbedreigende ziekte voelde zij zich doordrongen van de gedachte 'dat het zomaar afgelopen kan zijn. Als je met je neus op de sterfelijkheid wordt gedrukt, ga je je automatisch afvragen wat je nog zou willen in je leven. Ik wist dat ik mijn schrijftalent niet braak wilde laten liggen (...) De essentie van schrijven is schrijven tegen de dood. Je schrijft om te blijven bestaan. Kennelijk gaat daar voor mij een therapeutische werking van uit.' (Interview met Elisabeth Lockhorn, nog niet gebundeld)

Inhoud

De tienjarige wees Bregtje wordt in 1704 opgenomen in het Amsterdamse huishouden van haar oom Frederik Ruysch, een van de bekendste anatomen van zijn tijd. Ruysch heeft een unieke techniek ontwikkeld om menselijk weefsel te prepareren, een geheim dat anderen hem proberen te ontfutselen. Bregtje komt in aanraking met de concurrent van haar oom en raakt verzeild in een geraffineerd spel van misleiding en wraak, dat haar leven ingrijpend verandert.
Drie eeuwen later woont aan dezelfde Amsterdamse Bloemgracht, tegenover het huis van Bregtje, de tienjarige Benjamin. Tijdens een reis naar Sint-Petersburg met zijn vader komt hij oog in oog te staan met de preparaten van Ruysch. De diepe indruk die deze op hem maken én een heldhaftige daad, geven zijn leven een nieuwe wending.
Hoewel er veel tijd tussen de levens van de twee kinderen ligt, raken ze elkaar in hun gedachten over leven en dood, verlies en volwassen worden.

Leesaanwijzingen

Vingers van marsepein is een dik boek maar het is niet moeilijk om te lezen.
In de oneven hoofdstukken vertelt Rascha Peper het verhaal van Bregtje en in de even hoofdstukken het verhaal van Benjamin. In het verhaal van Bregtje komen af en toe achttiende-eeuwse woorden voor. Meestal kun je de betekenis uit de context afleiden. Je moet je ook goed concentreren om de personages in dit deel van het verhaal uit elkaar te houden.
Het is een beetje griezelig, maar vooral interessant om te lezen over de preparaten van Frederik Ruysch.

Om over na te denken

In hoeverre bepaalt de tijd waarin je leeft, wie je bent? Ben je blij dat je in de eenentwintigste eeuw leeft of zou je liever in een andere tijd leven?
Moet je je eigen problemen oplossen of is het beter anderen om hulp te vragen?

Waardering

'Vingers van marsepein vond ik een erg leuke roman om te lezen. Het was heel boeiend om die kinderen te zien opgroeien door hun ervaringen. Als de hoofdpersonages kinderen zijn of tieners kan ik me ermee identificeren. Ook omdat de gebeurtenissen in het boek vrij realistisch zijn, kon ik me makkelijk inleven in het verhaal. (...) Ik vind Pepers taalgebruik heel helder en fijn.'
Christianne, 5 vwo, op: scholieren.com

'Ik vind Vingers van marsepein een mooi boek. Het las vlot weg. Ik vond de karakters goed uitgewerkt, maar ik kreeg het gevoel dat er meer over het karakter van Bregtje was nagedacht dan over Ben. (...) Ik vond de spanningsopbouw heel goed. (...) De spiegelingen in het verhaal liggen er wel heel dik bovenop, wat in het begin niet zo heel vervelend is, maar later krijg je het gevoel van 'dat weet ik nou wel'.'
Fleur, 6 vwo, op: scholieren.com 

'Er is een stukje in het boek dat niet geschikt is voor kinderen. In dat stukje beschrijven ze uitgebreid hoe een melkvatenstelsel uitgehangen tussen twee houten latjes hangt en hoe Ruysch daarmee bezig is. (...) Ook kom je als lezer erg goed te weten hoe de rinoceros er bij zijn hals van binnen uitziet. Dat is ook niet echt prettig om zo gedetailleerd te lezen.'
Karlijn, 5 havo, op: scholieren.com

Meer weten?

YouTube | boektrailer
Rascha Peper over Frederik Ruysch, op: YouTube

Geschreven door:

Monique Metzemaekers

Suggesties


Vingers van marsepein - Peper, RaschaNiveau 3

Vingers van marsepein

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Uitgeverij Nieuw Amsterdam
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:316
Genre:historische roman, ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:18e eeuw, dood, idealen, kindertijd, liefde, rouw, wetenschap, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Daisy-rom (in de bibliotheek).

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 juli 2015. 

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Vingers van marsepein - Peper, RaschaNiveau 3

Vingers van marsepein

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Uitgeverij Nieuw Amsterdam
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:316
Genre:historische roman, ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:18e eeuw, dood, idealen, kindertijd, liefde, rouw, wetenschap, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Daisy-rom (in de bibliotheek).

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 juli 2015. 

 

Opdrachten

BoekPeper, Rascha, Vingers van marsepein
NummerN2/1
Niveau2
Studielast1,5 slu
Werkvormtweetal
Focuspersonages
Je leert personages en relaties in kaart te brengen.
Opdracht

In Vingers van marsepein speelt een groot deel van het verhaal zich af rond Bregtje. Ze woont vanaf 1704 in het Amsterdamse huis van haar oom Frederik Ruysch. Er komen veel personages voor in dit deel.
Jullie gaan uitzoeken welke dat zijn en welke relatie deze personages met Bregtje hebben.

A

Maak samen een lijst van de personages uit het verhaalgedeelte rond Bregtje.

B

Een sociogram is een schema waarin je alle personages in hun relatie tot de andere personages laat zien. In de bijlage (onder Downloads) kun je zien hoe dat werkt.
Maak samen een sociogram van de personages die jullie bij A genoteerd hebben. Neem daarbij Bregtje als middelpunt. Benoem ook de relatie die de personages met Bregtje hebben. Je kunt daar oom-nicht, vriendin enz. invullen. Ook geven jullie aan of de relatie goed of niet goed is.

C

Bregtjes ouders, haar zusje en haar broer zijn overleden. Nemen jullie hen op in het sociogram? Licht jullie keuze toe (ongeveer 50 woorden).

Gemaakt doorMonique Metzemaekers
Downloads



BoekPeper, Rascha, Vingers van marsepein
NummerN2/2
Niveau2
Studielast3 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focusinhoud
Je leert hoofd- en bijzaken onderscheiden.
Opdracht

Vingers van marsepein is nog niet verfilmd. Jij gaat daar verandering in brengen. Je ziet het hele verhaal zo voor je, maar er zijn ook een paar lastige kwesties.

A

Vingers van marsepein bestaat uit twee delen, een deel rond Bregtje en een deel rond Ben. Je maakt twee aparte lijsten van elk zeven gebeurtenissen die naar jouw idee in de film moeten komen.

B

  1. Rascha Peper wisselt per hoofdstuk van het leven van Bregtje naar het leven van Ben. Is dat ook een goed schema voor een spannende verfilming? Licht je antwoord toe (100 woorden).
  2. In de dierentuin ziet Ben een meisje met een blauwe sjaal. Later in Amsterdam ziet hij op de brug een meisje met opgerolde vlechten op haar oren. Kies één van de volgende mogelijkheden:
    A. Dezelfde actrice speelt Bregtje, het meisje met de blauwe sjaal en het meisje op de brug in Amsterdam, want.............
    B. Bregtje, het meisje met de blauwe sjaal en het meisje op de brug in Amsterdam worden door drie verschillende actrices gespeeld, want...............
    C. Anders, namelijk ..................., want................

C

Maak een trailer (max. 3 minuten) voor jouw film Vingers van marsepein. Op internet vind je veel voorbeelden van trailers.  

Gemaakt doorMonique Metzemaekers




Vingers van marsepein - Peper, RaschaNiveau 3

Vingers van marsepein

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Uitgeverij Nieuw Amsterdam
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:316
Genre:historische roman, ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:18e eeuw, dood, idealen, kindertijd, liefde, rouw, wetenschap, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Daisy-rom (in de bibliotheek).

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 juli 2015. 

 

Opdrachten

BoekPeper, Rascha, Vingers van marsepein
NummerN3/1
Niveau3
Studielast3 slu
Werkvormindividueel
Focuspersonages
Je leert over het verband tussen personages en historische tijd.
Opdracht

Bregtje en Ben groeien in verschillende eeuwen op. Je gaat uitzoeken of dat gevolgen heeft voor hun ontwikkeling.

A

Hoewel Bregtje en Ben in verschillende eeuwen leven, zijn er ook overeenkomsten tussen hen. Ze zijn bijvoorbeeld allebei tien jaar, hebben verlies meegemaakt en zoeken naar een doel in hun leven.

Vul het schema in. Geef aan welke rol elk steekwoord in het leven van Bregtje en Ben speelt. Vul zelf aan met minstens twee steekwoorden.

steekwoord 

Bregtje             

Ben                  

verlies     
preparaten van Ruysch    
fantasie     
passie     
taal     
.......     
.......     

 

B

1. Met welke bewering ben jij het meer eens:

A Het maakt niet uit of je in de 18e of de 21e eeuw opgroeit.
B Opgroeien in de 18e eeuw is heel anders dan opgroeien in de 21e eeuw.

2. Schrijf een kort betoog van ongeveer 300 woorden waarin je je keuze beargumenteert. Je verwerkt hierin de gegevens uit het schema bij opdracht A.
In de lesmethode die je voor Nederlands hebt, vind je de regels voor de opzet van een betoog.

Gemaakt doorMonique Metzemaekers



BoekPeper, Rascha, Vingers van marsepein
NummerN3/2
Niveau3
Studielast3 slu
Werkvormindividueel
Focusmoraal
Je leert je een mening te vormen over morele kwesties.
Opdracht

Bregtje en Ben doen allebei iets dappers aan het einde van het verhaal. Rascha Peper zegt hierover in een interview: 'Ben en Bregtje moeten ook beiden iets heel gevaarlijks doen waar ze hun flinkheid mee moeten bewijzen'. Je gaat je verdiepen in de achtergrond en de gevolgen van hun gevaarlijke acties.

A

  1. Heb je zelf weleens iets gedaan wat vergelijkbaar is met wat Bregtje en/of Ben doen?
  2. Ben je achteraf tevreden over wat je gedaan hebt? Waarom wel/niet?

B

Vul het schema zo precies mogelijk in.

 

Bregtje           

Ben                 

Om welke actie gaat het?     
Hoe komen ze ertoe juist deze actie te ondernemen?    
Wat willen ze met hun actie bereiken?     
Lukt het om dat te bereiken?    
Wat zijn de gevolgen van hun actie?     

 
C

  1. Wat vind jij van de actie van Bregtje? Maak een afweging en formuleer je mening met behulp van de termen 'enerzijds ... anderzijds ...'.
  2. Doe hetzelfde voor de actie van Ben.

D

Stel je voor dat Bregtje twintig jaar later een brief aan haar oom schrijft, waarin ze terugkijkt op wat ze gedaan heeft toen ze tien jaar oud was. Schrijf deze brief en verwerk hierin de gegevens uit het schema bij B en je mening bij C.

Of:

Stel je voor dat Ben twintig jaar later een brief aan zijn moeder schrijft, waarin hij terugkijkt op wat hij heeft gedaan toen hij tien jaar oud was. Schrijf deze brief en verwerk hierin de gegevens uit het schema bij B en je mening bij C.

Gemaakt doorMonique Metzemaekers




Vingers van marsepein - Peper, RaschaNiveau 3

Vingers van marsepein

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Uitgeverij Nieuw Amsterdam
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:316
Genre:historische roman, ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:18e eeuw, dood, idealen, kindertijd, liefde, rouw, wetenschap, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Daisy-rom (in de bibliotheek).

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 juli 2015. 

 

Opdrachten

BoekPeper, Rascha, Vingers van marsepein
NummerN4/1
Niveau4
Studielast3 slu
Werkvormindividueel
Focusoeuvre
Je leert te reflecteren op de betekenis van een werk binnen een oeuvre.
Opdracht
  1. Lees het interview met Rascha Peper in boekentaal.info (bron 1). Maak een lijstje van de onderwerpen waarover Rascha Peper veel schrijft.
  2. In hoeverre zijn het onderwerp en de thematiek van Vingers van marsepein representatief voor het hele oeuvre van Rascha Peper? Betrek hierbij bron 2 en 3. (Via Literom kun je eventueel nog meer recensies vinden.) 
  3. Lees de informatie over 'oeuvre' (onder Literaire theorie). Kun je Rascha Peper een oeuvreschrijver noemen? Waarom (niet)?
  4. Welke plaats neemt Vingers van marsepein, gezien het voorgaande, in het oeuvre van Rascha Peper in?
(Literaire)theorie Oeuvre - Het oeuvre van een kunstenaar is het geheel van al het werk dat hij gedurende zijn leven of loopbaan heeft voortgebracht. Het Franse woord oeuvre betekent 'werk', in dit geval in de zin van 'de verzameling van werken'.
Niet bij iedere schrijver, beeldend kunstenaar of componist kan van een oeuvre worden gesproken. Het begrip is pas van toepassing als de productie van een kunstenaar een zekere samenhang laat zien, die wellicht nog in het geheel niet compleet is, maar toch een bepaalde eenheid, samenhang, richting of lijn aangeeft, zodanig dat de kunstenaar op grond van dit samenhangend geheel kan worden gekarakteriseerd. Hij is bijvoorbeeld een schilder van dromerige landschappen; of zij heeft in haar romans vanuit verschillende optieken de problematiek van macht en machtsmisbruik aan de orde gesteld.
Een beginnend kunstenaar heeft daardoor per definitie nog geen oeuvre opgebouwd: van een bouwwerk (in overdrachtelijke zin) is nog geen sprake. Het is ook mogelijk dat een kunstenaar die veel werken heeft gemaakt, toch geen oeuvre in de precieze zin van het woord heeft opgebouwd: dat is het geval als de samenhang ontbreekt.
(Wikipedia.org)
Bronnen
  1. Gesprek met Rascha Peper: 'De dood is wel iets wat me aanspreekt', op: boekentaal.info
  2. Recensie van Coen Peppelenbos, op: coenpeppelenbos.blogspot.nl
  3. Recensie van Elsbeth Etty, op: nrc.nl
Gemaakt doorMonique Metzemaekers



BoekPeper, Rascha, Vingers van marsepein
NummerN4/2
Niveau4
Studielast2 à 3 slu
Werkvormtweetal
Focusmotieven
Je leert motieven inventariseren, categoriseren en interpreteren.
Opdracht
  1. (samen) Maak samen een  samenvatting op verhaalniveau. Je mag hierbij gebruik maken van internetbronnen; vergeet in dat geval niet je bronnen duidelijk te vermelden.
  2. (individueel) Bestudeer de literaire theorie. Vervolgens noteert één van jullie zoveel mogelijk motieven die hem/haar zijn opgevallen, terwijl de ander op internet zoekt naar motieven die andere lezers hebben gevonden. Jullie maken allebei een eigen lijstje.
  3. (samen) Leg nu jullie lijstjes naast elkaar en schrap de motieven die volgens jullie NIET duidelijk herkenbaar in Vingers van marsepein voorkomen.
  4. (samen) Noteer achter alle motieven die op jullie lijstje staan of er sprake is van een verhaalmotief of een leidmotief.
  5. (samen) Verwoord nu een aantal abstracte motieven en een grondmotief.
(Literaire)theorie 'Motieven en symbolen', in: Joke van Balen e.a., Basisboek Literatuur, Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 113-114
Gemaakt doorMonique Metzemaekers




Vingers van marsepein - Peper, RaschaNiveau 3

Vingers van marsepein

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Uitgeverij Nieuw Amsterdam
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:316
Genre:historische roman, ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:18e eeuw, dood, idealen, kindertijd, liefde, rouw, wetenschap, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Daisy-rom (in de bibliotheek).

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 juli 2015. 

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Vingers van marsepein - Peper, RaschaNiveau 3

Vingers van marsepein

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Uitgeverij Nieuw Amsterdam
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:316
Genre:historische roman, ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:18e eeuw, dood, idealen, kindertijd, liefde, rouw, wetenschap, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Daisy-rom (in de bibliotheek).

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 juli 2015. 

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Vingers van marsepein - Peper, RaschaNiveau 3

Vingers van marsepein

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Uitgeverij Nieuw Amsterdam
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:316
Genre:historische roman, ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:18e eeuw, dood, idealen, kindertijd, liefde, rouw, wetenschap, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Daisy-rom (in de bibliotheek).

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 juli 2015. 

 

Introductie

Rascha Peper (1949-2013) is het pseudoniem van Jenneke Strijland. Zij debuteerde in 1990 met De waterdame, een bundel met negen psychologische verhalen. Haar eerste roman, Oesters (1991), gaat over de liefde tussen een jonge studente en een veel oudere kunsthandelaar. In de verhalen en de boeken die zij schrijft, is er vaak sprake van een 'afwijkende' liefde. De novelle Oefeningen in manhaftigheid (1992) is daar een voorbeeld van. Met de romans Rico's vleugels (1993) - ook op deze website te vinden - en Russisch blauw (1995) brak Peper door.
Over de aanleiding tot schrijven is Rascha Peper heel duidelijk. Na een ernstige, levensbedreigende ziekte voelde zij zich doordrongen van de gedachte 'dat het zomaar afgelopen kan zijn. Als je met je neus op de sterfelijkheid wordt gedrukt, ga je je automatisch afvragen wat je nog zou willen in je leven. Ik wist dat ik mijn schrijftalent niet braak wilde laten liggen. (...) De essentie van schrijven is schrijven tegen de dood. Je schrijft om te blijven bestaan. Kennelijk gaat daar voor mij een therapeutische werking van uit.' (Interview uit 1996 met Elisabeth Lockhorn, nog niet gebundeld)
Postuum verscheen Handel in veren (2013), dat Rascha Peper niet af heeft kunnen maken zoals ze dat wilde. 

Inhoud

De tienjarige wees Bregtje wordt in 1704 opgenomen in het Amsterdamse huishouden van haar oom Frederik Ruysch, een van de bekendste anatomen van zijn tijd. Ruysch heeft een unieke techniek ontwikkeld om menselijk weefsel zo te prepareren dat het een roze kleur behoudt. Een handlanger van een concurrent probeert via Bregtje dit geheime procedé te pakken te krijgen. Hij maakt haar wijs dat haar broer Rens nog leeft en naar haar toe zal komen als zij doet wat hij haar zegt. Tijdens haar verblijf in Amsterdam ontdekt Bregtje haar passie: tekenen en schilderen. Ze wil de collectie van haar oom natekenen. 
Drie eeuwen laten woont aan dezelfde Amsterdamse Bloemgracht, tegenover het huis van Bregtje, de tienjarige Benjamin. Tijdens een reis naar Sint-Petersburg met zijn vader en diens vriendin komt hij oog in oog te staan met de preparaten van Ruysch. Deze maken een diepe indruk op Ben en hij besluit anatomisch preparatiekunstenaar te worden.
Hoewel er veel tijd tussen de levens van de twee kinderen ligt, zijn er veel overeenkomsten in hun denken en handelen. Alle twee lijden ze onder verlies. Bregtje heeft haar vader, moeder, zusje en broertje verloren aan de 'hete koorts'. Bens zusje is overleden en zijn moeder is daarover in diepe rouw. Zijn ouders zijn gescheiden.
Bregtje en Ben willen beiden 'het goede doen' en vinden daarvoor inspiratie in een favoriet boek. Ze maken beiden een catharsis door doordat ze een daad stellen.  

Moeilijkheid

Vingers van marsepein is met 316 pagina's een dik boek. Dat is voor N2-lezers pittig maar Rascha Peper vertelt het verhaal wel duidelijk en vlot. Er wordt erg veel uitgelegd. Dat kan bij N4-lezers irritatie oproepen. De gedetailleerde informatie over de preparaten van Frederik Ruysch kan een gevoelige leerling afschrikken.
De afwisseling van heden en verleden levert geen problemen op, want die is duidelijk gemarkeerd: de oneven hoofdstukken spelen zich rond Bregtje af, de even hoofdstukken rond Ben.

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies 

Indicatoren 

Toelichting | complicerende factoren 

Algemene vereisten 

Bereidheid  Omdat Vingers van marsepein een dik boek is (316 p.) moet de leerling bereid zijn tijd te investeren in het lezen. Dat zal van een aantal N2-lezers te veel gevraagd zijn.
  Interesses  Historische belangstelling is een pre, want meer dan de helft van het boek speelt zich af in de 18e eeuw. Ook is het een pre als de leerling geïnteresseerd is in anatomie, want de preparaten en reparatietechnieken van Frederik Ruysch worden uitvoerig beschreven.
  Algemene kennis  n.v.t. 
  Specifieke literaire en culturele kennis  n.v.t. 

Vertrouwdheid met literaire stijl 

Vocabulaire  In het verhaal rond Bregtje komen geregeld achttiende-eeuwse woorden voor. De betekenis is meestal duidelijk door de context maar dit kan lastig zijn voor de N2-lezer.
  Zinsconstructies  De zinsconstructies zijn niet moeilijk. 
  Stijl  Alles wordt uitvoerig beschreven. Dat is voor de N2-lezer prettig, de gevorderde N3-lezer en de N4-lezer kunnen zich hieraan storen.

Vertrouwdheid met literaire personages 

Karakters  Bregtje en Ben zijn de hoofdpersonen en de meest volledig uitgewerkte personages. De andere personages variëren van types tot round characters. Geen probleem voor de lezer.
  Aantal karakters  In het verhaal rond Bregtje komen veel personages voor. Dat kan voor de N2-lezer lastig zijn.
  Ontwikkeling van en verhouding tussen de karakters  Bregtje en Ben maken een duidelijk beschreven ontwikkeling door. Het seksuele aspect daarvan kan leerlingen storen omdat het om tienjarige kinderen gaat. Verder geen probleem.

Vertrouwdheid met literaire procedés 

Spanning  Allerlei vragen, zoals over het verband tussen beide verhaallijnen, zorgen voor spanning. Ook de N2-lezer zal daardoor willen doorlezen. 
  Chronologie  Beide verhaallijnen worden grotendeels chronologisch verteld. Het verleden speelt een rol in de gedachten van Bregtje en Ben maar dat is geen probleem voor de lezer.
  Verhaallijn(en)  Er zijn twee verhaallijnen. De verhaallijn rond Bregtje speelt zich af in 1704 en wordt in de oneven hoofdstukken verteld. De verhaallijn rond Ben speelt zich af in 2004 en wordt in de even hoofdstukken verteld. Door de duidelijke markering zijn de verhaallijnen makkelijk uit elkaar te houden.
De lezer ontdekt vele spiegelingen tussen de levens van Bregtje en Ben. Deze zullen de N2-lezer deels ontgaan. De N4-lezer zal deze wellicht te geforceerd vinden.
  Perspectief  Het perspectief is (bijna helemaal) personaal en in het ene deel vanuit Bregtje en in het andere vanuit Ben. Geen probleem.
  Betekenis  Vingers van marsepein gaat over het vinden van je passie, over moed, over de eenzaamheid van het kind. Je kunt uitstijgen boven jezelf en een daad stellen. Daarin ligt de betekenis voor N2. Wat betekent het voor een tienjarige om in de 21e eeuw of in de 18e eeuw te leven? Wat zijn de verschillen, wat is hetzelfde? Het is interessant voor N3 om na te denken over het relatieve van de historische tijd als het om het algemeen menselijke gaat. Voor de N4-lezer ligt de betekenis in de manier waarop Rascha Peper de verhaallijnen aan elkaar knoopt, in de spiegelingen en contrasten waarmee ze de levens van Bregtje en Ben verbindt.   

Relevante bronnen voor docenten 

  Rascha Peper over Frederik Ruysch, op: YouTube
Recensie van Coen Peppelenbos, op: coenpeppelenbos.blogspot.nl
Recensie van Elsbeth Etty, op: nrc.nl

 

Geschreven door:

Monique Metzemaekers