Allemaal willen we de hemel - Beerten, Els niveau 3

Allemaal willen we de hemel

Auteur:Beerten, Els
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:498
Genre:familieroman, oorlogsroman, Young Adult
Tags:gezin, liefde, Vlaanderen, vriendschap, WO II
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

In 2009 bekroond met de Gouden Uil, de Boekenleeuw, de Gouden Lijst en de Nienke van Hichtumprijs. In 2012 werd het bekroond met de Lavki-prijs.

 

Auteur

Els Beerten (1959) was van kinds af aan op zoek naar boeken met personages die zowel raar als goed waren, omdat zij zichzelf ook zo voelde. Bij veel boeken ergerde zij zich aan de afloop van het verhaal, waarbij meestal dat rare van het personage toch mee bleek te vallen. Daarop besloot ze dan maar zelf boeken te gaan schrijven met personages die tot het einde toe raar en goed waren. Beerten is begonnen als schrijfster voor jonge(re) kinderen, maar haar laatste boeken zijn allemaal gericht op jongvolwassenen. Ze wordt niet alleen zeer gewaardeerd door haar lezers, haar boeken winnen ook regelmatig prijzen. Maar liefst vier prijzen gingen naar Allemaal willen we de hemel. Dit boek wordt dan ook wel haar meesterwerk genoemd.

Inhoud

Jef droomt ervan om een held te worden, liefst samen met zijn beste vriend Ward. Voor zijn zus Renée hoeft dat heldendom niet zo nodig. Zij heeft genoeg aan Ward, zijn hemelse saxofoonspel, en zijn fluwelen blik.

Maar het is 1943. Midden in de oorlog. Aan het oostfront wordt een bikkelharde strijd gevoerd tegen de Russen. De Duitsers lijden er grote verliezen en hebben dringend dappere jongemannen nodig om hen bij te staan. Voor de jongens een gedroomde kans om held te worden. Voor volk en vaderland. Voor een betere wereld. Ward vertrekt liever vandaag dan morgen. Maar zo denkt lang niet iedereen erover. 

Een aangrijpend verhaal over oorlog in tijden van liefde, en over de verwoestende keuzes waarvoor een oorlog mensen stelt.

Bron: www.querido.nl

Leesaanwijzingen

Els Beerten gebruikt geen moeilijke taal in haar verhaal. De zinnen zijn duidelijk en to the point, maar nergens kinderachtig. Toch zijn er wel een aantal zaken waar je goed op moet letten. Zo wordt het verhaal door vier personages verteld. In elk hoofdstuk komt een van de vier aan het woord, en er staat dan niet bij wie dat is. Als je gewoon doorleest, kom je daar vanzelf achter.

Daarnaast moet je in de gaten houden dat het verhaal niet chronologisch wordt verteld. Boven elk hoofdstuk wordt echter het jaartal genoemd waarin het zich afspeelt. Als je een beetje gewend bent aan deze twee opvallende zaken, lees je een spannend en erg mooi boek.

Om over na te denken

Is er verschil tussen vriendschap en liefde? Waarom willen mensen verandering?
Hoe had ík gereageerd als iemand mij in de oorlog een mooi verhaal verteld had over vechten voor de Duitsers? Bestaat vergeving, of zijn er zaken die onvergeeflijk zijn?

Waardering

'Toen ik het uit had, moest ik echt even diep zuchten. Wat een mooi verhaal! Ik vond het ook helemaal niet erg dat het zo dik was: hoe dichter ik bij het einde kwam, hoe langzamer ik ging lezen, omdat ik eigenlijk niet wilde dat het uit was. Ik had weleens eerder boeken gelezen over de oorlog, maar door dit boek gaat die periode veel meer leven, omdat je zo meeleeft met de personages. Echt een aanrader, maar je moet wel al een beetje van lezen houden.'
Eline, 4 vwo, Keizer Karelcollege, Amstelveen

'Dit is een best wel lastig boek. Niet echt omdat het dik is, maar vooral omdat je er goed bij moet blijven. Ik las het vaak 's avonds voordat ik ging slapen, en dan moest ik wel regelmatig even nadenken wie er nu weer aan het vertellen was. Het verhaal is best wel spannend en mooi, al vond ik het wel een beetje standaard oorlogsverhaal. Ik denk dat het zo'n boek is waar je echt even de tijd voor moet nemen.'
Hugo, 5 havo, Keizer Karelcollege, Amstelveen

'Ik ben blij dat ik dit boek mocht lezen. In de Nederlandse literatuur heb je heel veel boeken over de oorlog, maar ze gaan zelden over iemand die eigenlijk van jouw leeftijd is. Ik vond Ward echt een geweldig personage. Ik kon me echt in hem verplaatsen en ik denk dat veel mensen hetzelfde zouden hebben gedaan als hij. Het boek is ook wel echte literatuur, door dat wisselende perspectief en de tijdsprongen. Voor mij was dat juist een meerwaarde, daardoor ging ik er nog dieper over nadenken en kwam ik nog beter in het verhaal.'
Klaas, 6 vwo, Keizer Karelcollege, Amstelveen

Meer weten?

www.elsbeerten.com | met onder andere recensies over Allemaal willen we de hemel    
www.dbnl.org | kort artikel over België in de Tweede Wereldoorlog, dat onder andere ingaat op de vraag waarom veel Belgen collaboreerden met de Duitsers

Auteur studentinformatie

Martijn Koek

Suggesties


Allemaal willen we de hemel - Beerten, Els niveau 3

Allemaal willen we de hemel

Auteur:Beerten, Els
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:498
Genre:familieroman, oorlogsroman, Young Adult
Tags:gezin, liefde, Vlaanderen, vriendschap, WO II
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

In 2009 bekroond met de Gouden Uil, de Boekenleeuw, de Gouden Lijst en de Nienke van Hichtumprijs. In 2012 werd het bekroond met de Lavki-prijs.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Allemaal willen we de hemel - Beerten, Els niveau 3

Allemaal willen we de hemel

Auteur:Beerten, Els
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:498
Genre:familieroman, oorlogsroman, Young Adult
Tags:gezin, liefde, Vlaanderen, vriendschap, WO II
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

In 2009 bekroond met de Gouden Uil, de Boekenleeuw, de Gouden Lijst en de Nienke van Hichtumprijs. In 2012 werd het bekroond met de Lavki-prijs.

 

Opdrachten

BoekBeerten, Els, Allemaal willen we de hemel
NummerN2/1
Niveau 2
Studielast 1 slu
Werkvormindividueel
Focusbetekenis
Je leert …

reflecteren op de betekenis van de titel

Opdracht

Je hebt Allemaal willen we de hemel gelezen. Heb je een idee wat er nou eigenlijk bedoeld wordt met 'hemel' in die titel?

  1. Hieronder zie je drie plaatjes die elk een illustratie zijn bij iets wat je 'hemel' kunt noemen. Schrijf bij elk plaatje een korte omschrijving van het soort hemel dat jij denkt dat het weergeeft.
  2. Kies het plaatje dat volgens jou het best de hemel uit de titel van dit boek weergeeft, en licht je antwoord toe.
  3. Allemaal willen we de hemel: wie zijn die 'we'? Hoor jij daar ook bij? Of zeg je: hoezo? Ik wil helemaal niet de hemel!
  4. Dit boek kent enkele belangrijke personages. Geef bij elk personage aan of voor hem/haar volgens jou geldt dat hij/zij inderdaad, zoals de titel zegt, de 'hemel' wil. Leg  daarna kort uit waar je dat in het verhaal uit kunt opmaken. Gebruik daarbij het kolommenschema.
  5. Het boek had een stuk dunner kunnen zijn als Els Beerten niet alle personages uitgebreid aan het woord had gelaten. Had het dan nog steeds dezelfde titel kunnen hebben? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
  6. Vind je de titel die Beerten aan haar roman gaf, goed gekozen? Leg kort uit waarom wel/niet en verwijs in je antwoord naar wat je bij vraag 1 tot en met 4 hebt opgeschreven. 

Afbeeldingen van 'de hemel'

Hemel 3 Hemel 2 Hemel 1

 

Kolommenschema

Personages

Wil de hemel? Ja/Nee

Dat merk je aan...

Renée

 

 

Remi

 

 

Jef

 

 

Ward

 

 

 

Gemaakt doorMartijn Koek



BoekBeerten, Els, Allemaal willen we de hemel
NummerN2/2
Niveau 2
Studielast 1 slu
Werkvormtweetal
Focusbetekenis
Je leert …

reflecteren op de relatie tussen de personages

Opdracht

In Allemaal willen we de hemel speelt de liefde, zoals in zo veel andere boeken, een belangrijke rol. Een van de beroemdste series liefdesromans is die van de Bouquetreeks. Deze serie bestaat inmiddels uit meer dan drieduizend titels en hoewel de verhalen steeds weer een beetje anders zijn, volgen zij wel een vast patroon.

Begin Vrouw ontmoet man en raakt volkomen verliefd.
Midden Er ontstaan problemen waardoor de liefde in gevaar lijkt te komen. Vaak speelt een andere, niet zo goede man, een rol bij die problemen.
Eind De problemen blijken te berusten op misverstanden en de man en de vrouw vallen in elkaars armen - eind goed, al goed.

 

  1. Lees het bericht op www.nu.nl, ter gelegenheid van de uitgave van de drieduizendste titel in de Bouquetreeks.
  2. Bekijk drie liefdes die in Allemaal willen we de hemel een rol spelen, en bepaal in hoeverre de kenmerken van de Bouquetreeks erin terug te zien zijn. Vul daarvoor kolommenschema 1 in.
  3. Welke van de bovenstaande liefdes komt volgens jullie het meest in aanmerking voor een Bouquetreeksverhaal? Licht jullie antwoord toe. Geef ook aan waarom je de andere twee niet kiest.
  4. Stel dat je een van de andere twee liefdes mocht omwerken tot een Bouquetreeksliefde, wat zou er dan in het verhaal moeten veranderen? Licht jullie antwoord kort toe.
  5. Kijk nog eens naar jullie uitwerking bij 4 en vul daarna kolommenschema 2 in.

 

Kolommenschema 1

 

Verliefd op...

Probleem
(kort)

Oplossing
(kort)

Eind goed/al goed? Waarom wel/niet?

Renée

 

 

 

 

Remi

 

 

 

 

Jef

 

 

 

 

 

Kolommenschema 2

 

Ja/Nee

Uitleg

Onze aanpassing maakt het boek mooier.

 

 

Onze aanpassing maakt het boek beter.

 

 

Onze aanpassing maakt het boek realistischer.

 

 

Onze aanpassing maakt het boek spannender.

 

 

Onze aanpassing maakt het boek meer geschikt voor meisjes/vrouwen vanaf vijftien jaar (zie artikel uit vraag 1).

 

 

 

Gemaakt doorMartijn Koek




Allemaal willen we de hemel - Beerten, Els niveau 3

Allemaal willen we de hemel

Auteur:Beerten, Els
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:498
Genre:familieroman, oorlogsroman, Young Adult
Tags:gezin, liefde, Vlaanderen, vriendschap, WO II
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

In 2009 bekroond met de Gouden Uil, de Boekenleeuw, de Gouden Lijst en de Nienke van Hichtumprijs. In 2012 werd het bekroond met de Lavki-prijs.

 

Opdrachten

BoekBeerten, Els, Allemaal willen we de hemel
NummerN3/1
Niveau 3
Studielast 1 slu
Werkvormindividueel
Focuspersonages
Je leert …

reflecteren op het karakter van de personages

Opdracht

Op de website van Els Beerten is te lezen hoe het is gekomen dat zij schrijfster is geworden. Lees het betreffende stukje. Je vindt het bovenaan de homepage.

  1. De vraag is of de personages uit Allemaal willen we de hemel passen bij het ideaal dat Beerten schetst (raar en goed). Onderzoek dat door het volgende het kolommenschema in te vullen.
  2. Geef nu je mening over de onderstaande uitspraken.
  3. Els Beerten schrijft op haar site dat zij de 'truc' wilde ontdekken van raar en goed. Wat vind jij: is zij daar met Allemaal willen we de hemel in geslaagd? Licht je antwoord kort toe en verwijs daarbij naar je antwoorden op vraag 1 tot en met 3.
  4. Ken je andere verhalen (boeken, films, strips) waarin hoofdpersonages goed en raar blijken te zijn? Probeer twee voorbeelden te geven. Lukt het je niet? Noem dan twee van je favoriete verhalen en leg uit waarom de hoofdpersoon daar niet goed en raar is.

 

Kolommenschema

 

Wat is er raar aan dit personage? Geef een voorbeeld.

Wat is er goed aan dit personage? Geef een voorbeeld.

Renée

 

 

Remi

 

 

Jef

 

 

Ward

 

 

 

Uitspraken


A Voor een schrijver als Els Beerten, die graag over mensen die raar én goed zijn schrijft, is de Tweede Wereldoorlog een passende achtergrond voor een verhaal.
Kies uit.

  1. Ja, want ...
  2. Nee, want ...
  3. Hangt ervan af, want ...

B Voor een schrijver als Els Beerten, die graag over mensen die raar én goed zijn schrijft, is een wisselend perspectief een logische keuze. Kies uit.

  1. Ja, want ...
  2. Nee, want ....
  3. Hangt ervan af, want ...

C Bij een schrijver als Els Beerten, die graag over mensen die raar én goed zijn schrijft, kun je verwachten dat het verhaal slecht afloopt. Kies uit.

  1. Ja, want ...
  2. Nee, want ...
  3. Hangt ervan af, want ...
Gemaakt doorMartijn Koek



BoekBeerten, Els, Allemaal willen we de hemel
NummerN3/2
Niveau 3
Studielast 1 slu
Werkvormtwee- of drietal
Focusperspectief
Je leert …

reflecteren op de werking van het perspectief

Opdracht

Voordat je gaat lezen (ca. 15 minuten)

Discussieer over de volgende twee stellingen. Probeer tot een groepsstandpunt te komen.

  1. Geluk is een keuze.
  2. Wie ik ben, bepaalt niemand anders dan ikzelf.


Nadat je het boek hebt gelezen (ca. 45 minuten)

  1. Doordat het perspectief in dit boek steeds wisselt, weet je heel goed hoe de vier hoofdfiguren denken. Stel je voor dat zij dezelfde stellingen hadden gekregen als waar jullie over hebben gesproken. Waren zij het ermee eens geweest of niet? Vul in het kolommenschema de mening van de hoofdpersonen in. Geef steeds een korte toelichting.
  2. Versterkt Allemaal willen we de hemel de meningen die jullie formuleerden bij 1, of gaat het boek juist tegen die meningen in? Leg je antwoord per stelling kort uit.
  3. Stel dat Els Beerten het perspectief in het boek uitsluitend bij Renée had gelegd. Had dat iets veranderd aan jullie antwoord bij 1? Leg uit waarom wel/niet.

 

Kolommenschema

  Renée Remi Jef Ward
Geluk is een keuze.        
Wie ik ben, bepaalt niemand anders dan ikzelf.        
Gemaakt doorMartijn Koek




Allemaal willen we de hemel - Beerten, Els niveau 3

Allemaal willen we de hemel

Auteur:Beerten, Els
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:498
Genre:familieroman, oorlogsroman, Young Adult
Tags:gezin, liefde, Vlaanderen, vriendschap, WO II
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

In 2009 bekroond met de Gouden Uil, de Boekenleeuw, de Gouden Lijst en de Nienke van Hichtumprijs. In 2012 werd het bekroond met de Lavki-prijs.

 

Opdrachten

BoekBeerten, Els, Allemaal willen we de hemel
NummerN4/1
Niveau 4
Studielast 1 slu
Werkvormindividueel
Focusbetekenis
Je leert …

reflecteren op de functie van een motief in een verhaal

Opdracht

Welke muziek zou jij meenemen naar een onbewoond eiland? Het antwoord op die vraag is voor iedereen verschillend. Je eigen muziekkeuze is voor jezelf belangrijk en betekenisvol. Muziek kan ook een belangrijke rol vervullen voor personages en een betekenisvol motief zijn in een roman.

  1. In Allemaal willen we de hemel speelt muziek een grote rol. Erg veel personages zijn ermee bezig. Vul het kolommenschema in.
  2. Kijk nog eens naar het kolommenschema dat je net hebt ingevuld. Probeer te verklaren waarom Beerten het ene personage meer talent voor muziek heeft gegeven dan het andere.
  3. Probeer te verklaren waarom Beerten in een oorlogsroman zo veel ruimte geeft aan de muziekliefhebberij van haar personages. Betrek bij je antwoord in elk geval de antwoorden die je gegeven hebt bij vraag 1 tot en met 3, alsook de naam van het muziekkorps waar alle personages bij spelen.
  4. De meeste muziek die de personages spelen blijft naamloos in de roman. Op één moment wordt het gespeelde nummer wel benoemd, en wel in het hoofdstuk 'Die smerige Duitsers'. Op pagina 111 speelt Ward de Vlaamse klassieker 'In de stille Kempen'. Klik hier om het lied te beluisteren. De tekst vind je hieronder. Bekijk de tekst van dit lied. Probeer minimaal twee redenen te bedenken waarom Beerten juist dit lied met name noemt in haar roman.
  5. Herlees het hoofdstuk 'Die smerige Duitsers'. Probeer te bedenken waarom Beerten Ward juist op dit moment dat lied laat spelen. Geef weer minimaal twee mogelijke redenen.
  6. Stel je de film Allemaal willen we de hemel voor. Zoek een lied dat jij wilt laten spelen terwijl de aftiteling in beeld is. Beargumenteer je keuze aan de hand van de volgende zaken: sfeer, verhaallijn, motief van/in het verhaal.

Kolommenschema

Personage Instrument Talent? Licht toe.
Renée       
Remi      
Jef       
Ward      
Vader      
Theo       

 

In de stille Kempen

In de stille Kempen op de purperen hei,
Staat een eenzaam huisje, met een berk er bij,
En een zomeravond, in gedroom alleen,
Kwam ik ongeweten langs dit huisje heen.

Refrein:
Hoe schoon nog de wereld, de zomerse hei,
Dat is hier op aarde de hemel voor mij!

In het eenzaam huisje, zat een meisje ach!
Lijk ik nergens anders, ooit een meisje zag!
Door het venster keek ze, mij verlegen aan,
Schoof het gordijntje toe en is maar opgestaan.

Maar wat heeft de liefde, ook hier niet verricht!
Want nu schuift het gordijntje, nooit meer voor me dicht!
Door het open venster, dat men vroeger sloot,
Lach ik op ons kindje op zijn moeders schoot.

Eugeen de Ridder
Gemaakt doorMartijn Koek



BoekBeerten, Els, Allemaal willen we de hemel
NummerN4/2
Niveau 4
Studielast 1 slu
WerkvormIndividueel
Focusmotto, betekenis
Je leert …

reflecteren op de betekenis van het motto

Opdracht

Allemaal willen we de hemel heeft een motto, van de Amerikaanse dichter T.S. Eliot. Het is een citaat uit zijn gedichtencyclus 'Four quartets'. 

'For us there is only the trying.
The rest is not our business.'

  1. Schrijvers zetten een motto niet zomaar voorin hun boek. Dit motto heeft dus te maken met het verhaal dat je zojuist hebt gelezen. Vul tabel 1 in.
  2. Op Wikipedia is een pagina gewijd aan 'Four quartets'. Gebruik indien nodig de vertaalfunctie van Google en lees deze pagina. Noteer welke overeenkomsten je ziet met Allemaal willen we de hemel. Gebruik tabel 2. Om je te helpen is één overeenkomst al ingevuld.
  3. Stel je voor dat de brief van Ward die Jef op het einde leest een brief vol haat was geweest, en dat Ward daarin had aangekondigd dat hij tijdens de rechtszaak de waarheid over Jef zou gaan vertellen. Had Els Beerten er dan nog steeds goed aan gedaan om:

    A) een motto uit T.S. Eliot's 'Four quartets' te halen?
    B) dit motto te nemen?

    Leg bij beide antwoorden uit waarom wel/niet.

 

Tabel 1

Op wie/wat in het verhaal slaat 'us'? Op wie/wat in het verhaal slaat 'the trying'? Op wie/wat in het verhaal slaat 'the rest'?
     

Tabel 2

'Four Quartets' Allemaal willen we de hemel
Gaat over WO II Gaat over WO II
   
   
   
(Literaire) theorie

Motto

Gemaakt doorMartijn Koek




Allemaal willen we de hemel - Beerten, Els niveau 3

Allemaal willen we de hemel

Auteur:Beerten, Els
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:498
Genre:familieroman, oorlogsroman, Young Adult
Tags:gezin, liefde, Vlaanderen, vriendschap, WO II
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

In 2009 bekroond met de Gouden Uil, de Boekenleeuw, de Gouden Lijst en de Nienke van Hichtumprijs. In 2012 werd het bekroond met de Lavki-prijs.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Allemaal willen we de hemel - Beerten, Els niveau 3

Allemaal willen we de hemel

Auteur:Beerten, Els
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:498
Genre:familieroman, oorlogsroman, Young Adult
Tags:gezin, liefde, Vlaanderen, vriendschap, WO II
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

In 2009 bekroond met de Gouden Uil, de Boekenleeuw, de Gouden Lijst en de Nienke van Hichtumprijs. In 2012 werd het bekroond met de Lavki-prijs.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Allemaal willen we de hemel - Beerten, Els niveau 3

Allemaal willen we de hemel

Auteur:Beerten, Els
Jaar uitgave:2008
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:498
Genre:familieroman, oorlogsroman, Young Adult
Tags:gezin, liefde, Vlaanderen, vriendschap, WO II
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

In 2009 bekroond met de Gouden Uil, de Boekenleeuw, de Gouden Lijst en de Nienke van Hichtumprijs. In 2012 werd het bekroond met de Lavki-prijs.

 

Introductie 

Els Beerten is een Vlaamse auteur die debuteerde in 1985. Aanvankelijk schreef zij voor jongere kinderen, maar haar laatste romans zijn gericht op de oudere jeugd, 12 tot 15+. Beerten is een zeer gewaardeerd auteur, die tot nu toe verschillende literaire prijzen won. Critici roemen haar psychologisch inzicht en de manier waarop ze via de verhoudingen tussen de personages het verhaal vertelt, in plaats van door de actie.
Vier prijzen gingen naar Allemaal willen we de hemel: De Gouden Uil van de jonge lezer 2009, Boekenleeuw 2009, De Gouden Lijst 2009, de Nienke van Hichtumprijs 2009. Allemaal willen we de hemel verschijnt in diverse Europese landen, in sommige als jeugdboek, in andere als volwassen literatuur en in een enkel land in twee edities.

Inhoud

De roman beschrijft een periode (1943-1947, en een korte episode in 1967) uit het leven van de vier hoofdpersonages: het meisje Renée (zestien), haar grote broer Jef, kleine broertje Remi en de jongen op wie ze verliefd wordt, Ward. De vier groeien op in een niet met name genoemd dorp in Vlaanderen en hun jeugd staat natuurlijk in de schaduw van de oorlog. Het drama ontvouwt zich nadat Ward en Jef, hiertoe geïnspireerd door enkele plaatselijke geestelijken, besluiten dat ze aan het oostfront samen met de Duitsers tegen de Russen willen vechten, ter bescherming van Vlaanderen. Jef wordt dit verboden door zijn ouders, maar Ward zet door. Hierna wordt Ward in het dorp verketterd als landverrader. Dit wordt nog erger wanneer hij er tijdens zijn verlof van wordt beschuldigd een lokale verzetsheld te hebben vermoord op een dramatische avond die zijn voormalige vriend Jef juist verheft tot held in de ogen van de dorpelingen.

Ward vlucht en overleeft de strijd aan het oostfront ternauwernood. Hierna neemt hij een valse identiteit aan, in de hoop een nieuw leven te kunnen beginnen. Die hoop wordt de grond in geboord wanneer hij door het bombardement op Dresden zijn 'nieuwe familie' verliest. Uiteindelijk keert hij terug naar Vlaanderen, alwaar hij gevangen wordt gezet en voorgeleid zal worden: hij wordt beschuldigd van collaboratie en moord. De lezer leert dat Ward niet de moordenaar was, maar Jef (die de daad pleegde om bij Ward in het gevlij te komen). Ook Jefs familie komt daarachter (behalve Remi), maar verzwijgt dit - met moeite. Tijdens het proces schiet Jef Ward dood, uit angst dat de waarheid aan het licht komt. Als Jef thuiskomt, ligt er een brief van Ward, waarin hij Jef vertelt dat hij hem nooit zal verraden en dat Jef de beste vriend is geweest die hij ooit heeft gehad.

Moeilijkheid

N2-lezers zullen het boek erg lastig vinden. Het taalgebruik is wel eenvoudig, maar de structuur van het boek zal ze al snel in de war brengen. De eerste drie hoofdstukken spelen zich elk in een ander jaar af en kennen elk een andere ik-figuur, die zichzelf niet introduceert. Met name de perspectiefwisselingen vereisen een aandachtige en gemotiveerde lezer.
Voor N3-lezers is de setting van het boek interessant: de Tweede Wereldoorlog, gezien vanuit de ogen van kinderen. Door dit perspectief worden voor deze lezersgroep interessante vraagstukken over oorlog(strauma), identiteit, homoseksualiteit en vriendschap aansprekend gepresenteerd. Moeilijk blijft voor deze leerlingen de structuur, en met name de perspectiefwisselingen.  
N4-lezers zullen niet zo veel moeite hebben met het boek. Voor hen vormt de structuur - en de vraag waarom het boek juist deze structuur heeft - een aantrekkelijke uitdaging, die des te duidelijker is omdat de rest van de roman (taalgebruik, plot) voor hen goed te volgen is.

Didactische & literaire analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting | complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid De roman is dik (498 pagina's), begint verwarrend en speelt zich af in het verleden. Voor de N2-lezer zou dit een onoverkomelijk struikelblok kunnen blijken. Ook de meeste N3-lezers zullen dit lastig vinden. Wat hen echter zal motiveren om door te lezen zijn de vele open plekken en de manier waarop de lezer serieus word genomen: er worden geen voorspelbare of pasklare oplossingen aangeboden. De N4-lezer zal de enigszins complexe structuur van de roman weten te waarderen.
   Interesses Het boek biedt ruim voldoende gebeurtenissen en gevoelens die lezers van alle niveaus zullen aanspreken (oorlog, verraad, liefde, vriendschap, identiteit). Door de sterke mannelijke en vrouwelijke hoofdpersonen is de roman bovendien voor beide geslachten interessant.
   Algemene kennis  De vereiste algemene kennis is beperkt. Jaartalkennis is een pre, en ook kennis van historische plekken als het oostfront en Dresden helpen bij het begrip van het boek. Voor Nederlandse lezers kan de Belgische setting wat vreemd zijn, vooral als het gaat om het Vlaams nationalisme.
   Specifieke literaire en culturele kennis De lezer moet om kunnen gaan met een meervoudig personaal perspectief, en verstoringen van de chronologie.

Vertrouwdheid met literaire stijl  

Vocabulaire Er komen nauwelijks moeilijke woorden voor in het boek. Alleen woorden die naar de Vlaamse dorpsfolklore verwijzen, kunnen voor N2-lezers misschien lastig zijn, maar dat zijn er niet veel.
    Zinsconstructies De zinnen zijn over het algemeen kort en helder. Zij zullen op geen enkel niveau problemen opleveren.
   Stijl  Beertens stijl is onopgesmukt en helder. Zij vertelt het verhaal voornamelijk via dialogen en de innerlijke monoloog. Lange beschrijvingen, die N2-lezers lastig zouden kunnen vinden, zijn er niet of nauwelijks.

Vertrouwdheid met literaire procedés

Actie Voor N2- en N3-lezers zullen de oorlogssequenties (het verhaal van Ward) het interessantst zijn. Ook de slothoofdstukken - over de aanloop naar het proces en het proces zelf, zijn spannend vanwege de vraag: komt de waarheid uit? De delen over Remi, die zijn mirakels wil doen, zijn voor de echte spanninglezers waarschijnlijk het minst interessant.
   Chronologie De roman is niet chronologisch verteld. Wel maakt Beerten steeds duidelijk wanneer een bepaald hoofdstuk speelt, door het jaartal als hoofdstuktitel te nemen. Daarmee wordt de chronologie voor N3- en N4-lezers een makkelijk (en bevredigend) op te lossen puzzel. N2-lezers zullen er beduidend meer moeite mee hebben, omdat de tijdsprongen - zeker in het begin van het boek - afleiden van de plot.
   Verhaallijn(en) Er zijn verschillende verhaallijnen die om de centrale plot heen meanderen, bijvoorbeeld de ontluikende liefde die Remi opvat, het verhaal van de muziekvereniging, de ambities van Renée, de gezinssituatie van Ward. Deze verhaallijnen zijn niet moeilijk te onderscheiden en op zichzelf goed te volgen. De moeilijkheid is dat ze het lastiger maken om de centrale plot te volgen, iets wat N2-lezers, en in mindere mate ook N3-lezers, als vervelend of lastig zullen kunnen ervaren, zeker in combinatie met de doorbroken chronologie.
   Perspectief Het perspectief is lastig in dit boek. Het verhaal wordt afwisselend verteld door vier ik-vertellers, waarbij er geen vaste volgorde is en er verder ook geen aanduidingen zijn die de lezer duidelijk maken wie er aan het woord is. Dat moet hij zelf opmaken uit wat hij leest. Voor de N2-lezer is dat erg verwarrend. Bovendien vergt dit nog eens extra motivatie omdat er elk hoofdstuk opnieuw 'werk' van hem wordt gevraagd. Op dit punt werken de korte hoofdstukken in het nadeel. De N3-lezer zal door het opvallende spel met het perspectief uitgedaagd worden verder na te denken over het boek. Het is daarbij prettig voor deze lezer dat alle vier de perspectieven wel betrouwbaar zijn. N4-lezers zullen het leuk vinden om deze opvallende verteltechniek te verbinden met andere opvallende verteltechnieken in hun zoektocht naar de betekenis van het boek.
   Betekenis Het verhaal is rijk aan mogelijke betekenissen, waarbij er voor elk niveau wat te halen is.
Voor N2-lezers lijkt het boek zich vooral te lenen voor reflectie over zaken als vriendschap, liefde en verraad. De afwegingen die de personages op die terreinen maken zijn herkenbaar genoeg voor dit niveau, maar bieden tegelijkertijd stof voor discussie: zou ik het ook zo doen? N3-lezers zouden het boek moeten kunnen lezen als een ontwikkelingsroman. Zij zullen het leuk vinden om na te denken over algemenere vragen als: wat bepaalt iemands identiteit - de keuzes die je zelf maakt of je omgeving? Zij worden geholpen doordat het boek redelijk helder beide antwoorden aan bod laat komen. N4- (en N5- en N6-) lezers kunnen in dit boek nog een diepere betekenislaag aanboren. Zij zullen hierbij bovendien gestuurd worden door de opvallende literaire procedés in het boek (met name perspectief, tijd en motto), een 'puzzelaspect' dat hen zeker zal aanspreken. Via die weg kunnen zij het boek lezen als een roman over 'de mens' en de zin van het leven.

Vertrouwdheid met literaire personages

Karakters Niet alle karakters krijgen evenveel aandacht, wat ook komt doordat je de personages via henzelf leert kennen. Ward beleeft het meeste, en leert het meeste over zichzelf, met Renée als goede tweede. De karakters - zowel de hoofd- als bijfiguren - zijn wel herkenbare figuren - echt buitenissige types zitten er niet tussen -, en het perspectief vergemakkelijkt de identificatie met de personages, zeker voor N3. Wat identificatie voor N2 weer lastiger maakt, is het aantal hoofdpersonen.
   Aantal karakters Behalve de vier hoofdfiguren zijn er een tiental bijfiguren die allen op een logische manier met de hoofdfiguren verbonden zijn. Voor N2-lezers kan het aantal bijfiguren (met name in het dorp) voor verwarring zorgen.
   Ontwikkeling van de karakters De verhoudingen tussen de personages zijn een belangrijke generator van de gebeurtenissen. Op elk niveau zullen lezers dit interessant vinden, variërend van de vraag 'Zou Ward mijn vriend kunnen zijn?' (N2) tot 'Wat zijn de overeenkomsten tussen de karakters van Renée en Ward?' En wat is de rol van Remi in het geheel? (N4).

 

Auteur docentinformatie

Martijn Koek