niveau 2 |
De gelukvinder | | Auteur: | Vendel, Edward van de, en Anoush Elman | | Jaar uitgave: | 2008 | | Uitgeverij: | Querido | | Plaats: | Amsterdam | | Aantal pagina's: | 335 | | Genre: | migrantenliteratuur, Young Adult | | Tags: | familie, migratie, oorlogservaringen, vriendschap, waargebeurd |
|
|
|
|
|
Zet in mijn boekenkast
|
|
|
Introductie
Edward van de Vendel (Leerdam, 1964) groeide als oudste van drie kinderen op in een echt onderwijsgezin. Na de middelbare school in Culemborg, waar hij lid was van het schoolcabaret en liedjes ging schrijven, studeerde hij aan de Pedagogische Academie en richtte hij samen met anderen een eigen school op in Heemstede. Vier jaar lang was hij daar directeur, toen wilde hij zelf weer voor de klas en ging hij lesgeven op een school in De Groeve.
Van de Vendel woont nu in Rotterdam. Hij geeft gastcolleges op de Hogeschool van de Kunsten in Utrecht, geeft lezingen over zijn eigen werk en hij schrijft: gedichten, toneel, jeugdromans en non-fictie. Veel van zijn beoeken zijn bekroond met Griffels en met Gouden Zoenen. Edward van de Vendel was ook de initiatiefnemer van de Slash-serie, waarvoor hij in 2008 het eerste deel schreef: De gelukvinder.
Slash-boeken zijn boeken van bekende schrijvers geschreven op basis van het waargebeurde levensverhaal van een bijzondere jongere. De schrijver en de jongere werken heel nauw samen, de een als 'verteller', de ander als schrijver. Beide namen staan op het omslag, met een grote slash ertussen.
Bron: www.queridokinderenjeugdboeken.nl
Inhoud
Hamayun zit in havo 4 en werkt mee aan de voorstellingen van het schooltoneel. Hij schrijft een stuk over zijn eigen verleden. Over het dagelijks leven in Kaboel, en de grappen die hij uithaalt met zijn vriendjes. Over de nacht dat de Taliban zijn vader gevangennemen. Over de vlucht van het gezin, over de lange tocht die hij met zijn ouders en jongere broer en zusje moet ondernemen. Na een halfjaar komen ze in Nederland in een asielzoekerscentrum terecht.
Hamayun vindt Nederland fris, en groen. En hier kan het gezin vrijer denken. Hier is er een toekomst mogelijk. Hamayun wil graag naar de filmacademie. Maar mogen ze wel blijven?
Bron: www.queridokinderenjeugdboeken.nl
Moeilijkheid
N2: het boek is waargebeurd, dat zal veel leerlingen op N1 en N2 aanspreken. Interesse in andere culturen is een andere insteek bij dit boek. Dat past meer bij leerlingen op N2 en N3. Reflecteren op dit type boeken is een uitdaging voor leerlingen op N3. De chronologie van dit verhaal is niet voor alle N1-lezers meteen helder.
Didactische & literaire analyse
Dimensies | Indicatoren | Toelichting | complicerende factoren |
Algemene vereisten | Bereidheid | Enige ervaring met het lezen van jeugdliteratuur is noodzakelijk als een leerling dit boek wil lezen. Ervaring met volwassen literatuur is niet nodig. Het boek lijkt wel dik (335 pagina's), maar door de indeling valt dat eigenlijk wel mee. |
| | Interesses | Een leerling zal interesse moeten hebben in de leefwereld van iemand die gewoon bij haar of hem in de klas kan zitten. Hij moet nieuwsgierig zijn naar het levensverhaal van een vluchteling die vanuit zijn eigen ervaring daarover vertelt. Hij moet openstaan voor waargebeurde verhalen. Dit past goed bij lezers op N1- en N2-niveau. Voor een N3-lezer ligt de uitdaging bij het reflecteren op dit verhaal, de vertelwijze en bij het in kaart brengen van culturele verschillen. |
| | Algemene kennis | De leerling moet als hij De Gelukvinder wil lezen wat verder dan zichzelf kunnen kijken. |
| | Specifieke literaire en culturele kennis | Specifieke literaire en culturele kennis is niet noodzakelijk. Het is wel een voordeel als een leerling iets weet van de achtergronden van vluchtelingen. In het boek worden de omstandigheden wel toegelicht, maar enige kennis van bijvoorbeeld de Taliban is wenselijk. Bij N3-lezers zal deze kennis waarschijnlijk meer aanwezig zijn dan bij N1-lezers. |
Vertrouwdheid met literaire stijl | Vocabulaire | Het taalgebruik is relatief eenvoudig. Woorden vanuit de Afghaanse taal worden schuin gedrukt weergegeven en direct erachter wordt de betekenis gegeven. De namen van veel (bij)personages klinken niet vertrouwd voor Nederlandse leerlingen, maar na een aantal hoofdstukken is de lezer daaraan gewend. Het taalgebruik is verder alledaags. De gelukvinder is geschreven in de taal van jongeren. |
| | Zinsconstructies | De zinnen zijn niet lang of moeilijk, veeleer is er sprake van eenvoudige mededelende zinnen. Er zijn wel samengestelde zinnen, maar deze zijn niet te moeilijk voor de N2-lezer. |
| | Stijl | De stijl is vlot, transparant en toegankelijk. De dialogen zorgen voor afwisseling en variatie. Ook humor ontbreekt niet. |
Vertrouwdheid met literaire procedés | Actie | Hoofdpersoon Hamayun verlaat met zijn familie vanwege het steeds strengere regime van de Taliban zijn land. De gebeurtenissen en plaatsen zijn snel te situeren. Er is niet veel actie. De nadruk ligt op de handelingen en beleving van de hoofdpersoon. De afwisseling van heden en verleden zorgt ervoor dat de lezer wil doorlezen. Het gebrek aan echte actie kun je als uitdaging zien voor een N1-lezer. |
| | Chronologie | Heden en verleden lopen door elkaar heen in dit boek, maar de opbouw is duidelijk herkenbaar. Het boek verhaalt over het leven van de ik-persoon van zijn achtste tot zijn zeventiende jaar. Het boek bestaat uit zes delen en die zijn weer onderverdeeld in korte, beeldende hoofdstukken met veel dialoog. Elk deel begint met een ervaring van Hamayun in het heden en gaat daarna verder terug in het verleden. N1-lezers kunnen moeite hebben met deze opbouw, lezers op N2 en N3 zullen deze snel doorgronden. |
| | Verhaallijn(en) | De ik-persoon zit in havo 4 en wil filmer worden, maar eerst schrijft hij een toneelstuk over zijn eigen verleden. Deze verhaallijn is voor alle lezers goed te vatten. |
| | Perspectief | Het boek is geschreven vanuit een ik-perspectief. Hoofdpersoon is Hamayun (een zestienjarige scholier in havo 4). Ook voor een N1-lezer is het perspectief zodanig, dat herkenning en beleving niet lastig is. N3-lezers kunnen reflecteren op de consequenties van deze perspectiefkeuze. |
| | Betekenis | Het boek wil aansluiten bij de actualiteit. De bedoeling van de Slash-boeken is een samenwerking van een schrijver en een jongere die iets bijzonders heeft meegemaakt. Alle levenservaringen worden in verhaalvorm weergegeven. Actualiteit en literatuur worden op deze wijze met elkaar verbonden. Het boek kan een eyeopener zijn voor lezers van ieder niveau over hoe het leven van een vluchteling kan zijn. Het slot van het boek laat ook de mogelijkheid open voor een ander eind: the happy ending versus the alternative ending. Voor lezers, N1 en N2, die van gesloten eindes houden, zal hier een uitdaging liggen om ook deze open eindes te gaan waarderen. N3-leerlingen kunnen aan de slag met de impact van boeken uit de Slash-serie in het algemeen. |
Vertrouwdheid met literaire personages | Karakters | De leerling kan de personages vrij gemakkelijk begrijpen. Het denken en handelen van de personages is vanuit de beleving ook voor een N1-lezer toegankelijk. Voor de N3- lezer kan het uitdagend zijn om de verschillende karakters meer te beschouwen en te plaatsen in het licht van eigen normen en waarden. |
| | Aantal karakters | Het aantal (round) characters is zeer beperkt. Met name Hamayun staat centraal. Hij wordt getoond in een kring van familie en vrienden. De leerling kan het denken en de gevoelens van de personages gemakkelijk terugvinden in de tekst. Voor lezers op ieder niveau zijn de karakters te behappen. |
| | Ontwikkeling van de karakters | De hoofdpersoon ontwikkelt zich van een jongetje tot een jongvolwassene die alle emotionele gebeurtenissen van een gedwongen vertrek vanuit zijn eigen land naar een volkomen vreemd land moet zien te verwerken. Vanuit de tekst is de ontwikkeling goed te volgen. |
Auteur docentinformatie
Martin van Wingerden