print
Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, Kristien niveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

 

Auteur

Kristien Hemmerechts (1955) is geboren en getogen in Vlaanderen. Ze schrijft zowel  romans als verhalen en won daar tweemaal een literaire prijs mee. Donderdagmiddag, halfvier is haar twintigste boek in vijftien jaar. Thema's die in veel van haar boeken terugkomen zijn de dood en de menselijke onmacht. Hoewel in haar werk feministische ideeën te herkennen zijn, zijn haar hoofdpersonen vaak niet het slachtoffer van de man, maar van de omstandigheden of zichzelf. 

Inhoud

'Dit is een boek over kinderen. Over mensen die kinderen willen maar ze niet kunnen krijgen, of ze kunnen krijgen maar ze niet willen, of ze krijgen zonder ze te willen, of ze willen en ook krijgen.

En omdat het een boek over het hebben en krijgen en willen van kinderen is, is het ook een boek over liefde, en over het maken van die kinderen, dat soms in liefde gebeurt, soms ook niet.

Ik heb dit boek geschreven omdat ik stilaan geloof dat de belangrijkste relatie die een mens in zijn of haar leven kan hebben, die met zijn of haar kinderen is, ongeacht het succes of het falen ervan.

Meer en meer geloof ik dat ouders onvoorwaardelijk van hun kinderen moeten houden, hoe moeilijk dat soms ook kan zijn. Dit boek is dan ook opgedragen aan alle kinderen, en dus aan ieder van ons.'

Bron: Kristien Hemmerechts op www.uitgeverijatlas.nl 


 Karen verongelukt om halfvier onder de witte bestelauto van typeleraar Damien. Hoe kon dit gebeuren? Op hetzelfde moment rijdt haar moeder Bea, die net had besloten Karen eindelijk vertellen dat zij via kunstmatige inseminatie is verwekt, bíjna een kind aan, op de terugweg van een cursus kunstgeschiedenis. Architect Sam Dermote had net voor het ongeluk Karen en haar vriendje Hassan in zijn auto betrapt.

Al deze mensen zijn kinderen, hebben kinderen, willen kinderen of juist niet. Dat is wat de levensverhalen van de diverse personages met elkaar verbindt.
 

Leesaanwijzingen

Verwacht geen actie, want in elk hoofdstuk lees je vooral gedachten en herinneringen van wisselende personages. Ook krijg je steeds wat puzzelstukjes over de toedracht van het dodelijke ongeluk. In de levensverhalen van de typeleraar, moeder Bea en architect Sam kun je alle aspecten die de schrijfster noemt van het onderwerp 'kinderen' terugvinden. In de cursus kunstgeschiedenis die besproken wordt, worden een aantal verhalen besproken uit de literatuur, zonder dat de inhoud zelf verteld wordt. Voor begrip van de rest van het boek is het niet storend, als je die verhalen niet kent.
 

Om over na te denken

Moeten ouders onvoorwaardelijk van hun kinderen houden?  Is de relatie tussen ouders en kinderen gelijkwaardig? Is het van wezenlijk belang om kinderen te hebben?

Waardering

'Ik vond het boek erg mooi. Vooral de verhalen, omdat ze erg goed zijn verzonnen en prachtig verteld zijn, maar ook het eerste hoofdstuk, omdat je daarin niet het idee hebt dat er iets ergs gaat gebeuren maar er op het einde toch een climax komt, namelijk de dood van Karen.'
Anoniem, 5 vwo, op: www.scholieren.com

'Ik vond het een heel mooi boek. Ik vond het boek op het laatst ook heel erg aangrijpend, waardoor ik zelfs heb moeten huilen. Het leek allemaal zo realistisch en ik vond het zo mooi hoe haar vader een beschrijving gaf van Karin die er nu niet meer is. Ik vond het heel leuk om iets te weten te komen over al die mensen die in het boek voorkwamen. Ik vond het wel lastig om me steeds weer te moeten inleven in een ander persoon. Want er zijn verschillende stukken met personen en steeds duurt het twee bladzijdes voordat je er weer in zit.'
Amour, 6 vwo, op: www.scholieren.com

'Het boek vond ik een beetje langdradig door alle details die gegeven werden. Maar het boek was toch wel leuk want je leert elke persoon van heel dichtbij kennen en zo krijg je een hele andere blik op de gebeurtenis dan wanneer dit niet het geval zou zijn.'
Tessa, 4 havo, op: www.scholieren.com

Meer weten?

www.degeus.nl | over leven en werk van Kristien Hemmerechts
www.infotaal.nl | korte bespreking van de roman en discussievragen
 

Auteur studentinformatie

Gerdien Barkman-Migchelbrink

Suggesties

lezen voor de lijst


literatuurplein


print
Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, Kristien niveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
print
Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, Kristien niveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
print
Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, Kristien niveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
print
Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, Kristien niveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
print
Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, Kristien niveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
print
Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, Kristien niveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
print
Donderdagmiddag, halfvier - Hemmerechts, Kristien niveau 3

Donderdagmiddag, halfvier

Auteur:Hemmerechts, Kristien
Jaar uitgave:2002
Uitgeverij:Atlas
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:237
Genre:psychologische roman
Tags:dood, ouderschap, rouw
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek.

 

Introductie

Kristien Hemmerechts (1955) publiceerde sinds haar debuut Een zuil van zout in 1987 meer dan twintig romans, verhalenbundels en essays. Ze ontving onder meer de Frans Kellendonkprijs voor haar gehele oeuvre. Het biografische essay Taal zonder mij (1998), geschreven naar aanleiding van het overlijden van haar man Herman de Coninck, werd door pers en lezers vol lof ontvangen. Haar meest recente roman, Kleine zielen, verscheen in 2009.

Bron: www.degeus.nl

Inhoud

'Dit is een boek over kinderen. Over mensen die kinderen willen maar ze niet kunnen krijgen, of ze kunnen krijgen maar ze niet willen, of ze krijgen zonder ze te willen, of ze willen en ook krijgen.

En omdat het een boek over het hebben en krijgen en willen van kinderen is, is het ook een boek over liefde, en over het maken van die kinderen, dat soms in liefde gebeurt, soms ook niet.

Ik heb dit boek geschreven omdat ik stilaan geloof dat de belangrijkste relatie die een mens in zijn of haar leven kan hebben, die met zijn of haar kinderen is, ongeacht het succes of het falen ervan.

Meer en meer geloof ik dat ouders onvoorwaardelijk van hun kinderen moeten houden, hoe moeilijk dat soms ook kan zijn. Dit boek is dan ook opgedragen aan alle kinderen, en dus aan ieder van ons.'

Kristien Hemmerechts

Bron: www.uitgeverijatlas.nl

Moeilijkheid

Voor leerlingen op N2 zullen het taalgebruik, de lange bespiegelingen en het vrijwel ontbreken van actie een struikelblok kunnen zijn. Ook leerlingen op N3 zullen misschien door moeten bijten om grip te krijgen op het verhaal, maar als ze het voor elkaar krijgen om de emoties in te vullen, dan krijgen ze er een interessant verhaal - waarover ze aan het denken worden gezet - voor terug. Op N4 zal de Vlaamse taal tot de verbeelding kunnen spreken. Ook de verbanden tussen de in het boek voorkomende sprookjes en de verhaallijnen in het boek bieden mooie uitdagingen voor N4.

Didactische & literaire analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting | complicerende factoren

Algemene vereisten

 Bereidheid Voor een N2-leerling is het begin meteen een struikelblok: een lange beschrijving van de omgeving met commentaar, waarbij de eerste alinea al meer dan een bladzijde telt. Ook de rest van het verhaal vertoont nauwelijks actie of dialogen en zit vol met bespiegelingen en gedachtespinsels. Verder is de taal voor een N2-leerling niet aantrekkelijk: er komen regelmatig Vlaamse woorden in voor. Wel goed leesbaar voor een N2-leerling zijn de sprookjesachtige verhalen die Hassan vertelt, al lopen ze niet af zoals je van een sprookje mag verwachten. Ook het ongeluk zal voor een N2-leerling interessant zijn. De uitdaging voor een N2-leerling zal vooral zijn om de verhalen van de diverse personages zodanig in elkaar te passen, dat een duidelijk beeld ontstaat van het ongeval.
De structuur zal de N3-leerling geen problemen opleveren, maar ook een N3-leerling moet wat doorzettingsvermogen hebben en zal nog de neiging hebben af te haken omdat het verhaal nagenoeg geen actie heeft en heel Vlaams is. De uitdaging voor de N3-lezer zal in dit boek vooral zijn, de psyche van de hoofdpersonen te doorgronden en zelf de emoties in te vullen bij wat de hoofdpersoon vertelt, want dat doet Hemmerechts niet voor de lezer. Ook het invullen van de diverse kind-ouderrelaties zal een leuke opgave zijn, niet alleen die van de realistische personages, maar ook die uit de sprookjesverhalen van Hassan.
Een N4-leerling zal misschien al in staat zijn het Vlaams niet als ergernis te ervaren, maar juist kunnen genieten van de mooie zinsnedes die het oplevert.
Bij deze leerling zullen niet alleen alle relaties tussen ouders en kinderen goed tot hun recht kunnen komen, maar ook de dwarsverbanden tussen diverse personages. De N4-lezer zal ook goed kunnen filosoferen over de verbanden tussen de sprookjesverhalen en de rest van het boek. De grootste uitdaging zal wellicht zijn  te begrijpen, via de Griekse mythologie en het Bijbelse verhaal van Abraham en Izaak, dat het dode meisje volgens haar moeder een ´offer´ is.
  Interesses Donderdagmiddag, halfvier zal vooral lezers aanspreken die geïnteresseerd zijn in psychologische bespiegelingen over allerlei relaties, meer dan in actie en spanning. Daarom zal dit boek minder geschikt zijn voor de herkennende N2-lezer, maar beter passen bij de reflecterende N3-lezer, zeker als die al een eindje richting het interpreterend lezen van N4 opgeschoven is.
Toch biedt de variëteit aan relaties juist ook mogelijkheden op diverse leesniveaus: de relatie tussen het verongelukte meisje en haar klasgenoten zal vooral voor de N2-lezer interessant zijn, de N3-lezer zal ook de relatie tussen ouders en kinderen kunnen boeien, terwijl de N4-lezer daarnaast kan nadenken over de verhoudingen tussen volwassenen onderling. Ook de filosofische insteek van het boek kan bij leerlingen van N4 voor een ingang zorgen.
Hoewel Hemmerechts' feministische inslag wel herkenbaar is in dit verhaal en de kindrelaties wellicht allereerst meisjes zullen aanspreken, kunnen ook jongens wel aanknopingspunten vinden tot nadenken over hun eigen toekomstige situatie. 
  Algemene kennis Hemmerechts schrijft zo, dat je weinig algemene kennis nodig hebt. Het is wel prettig iets te weten over het schoolsysteem in België, over typemachines en typeles en over taboes die kennelijk in België nog rusten op kunstmatige inseminatie. Nederlanders zijn in hun opvoeding en omgang met hun kinderen doorgaans opener dan de mensen in dit boek van Hemmerechts. Over dergelijke verschillen nadenken past goed bij de N3-lezer, maar zal de gevorderde N2-lezer ook al wel kunnen opbrengen.
  Specifieke literaire en culturele kennis In Donderdagmiddag, halfvier volgen twee vrouwen, de een de moeder van het verongelukte meisje, een cursus 'Representaties van mythische en legendarische vrouwen in de oude schilderkunst'. Een aantal namen wordt alleen genoemd, zoals bijvoorbeeld Medea, Ariadne, Cassandra. Vooral Iphigeneia komt aan bod, naast Abraham en Izaak, maar de verhalen zelf worden niet verteld. Daarnaast wordt verwezen naar 'Duizend-en-een-nacht' en 'Blauwbaard', dus er wordt nogal wat kennis van oude verhalen verondersteld. Ook andere literatuur wordt bekend geacht, bijvoorbeeld Eliot's 'The Waste Land'. De N2-lezer zal dit niet aanspreken, maar die kan het gemakkelijk terzijde schuiven als hij zich focust op het ongeluk zelf. De N4-leerling zullen deze verwijzingen juist kunnen prikkelen om deze verhalen ook te gaan lezen.

Vertrouwdheid met literaire stijl

 Vocabulaire Tussen het Nederlands komt regelmatig Vlaams taalgebruik (bijvoorbeeld camionette, fezelen, verwittigen) voor, dat vreemd maar niet onbegrijpelijk zal zijn voor Nederlandse tieners. N2-lezers zullen meer 'last' hebben van dit taalgebruik dan lezers op N3 en N4. 
  Zinsconstructies Voor de zinsconstructies zal de N2-lezer niet terug hoeven te deinzen, want de schrijfster gebruikt veel korte zinnen die het lezen vergemakkelijken.
  Stijl Hun kijk op anderen en gebeurtenissen geven de personages nogal direct, waardoor het wat rauw kan overkomen: rechttoe-rechtaantaal, zodat N2'ers niet het gevoel zullen krijgen dat ze er iets achter hoeven zoeken, met mooie, originele woordvondsten die het beginnend esthetisch besef van de N4-lezer zullen stimuleren.

De taal zelf is nagenoeg emotieloos, op het abstracte af. Dat zal lastig zijn voor de N2-lezer, die deze emotie nog niet goed zelf kan of wil invullen. De sprookjes staan enerzijds in groot contrast met de stijl van de rest van het verhaal, anderzijds zijn de commentaren daar juist weer mee in overeenstemming en geven ze de sprookjes daardoor een vervreemdend effect (zie bron in Verantwoording hieronder). Dat maakt het boek geschikter voor de N3-lezer, die het niet erg vindt dat zijn beleving ondergeschikt is en juist al graag aan het nadenken wordt gezet.
Elk personage heeft een eigen stijl, wat vooral opvalt als Karens verhaal verteld wordt: nog kortere zinnen en kinderlijker woordgebruik. Daardoor komt de belevend lezende N2-lezer toch aan zijn trekken, al zal de stijl van de volwassenen hem minder aanspreken.

Vertrouwheid met literaire procedés

 Actie Elke 'beweging' gaat gepaard met veel beschrijvingen, herinneringen en commentaar. De centrale gebeurtenis krijg je in puzzelstukjes te lezen, al is al in het begin van het boek duidelijk dat er een meisje onder een auto is gekomen. De N2-lezer wordt vooral nieuwsgierig naar het hoe van het ongeluk en de reactie van de ouders, de N3-lezer zal zich meer kunnen verdiepen in Damiens actie en reactie.
  Chronologie Elk hoofdstuk behandelt dezelfde tijd vanuit een ander personage. Bovendien grijpt elk hoofdstuk terug naar het verleden van de persoon die op dat moment centraal staat. En ook dat verleden wordt niet steeds chronologisch verteld, maar het blijft wel goed te volgen, ook voor een N2-lezer.
Als er vier verschillende personen aan het woord geweest zijn, is er een tijdsprong van een week. Deze wordt duidelijk aangegeven en zal ook voor de N2-lezer geen al te groot probleem zijn.
  Verhaallijn(en) De personages die boven de diverse hoofdstukken staan, hebben elk hun eigen verhaallijn. Daarnaast hebben ze allemaal een rol in de verhaallijn van het ongeluk. De sprookjes hebben een eigen verhaallijn, maar hebben ook een functie in de verhaallijn van Karen. Die functie is ook voor de N3-lezer nog een lastige puzzel; de overige verhaallijnen zijn te volgen vanaf N2.
Het laatste hoofdstuk vertelt welk gevolg het ongeluk voor diverse personages had, wat voor de N2-lezer prettig zal zijn. Voor N3 en zeker N4 die dat liever zelf doen, blijft dat mogelijk, maar voor een beperkt aantal lijnen.
  Perspectief In dit boek krijg je inkijk in de gedachten van diverse personages, door wier ogen je zowel de omgeving, andere personages als het verleden gekleurd te lezen krijgt. Gevoelens zitten daar niet expliciet bij. De N4-lezer zal met wat sturing toch het auctoriale vertelstandpunt kunnen herkennen.
  Betekenis Omdat de flaptekst al meldt waar het boek over gaat, is het ook voor een N2-lezer goed te doen het verband tussen de verhaallijnen en het onderwerp kinderen te leggen. Daarnaast helpt het 'Laatste verhaal', in combinatie met Karens laatste gedachten, de lezer de boodschap eruit te halen dat je doden los moet laten en verder kunt leven. De N2-lezer heeft daarvoor misschien nog wat sturende vragen nodig, de N3-lezer zal dit er zelf uit kunnen halen. Die kan ook nadenken over de manier waarop de dorpsgemeenschap neergezet is, met haar roddels en tradities. De N4-lezer kan bovendien nadenken over de symboliek van de sleutel, over het 'slachtofferen' van kinderen en over de rol van de verhalen in dit verhaal.

Vertrouwdheid met literaire personages

 Karakters  Omdat de lezer alle gedachten van de personages leest die de schrijfster van belang acht, zal het kenschetsen van de personages geen problemen opleveren. Het invullen van de emoties zal voor N3- en N4-lezers niet moeilijk zijn, maar een N2-lezer kan het storend vinden dat hij dat zelf moet doen. Die laatste zal het verder verwarrend vinden dat niet duidelijk is wie de hoofdpersoon van het uiteindelijke verhaal is: Karen of Damien.
  Aantal karakters Het aantal karakters is beperkt en overzichtelijk. Ook de N2-lezer zal daar geen moeite mee hebben. De N4-lezer kan zijn interesse in mensen toch kwijt door na te denken over de levens van personages die in de herinneringen spelen van de karakters die aan het woord komen.
  Ontwikkeling van de karakters De enige die een verandering vertoont, is Damien. In het begin krijg je de indruk dat hij een goedzak is, terwijl hij aan het eind de secretaresse bijna verkracht. De verandering is meer iets wat altijd latent aanwezig is geweest in hem, iets wat door de situatie naar boven komt, dan dat het een ontwikkeling is in de zin van 'iets geleerd hebben'. Het is de vraag of een N2-leerling dat onderscheid weet te maken, maar een N3-leerling kan dit verschil wel opmerken.

Verantwoording

   Menno Schenke, 'Liefde en rouwbeklag: Verhaal van Kristien Hemmerechts over ouders en kinderen'. In: Algemeen Dagblad, 8 maart 2002 

 

Auteur docentinformatie

Gerdien Barkman-Migchelbrink