De leesniveaus (15 t/m 19 jaar)

Belevend lezen

Leerlingkenmerken

  • heeft weinig ervaring met het lezen van fictie
  • houdt niet van lezen, leest omdat het moet
  • heeft een laag leestempo
  • vindt het niet prettig om lang over een boek te praten
  • wil door een boek worden geamuseerd

Boekkenmerken

  • niet te dik
  • gaat over bekende onderwerpen
  • de gebeurtenissen volgen elkaar in hoog tempo op
  • eenvoudige opbouw van het verhaal
  • bevredigend einde
  • amuseert de lezer (spannend, dramatisch, humoristisch, sensationeel)

Doelen

  • belevend leren lezen
  • gemotiveerd raken om te lezen



Herkennend lezen

Leerlingkenmerken

  • heeft positieve ervaringen met het lezen van fictie
  • vindt het fijn om personages, situaties en gebeurtenissen in een boek te herkennen
  • vindt het leuk om met klasgenoten over een boek te praten
  • wil zich vooral met een boek ontspannen

Boekkenmerken

  • voor jongeren herkenbare onderwerpen en personages
  • dramatisch, meeslepend verhaal
  • verhaal heeft weinig obstakels (tijdsprongen, perspectiefwisselingen, meerdere verhaallijnen, open plekken)
  • eventueel een open einde

Doelen

  • herkennend leren lezen
  • interesse ontwikkelen voor bepaalde genres en onderwerpen



Reflecterend lezen

Leerlingkenmerken

  • heeft positieve ervaringen met het lezen van eenvoudige literaire romans
  • is geïnteresseerd in onderwerpen die spelen in de wereld van volwassenen
  • vindt het interessant om te horen wat klasgenoten van een boek vinden en er samen over te discussiëren
  • wil door het boek nieuwe werelden ontdekken en aan het denken worden gezet

Boekkenmerken

  • het onderwerp hoeft niet aan te sluiten bij de leefwereld van jongeren
  • het gaat vaak over sociale, psychologische, morele vraagstukken
  • er kan een levensles uit het boek worden gehaald
  • het boek kan hier en daar ingewikkeld in elkaar zitten (perspectiefwisselingen, tijdsprongen, verschillende verhaallijnen)
  • er is een diepere betekenislaag

Doelen

  • reflecterend leren lezen
  • horizon verbreden
  • interesse ontwikkelen voor verteltechniek



*) Niveau 3 komt overeen met niveau F3 (= eindniveau havo 5) uit de Doorlopende Leerlijn Taal van de commissie Meijerink.

Interpreterend lezen

Leerlingkenmerken

  • heeft belangstelling voor literaire romans en heeft daar ook redelijk veel ervaring mee
  • is geïnteresseerd in verteltechniek
  • wil doordringen in niet-alledaagse, soms complexe personages, situaties en gebeurtenissen
  • vindt het uitdagend om een tekst te analyseren en te zoeken naar diepere betekenislagen

Boekkenmerken

  • kan veel inspanning en tijd van de lezer vergen
  • veronderstelt veel algemene, soms ook specifieke kennis (bijvoorbeeld cultuurhistorische kennis)
  • het verhaalverloop en het gedrag van personages zijn minder goed voorspelbaar
  • de verhaalstructuur kan complex zijn, kan veel inspanning van de lezer vragen
  • vaak meerduidige betekenis

Doelen

  • interpreterend en esthetisch leren lezen
  • interne verbanden leren leggen (zoals oorzaak, gevolg, motieven)
  • ontwikkelen esthetisch besef (literatuur als kunstvorm)



Letterkundig lezen

Leerlingkenmerken

  • heeft belangstelling voor literaire klassiekers en belangrijke schrijvers
  • is geïnteresseerd in de achtergronden en literair-historische context van een boek
  • heeft oog voor de literaire stijl en kan daarvan genieten
  • legt binnen de tekst verbanden op meerdere niveaus
  • brengt het boek gemakkelijk in verband met andere media en de wereld buiten de tekst
  • vindt het leuk en uitdagend om zich te verdiepen in taal, literatuur en cultuur

Boekkenmerken

  • doet beroep op culturele, poëticale en literaire kennis
  • personages en thematiek staan ver af van de leefwereld van de jongeren; de inhoud kan complex zijn
  • taalgebruik en literaire conventies kunnen afwijkend of (zeer) gedateerd zijn
  • complexe structuur en betekenis (meerduidig, impliciet)

Doelen

  • letterkundig leren lezen
  • tekstinterne en tekstexterne verbanden leggen
  • ontwikkelen van interesse voor poëtica en stijl van auteur



*) De Doorlopende Leerlijn Taal van de commissie Meijerink voorziet niet in een streefniveau voor vwo. Niveau 5 kan men als zodanig beschouwen.

Academisch lezen

Leerlingkenmerken

  • gedreven, ambitieuze lezer van literatuur, kent veel teksten uit de wereldliteratuur
  • is geïnteresseerd in academische benadering van literatuur
  • kan de tekst vanuit verschillende invalshoeken benaderen en interpreteren (psychologisch, filosofisch, sociologisch, et cetera)
  • ziet intertekstuele verbanden
  • vindt het interessant om eigen leeservaringen uit te wisselen met experts
  • leest om vat te krijgen op de wereld en op zichzelf

Boekkenmerken

  • veronderstelt veel algemene, culturele en literaire kennis
  • vraagt soms ook specialistische kennis van literair-historische context
  • kan impliciete verwijzingen bevatten naar klassieke motieven (de Bijbel, mythologie)
  • kan verwijzen naar andere teksten en cultuuruitingen
  • geraffineerde, soms experimentele stijl
  • rijke en gelaagde betekenis, vaak moeilijk te doorgronden

Doelen

  • academisch leren lezen
  • intertekstuele verbanden leggen
  • literatuurwetenschappelijk onderzoek doen



*) De Doorlopende Leerlijn Taal van de commissie Meijerink voorziet niet in een streefniveau voor vwo. Niveau 5 kan men als zodanig beschouwen. Niveau 6 is een excellent niveau.

Lees ook

Veelgestelde vragen

Wie bepaalt het leesniveau? Wat doe ik met boeken die niet op deze site staan? Wat is het idee achter Lezen voor de lijst? Etcetera, etcetera. De antwoorden staan hier.


Praktijkvoorbeelden

Leesniveaus in de klas
Filmpje

Hoe ga je als docent om met verschillende leesniveaus? 
Filmpje: (introductie)