Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Kees de jongen - Thijssen, TheoNiveau 3

Kees de jongen

Auteur:Thijssen, Theo
Jaar uitgave:1923
Uitgeverij:Van Dishoeck
Plaats:Bussum
Aantal pagina's:352
Genre:ontwikkelingsroman, sociale roman
Tags:armoede, kindertijd, maatschappijkritiek
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als eBook en als luisterboek. Gratis beschikbaar (eBook en pdf) via DBNL.
Bewerkt voor toneel door Gerben Hellinga (in 1970) en anderen; ook is er een musical van gemaakt. 
Verfilmd in 2003 door André van Duren.
Door striptekenaar Dick Matena in 2012 bewerkt tot beeldroman.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 4 juni 2017.

 

Over de auteur

Theo Thijssen (1879-1943) was schrijver, onderwijzer en socialistisch politicus. Veel van zijn boeken zijn geschreven voor volwassenen, maar gaan over de levens van kinderen. Zijn verhalen worden gekenmerkt door eenvoudig taalgebruik en alledaagse gebeurtenissen. Dat geldt bijvoorbeeld voor De gelukkige klas en Het grijze kind, maar ook voor Kees de jongen. Thijssen hield niet van dure woorden en literaire hoogstandjes. Daarnaast bevatten zijn werken veel autobiografische elementen, zo ook Kees de jongen: net als Kees was Thijssen de zoon van een schoenmaker, die op jonge leeftijd stierf; ook kende Thijssen het Amsterdamse middenstandsmilieu rondom de eeuwwisseling uit eigen ervaring. Kees de jongen wordt over het algemeen beschouwd als Thijssens beste boek.

Inhoud

In Kees de jongen volgen we de bijna twaalfjarige Kees Bakels gedurende een jaar van zijn leven. Kees is een schoenmakerszoon uit de Amsterdamse Jordaan. Ondanks alle tegenslag die het gezin heeft, de ziekte en dood van zijn vader en terugval in armoede, houdt Kees zich dapper overeind door te dagdromen en te fantaseren over 'wat als …'. Veel van zijn dagdromen gaan over zijn klasgenootje Rosa Overbeek, op wie hij verliefd is. 

Leesaanwijzingen

Kees de jongen is geen spannend boek; er gebeurt vooral veel in de fantasie van Kees. Soms is het niet direct duidelijk of een gebeurtenis zich daadwerkelijk voordoet of zich enkel en alleen afspeelt in het hoofd van Kees. Lees gewoon door, het wordt vanzelf duidelijk. Meestal zijn de fantasieën van Kees rooskleuriger dan de realiteit.

Om over na te denken

Wat is volgens jou de kracht van de verbeelding? Kun je kracht putten uit dromen en idealen, ook als de kans dat ze ooit uitkomen heel klein is?
Als je in armoedige omstandigheden opgroeit, is de kans dan groter dat je ongelukkig wordt?

Waardering

'Kees de jongen is een leuk boek. Ik vond het erg grappig om te lezen wat hij telkens fantaseerde, hoe overdreven dat was. Het boek had een leuke sfeer, en de personages waren goed uitgewerkt, en erg waarschijnlijk. Sommige stukjes waren wel zielig, maar nooit té zielig. Het grootste deel van het boek was erg vrolijk.'
Anoniem, op: scholieren.com 

'Toen ik dit boek las viel mij op dat ik het geen enkel moment saai vond, ik vond dit boek juist heel erg interessant. Wanneer Kees fantaseerde herkende ik dat, ik had dat vroeger af en toe precies zo.'
Lydia, 4 vwo, op: scholieren.com 

'Ik vond het wel jammer dat de schrijfstijl een beetje simpel is en dat personages en omgevingen niet uitbundig worden beschreven. Maar mijn grootste kritiekpunt is dat het boek mij gewoon niet weet te pakken. Je hebt steeds een paar spannende / interessante / leuke stukken, zoals wanneer zijn vader komt te overlijden. Het las makkelijk weg door het simpele taalgebruik. Alleen is dit simpele taalgebruik ook weer de oorzaak dat, zodra je een paar pagina’s hebt gelezen, je aandacht afdwaalt en ik dus niet vaak meer dan 15-20 pagina’s per keer las.'
Norbert, 4 havo, op: scholieren.com

Meer weten?

  1. whyilovethisbook.com | Matthijs van Nieuwkerk pitcht Kees de jongen
  2. keesdejongen.nl | Website gewijd aan de klassieker Kees de jongen

Geschreven door:

Janneke Blok

Suggesties


Kees de jongen - Thijssen, TheoNiveau 3

Kees de jongen

Auteur:Thijssen, Theo
Jaar uitgave:1923
Uitgeverij:Van Dishoeck
Plaats:Bussum
Aantal pagina's:352
Genre:ontwikkelingsroman, sociale roman
Tags:armoede, kindertijd, maatschappijkritiek
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als eBook en als luisterboek. Gratis beschikbaar (eBook en pdf) via DBNL.
Bewerkt voor toneel door Gerben Hellinga (in 1970) en anderen; ook is er een musical van gemaakt. 
Verfilmd in 2003 door André van Duren.
Door striptekenaar Dick Matena in 2012 bewerkt tot beeldroman.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 4 juni 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Kees de jongen - Thijssen, TheoNiveau 3

Kees de jongen

Auteur:Thijssen, Theo
Jaar uitgave:1923
Uitgeverij:Van Dishoeck
Plaats:Bussum
Aantal pagina's:352
Genre:ontwikkelingsroman, sociale roman
Tags:armoede, kindertijd, maatschappijkritiek
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als eBook en als luisterboek. Gratis beschikbaar (eBook en pdf) via DBNL.
Bewerkt voor toneel door Gerben Hellinga (in 1970) en anderen; ook is er een musical van gemaakt. 
Verfilmd in 2003 door André van Duren.
Door striptekenaar Dick Matena in 2012 bewerkt tot beeldroman.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 4 juni 2017.

 

Opdrachten

BoekThijssen, Theo, Kees de jongen
NummerN2/1
Niveau2
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focushoofdpersoon
Je leert

reflecteren op het karakter van de hoofdpersoon.
Deze opdracht is vooral leuk als je van tekenen houdt!

Opdracht

A

  1. Waar droomde je van als kind?
  2. Wat was meestal mooier: de droom of de werkelijkheid?

B

Kees uit Kees de jongen is een echte dromer. Maak een striptekening bij een fantasie van Kees.
Doe het zo:

  • Kies uit het boek een situatie waarover Kees fantaseert. Beschrijf in je eigen woorden kort wat de aanleiding van de fantasie was, wat hij fantaseert en wat er in werkelijkheid gebeurt.
    Bijvoorbeeld: Kees heeft in de krant gelezen dat 'baliekluivers' het monument op de Dam ontsieren. Hij fantaseert daarover eens een opmerking te maken tegen een 'deftige heer' om zo als Amsterdamse jongen een goede indruk te maken. Maar in werkelijkheid wordt hij op de Dam aangesproken door een Fransman en staat hij met zijn mond vol tanden.
  • Je striptekening bestaat uit ten minste drie tekeningen: een tekening die de aanleiding van de fantasie weergeeft, een tekening over de fantasie en een tekening waarop te zien is wat vervolgens in werkelijkheid gebeurt.
  • Gebruik conventies uit de stripwereld. Gedachten kun je bijvoorbeeld weergeven in een gedachtewolkje en gevoelens kun je laten zien door gezichtsuitdrukkingen te tekenen.

gedachtewolken

C

  1. Wat vind je van de fantasieën van Kees? Licht je antwoord toe. Kies uit: grappig – herkenbaar – overdreven – iets anders, namelijk …
  2. Wat betekenen de fantasieën voor Kees, denk je?
  3. Bekijk bron 1. De bekende striptekenaar Dick Matena heeft Kees de jongen omgewerkt tot beeldroman. Vind je dat dit boek zich hier goed voor leent? Leg je antwoord uit.
Bronnen
  1. athenaeum.nl | leesfragment Kees de jongen, een beeldroman
Gemaakt doorJanneke Blok



BoekThijssen, Theo, Kees de jongen
NummerN2/2
Niveau2
Studielast1,5 slu
Werkvormindividueel
Focusinleven
Je leert

nadenken over tijd: vroeger en nu.

Opdracht

A

  1. Wat deed jij als kind tijdens het speelkwartier op school?
  2. Was er iets wat jij misschien verzamelde als kind? Zo ja, wat?
  3. Waren er ook dingen die je als kind graag wilde (hebben), maar die je niet mocht of waar je eigenlijk nog te jong voor was?

B

Kees de jongen (1923) is bijna een eeuw geleden geschreven en speelt zich af aan het begin van de twintigste eeuw, een tijd die ver achter ons ligt. Maar staat die tijd echt zo ver van ons af? 

Toen  Nu 
postzegelverzameling  pokemonverzameling     
'zwembadpas' om je snel voort te bewegen  wie het snelst kan skateboarden                      
'de bel' op school, als taak voor een van de betere leerlingen  ...
het meisje op wie je verliefd bent na schooltijd volgen, in de hoop haar alleen te spreken  ...
...  ... 
...  ... 
 
  1. Neem bovenstaande tabel over en vul deze verder in. (Als je betere voorbeelden hebt onder 'Nu' dan er al zijn ingevuld, mag je die natuurlijk gebruiken.)
  2. Wat kun je concluderen uit de tabel die je hebt ingevuld? Zijn sommige dingen misschien van alle tijden? Leg uit.

C

Kees de jongen wordt beschouwd als een 'klassieker'. Een klassieker wordt vaak omschreven als een boek dat een bepaald tijdsbeeld geeft maar dat tegelijkertijd wordt gekenmerkt door tijdloze thema’s. Doordat die thema's door de eeuwen heen nauwelijks veranderen, roept een klassieker voor lezers jaren later nog steeds herkenning op.
Vind jij dat ook voor Kees de jongen gelden? Geef antwoord in 100-150 woorden en maak gebruik van de tabel die je bij B hebt ingevuld om je antwoord toe te lichten.

Gemaakt doorJanneke Blok




Kees de jongen - Thijssen, TheoNiveau 3

Kees de jongen

Auteur:Thijssen, Theo
Jaar uitgave:1923
Uitgeverij:Van Dishoeck
Plaats:Bussum
Aantal pagina's:352
Genre:ontwikkelingsroman, sociale roman
Tags:armoede, kindertijd, maatschappijkritiek
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als eBook en als luisterboek. Gratis beschikbaar (eBook en pdf) via DBNL.
Bewerkt voor toneel door Gerben Hellinga (in 1970) en anderen; ook is er een musical van gemaakt. 
Verfilmd in 2003 door André van Duren.
Door striptekenaar Dick Matena in 2012 bewerkt tot beeldroman.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 4 juni 2017.

 

Opdrachten

BoekThijssen, Theo, Kees de jongen
NummerN3/1
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusmaatschappelijke betekenis
Je leert

reflecteren op de maatschappijkritiek die mogelijk uit het boek spreekt.

Opdracht

A

  1. Noteer iets van buitenaf (dus waar je weinig invloed op had) wat jou is overkomen. Bijvoorbeeld: door de crisis is een van mijn ouders zijn baan kwijtgeraakt, waardoor we als gezin die zomer niet op vakantie konden.
  2. Hoe ben je destijds met die tegenslag omgegaan?

B

Kees Bakels en zijn familie uit Kees de jongen hebben heel wat tegenslag te verwerken: ziekte en dood van zijn vader en verval tot armoede. Je gaat in kaart brengen hoe Kees daarmee omgaat.

Gebeurtenissen als gevolg van armoede   Kees' (re)actie  
Kees moet in een buisje (= jasje) lopen dat is gemaakt van de oude mantel van zijn opoe. Hij vindt dit maar niks, want … Hij fantaseert erover om … 
...  ... 
...  ... 
Opheffen van de winkel / verhuizing  ... 
...  ...
...  ... 
 
  1. Neem bovenstaande tabel over en vul deze verder in.
  2. Wat kun je concluderen uit de tabel die je hebt ingevuld? Legt Kees zich gemakkelijk bij de situatie neer of zet hij alles op alles om deze te veranderen?
  3. Is er nog een verschil met hoe de andere personages met alle tegenslag omgaan?

C

Rob Grootendorst en Peter-Paul de Baar concluderen in hun analyse van Kees de jongen (in het Lexicon van Literaire werken, februari 1992):
'Thijssen werd door tijdgenoten wel gerekend tot het sociaal-realisme [zie onder Literatuurgeschiedenis], waarvan Herman Heijermans en Herman de Man bekende vertegenwoordigers waren. Dit is in zoverre terecht dat Thijssens hoofdpersonen inderdaad vaak in een maatschappelijk weinig benijdenswaardige situatie verkeren. Maar dat is bij hem nooit het hoofdthema: zijn romans zijn geen aanklacht tegen sociale misstanden. De maatschappelijke situatie van de hoofdpersonen vormt de achtergrond waartegen het eigenlijke verhaal wordt verteld en is niet meer dan een aanleiding voor het aansnijden van de eigenlijke thema’s […]'
Reageer in ongeveer 400 woorden op deze analyse van Rob Grootendorst en Peter-Paul de Baar. Ben je het met hen eens? Waar gaat het verhaal naar jouw idee 'in diepste wezen' over. Maak gebruik van de tabel die je bij B hebt ingevuld en onderbouw je reactie met voorbeelden uit het boek.

Literatuurgeschiedenis

Sociaal realisme – Stroming waarin de maatschappelijk geëngageerde schrijver sociale misstanden aan de kaak stelt met de bedoeling de mensen wakker te schudden. Hij hoop dat zijn tekst bijdraagt aan een wezenlijke verbetering van de positie van de armen en de onderdrukten. Daarmee horen deze teksten tot de zogenaamde tendens- of strekkingliteratuur.
Al eerder schreef Jacob J. Cremer Fabriekskinderen (1863), waarin hij stelling neemt tegen kinderarbeid. Van Herman Heijermans zijn ongeveer vijftig toneelstukken die vrijwel allemaal in het teken staan van socialistische opvattingen – Op hoop van Zegen (1900), Ora et Labora (1901), De opgaande zon (1908), Glück auf (1911).

(Uit: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur, Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 92.)

Gemaakt doorJanneke Blok



BoekThijssen, Theo, Kees de jongen
NummerN3/2
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusbetekenis: motto en proloog
Je leert

neventeksten analyseren en interpreteren.

Opdracht

Je gaat je voor deze opdracht verdiepen in twee neventekst: het motto en de proloog.

A

Het boek Kees de jongen wordt ingeleid door het Franstalige motto: 'Tous les enfants ont des imagination heroïques: ils se voient accomplissant des actions d’éclat qui leur valent la reconnaissance et l’admiration publiques.' 
Léon Frapié, Les Contes de la Guerre.
In het Nederlands: Alle kinderen hebben heldhaftige fantasieën. Zij zien zichzelf heldendaden verrichten, die hun erkenning en bewondering van hun omgeving bezorgen. 

  1. Wat voor heldendaden ziet Kees uit Kees de jongen zichzelf verrichten? Noteer er ten minste drie.
  2. Zou je willen dat Kees een vriendje van je was? Leg uit.
  3. Hoe belangrijk zijn erkenning en bewondering voor jou? Is dat altijd zo geweest?
  4. Wat zegt dit motto over de betekenis van Kees de jongen volgens de schrijver? Welke rol speelt de fantasie in het leven van Kees?

B

Kees de jongen opent met een proloog. Herlees deze. 

  1. Waarom is Kees Bakels niet beroemd geworden volgens de schrijver?
  2. Waarom denkt hij dat Kees voor velen toch niet 'zo absoluut ónbekend' zal zijn?
  3. Waarom zou je over zo’n 'gewone' jongen als Kees willen lezen?
  4. Waarom noemt de schrijver Kees de jongen 'dit rare boek', denk je?
  5. Waarom heeft Theo Thijssen deze proloog toegevoegd, denk je? Wat is het effect van deze proloog op jou als lezer?

C

Heeft het maken van deze opdracht je ideeën over Kees de jongen veranderd? Leg uit. (100 woorden)

Gemaakt doorJanneke Blok




Kees de jongen - Thijssen, TheoNiveau 3

Kees de jongen

Auteur:Thijssen, Theo
Jaar uitgave:1923
Uitgeverij:Van Dishoeck
Plaats:Bussum
Aantal pagina's:352
Genre:ontwikkelingsroman, sociale roman
Tags:armoede, kindertijd, maatschappijkritiek
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als eBook en als luisterboek. Gratis beschikbaar (eBook en pdf) via DBNL.
Bewerkt voor toneel door Gerben Hellinga (in 1970) en anderen; ook is er een musical van gemaakt. 
Verfilmd in 2003 door André van Duren.
Door striptekenaar Dick Matena in 2012 bewerkt tot beeldroman.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 4 juni 2017.

 

Opdrachten

BoekThijssen, Theo, Kees de jongen
NummerN4/1
Niveau4
Studielast4 slu
Werkvormindividueel
Focusreceptie
Je leert

reflecteren op de betekenis van een 'klassieker'.

Opdracht

A

Kees de jongen is al een wat ouder werk. Waarom heb je ervoor gekozen dit werk te lezen voor je lijst?

B

Kees de jongen wordt vandaag de dag beschouwd als 'klassieker', maar opvallend is dat het boek, ondanks de waardering van grote namen als Remco Campert, nooit een plaats heeft gekregen in de literaire handboeken. Een digitaal voorbeeld van zo’n literair handboek is Literatuurgeschiedenis.nl.
Je gaat onderzoeken of Kees de jongen terecht wordt beschouwd als 'klassieker' en of het boek een plek in de literaire handboeken verdient. 

  1. Lees het essay 'De Klassiekers' van student Suzanne Griffioen (bron 1). Waarom is het volgens Suzanne een bezwaar dat vele lijsten van klassieke boeken worden samengesteld door literaire deskundigen?
  2. Aan welke eisen voldoen de meeste klassiekers volgens Suzanne? Maak een lijstje.
  3. Suzanne eindigt haar essay met de vraag of niet voor alle klassiekers geldt dat die door zowel volwassenen als kinderen graag gelezen worden. Leg uit dat dit een prikkelende vraag is met betrekking tot de 'klassieker' Kees de jongen.
  4. Lees het Engelstalige artikel over klassiekers uit The Guardian (bron 2). Als je Engels moeilijk vindt, kun je het hiervan afgeleide Nederlandstalige artikel op Schrijversonline.org ernaast lezen. Waarom is de term 'klassiekers' voor de boekverkoper betekenisloos geworden?
  5. Ben je het met hem eens? Leg je antwoord uit.
  6. Lees tot slot 'De klassiekers-hype' door Jeroen Vullings in Vrij Nederland (bron 3). Noteer de verschillende definities van 'klassiekers' die de revue passeren in dit artikel.
  7. Vergelijk de definities uit 'De klassiekers-hype' met de eisen die Suzanne Griffioen hanteert om van een 'klassieker' te kunnen spreken. Wat zijn de overeenkomsten en verschillen?
  8. Formuleer voor jezelf aan de hand van de verschillende bronnen die je hebt geraadpleegd een weloverwogen definitie van de term 'klassieker'.

C

Schrijf een essay van ongeveer 500 woorden aan de hand van de definitie 'klassieker' die jij bij B8 hebt geformuleerd over de vraag of Kees de jongen beschouwd kan worden als 'klassieker' en een plek verdient in de literaire handboeken. Doe het net als Suzanne en ga per eis die jij aan een 'klassieker' stelt na of Kees de jongen daaraan voldoet. Gebruik voorbeelden uit het boek om je verhaal mee te onderbouwen.

Bronnen
  1. jeugdliteratuural.blogspot.nl | essay 'De Klassiekers' van Suzanne Griffioen op discussieplatform Jeugdliteratuur Afstandsleren
  2. theguardian.com | artikel 'Classics question: when does a novel gain this status?' ('Wanneer is een roman een klassieker?' op: schrijvenonline.org)
  3. vn.nl | artikel 'De klassiekers-hype' door Jeroen Vullings
Gemaakt doorJanneke Blok



BoekThijssen, Theo, Kees de jongen
NummerN4/2
Niveau4
Studielast3 slu
Werkvormindividueel
Focusstijl
Je leert

te reflecteren op de stijl van een (bewerkte) klassieker.

Opdracht

A

  1. Welke editie van Kees de jongen heb je gelezen? De originele tekst uit 1923 of een hertaling?
  2. Hoe beoordeel je de stijl van de editie die je hebt gelezen? Raadpleeg zo nodig de Literaire theorie.
  3. Kees de jongen wordt beschouwd als een 'klassieker', een werk dat de tand des tijds heeft doorstaan. Bedenk een voor- en een nadeel van het hertalen van klassiekers.

B

Tiny Fisscher, een bekende hertaalster van klassiekers, heeft in 2014 Kees de jongen hertaald tot kinderboek. Zie bron 1 voor een trailer van dit project. 

  1. Lees het interview met Tiny Fisscher naar aanleiding van deze hertaling dat in de Boekenkrant verscheen (bron 2). Waarom is Kees de jongen, in eerste instantie een boek voor volwassenen, volgens Fisscher een geschikt kinderboek voor de jeugd van tegenwoordig? Vind jij dat ook? Waarom (niet)?
  2. Waarom is het volgens haar noodzakelijk dat de taal van klassiekers als Kees de jongen wordt 'opgefrist'?
  3. Denkt de interviewster daar in eerste instantie net zo over? Leg je antwoord uit.

C

Tiny Fisscher zegt ook in het interview dat je bij B hebt gelezen: 'Als je hart hebt voor een boek en tijdens een hertaling zorgvuldig te werk gaat, kun je de sfeer en de toon van het oorspronkelijke werk bewaren. Een ouderwetse sfeer is ook weer te geven in meer hedendaags taalgebruik.' 

  1. Vergelijk een pagina van de hertaling die je hebt gelezen met dezelfde pagina van de originele tekst (bron 3). Of omgekeerd: als je het origineel hebt gelezen, pak je (via de bibliotheek/bol.com) dezelfde pagina uit de hertaling van Tiny Fisscher erbij. Inventariseer de belangrijkste overeenkomsten en verschillen.
  2. Kijk nog eens naar je antwoord op vraag 2 bij A. Zijn er verschillen in stijl tussen beide edities?
  3. Ben je het met de uitspraak van Fisscher (aan het begin van C) eens? Licht je antwoord toe aan de hand van voorbeelden uit beide edities.

D

Is je mening over het hertalen en/of bewerken van klassiekers door het maken van deze opdracht veranderd? Leg uit. (100 woorden)

(Literaire)theorie

'Stijl', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur, Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 127-129.

Bronnen
  1. Youtube | trailer van de hertaling van Fisscher
  2. boekenkrant.com | artikel 'Het is toch logisch dat Kees een jongen is?' door Aefke ten Hagen in de Boekenkrant (maart 2015)
  3. dbnl.org | de originele editie van Kees de jongen (1923)
Gemaakt doorJanneke Blok




Kees de jongen - Thijssen, TheoNiveau 3

Kees de jongen

Auteur:Thijssen, Theo
Jaar uitgave:1923
Uitgeverij:Van Dishoeck
Plaats:Bussum
Aantal pagina's:352
Genre:ontwikkelingsroman, sociale roman
Tags:armoede, kindertijd, maatschappijkritiek
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als eBook en als luisterboek. Gratis beschikbaar (eBook en pdf) via DBNL.
Bewerkt voor toneel door Gerben Hellinga (in 1970) en anderen; ook is er een musical van gemaakt. 
Verfilmd in 2003 door André van Duren.
Door striptekenaar Dick Matena in 2012 bewerkt tot beeldroman.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 4 juni 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Kees de jongen - Thijssen, TheoNiveau 3

Kees de jongen

Auteur:Thijssen, Theo
Jaar uitgave:1923
Uitgeverij:Van Dishoeck
Plaats:Bussum
Aantal pagina's:352
Genre:ontwikkelingsroman, sociale roman
Tags:armoede, kindertijd, maatschappijkritiek
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als eBook en als luisterboek. Gratis beschikbaar (eBook en pdf) via DBNL.
Bewerkt voor toneel door Gerben Hellinga (in 1970) en anderen; ook is er een musical van gemaakt. 
Verfilmd in 2003 door André van Duren.
Door striptekenaar Dick Matena in 2012 bewerkt tot beeldroman.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 4 juni 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Kees de jongen - Thijssen, TheoNiveau 3

Kees de jongen

Auteur:Thijssen, Theo
Jaar uitgave:1923
Uitgeverij:Van Dishoeck
Plaats:Bussum
Aantal pagina's:352
Genre:ontwikkelingsroman, sociale roman
Tags:armoede, kindertijd, maatschappijkritiek
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als eBook en als luisterboek. Gratis beschikbaar (eBook en pdf) via DBNL.
Bewerkt voor toneel door Gerben Hellinga (in 1970) en anderen; ook is er een musical van gemaakt. 
Verfilmd in 2003 door André van Duren.
Door striptekenaar Dick Matena in 2012 bewerkt tot beeldroman.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 4 juni 2017.

 

Introductie

Theo Thijssen (1879-1943) was schrijver, onderwijzer en socialistisch politicus. Veel van zijn boeken zijn geschreven voor volwassenen, maar gaan over de levens van kinderen. Zijn verhalen worden gekenmerkt door eenvoudig taalgebruik en alledaagse gebeurtenissen. Dat geldt bijvoorbeeld voor De gelukkige klas en Het grijze kind, maar ook voor Kees de jongen. Thijssen hield niet van dure woorden en literaire hoogstandjes. Daarnaast bevatten zijn werken veel autobiografische elementen, zo ook Kees de jongen. Net als Kees was Thijssen de zoon van een schoenmaker, die op jonge leeftijd stierf, en kende Thijssen het Amsterdamse middenstandsmilieu rondom de eeuwwisseling uit eigen ervaring. Verder is het verhaal niet echt autobiografisch. Dat geldt alleen voor zijn werk In de ochtend van het leven (1941). De maatschappijkritiek voert nooit de boventoon in zijn werk, maar vormt slechts de achtergrond waartegen het eigenlijke verhaal zich afspeelt.
Kees de jongen wordt over het algemeen beschouwd als Thijssens beste boek. Opvallend is dat ondanks de grote waardering voor Kees de jongen van grote namen als Simon Carmiggelt, Remco Campert - die de hoofdpersonen van deze roman zelfs in Het leven is verrukkulluk laat terugkomen - en Bob den Uyl, dit boek nooit in de grote literaire handboeken is opgenomen.

Inhoud

Let op: onderstaande tekst bevat belangrijke details over de afloop van het verhaal.
In Kees de jongen volgen we de bijna twaalfjarige Kees Bakels gedurende een jaar van zijn leven. Kees is een schoenmakerszoon uit de Amsterdamse Jordaan. Het loopt geen storm in de winkel, dus het gezin kan het met wat financiële hulp maar net bolwerken. Kees is een montere jongen, die zich ver verheven voelt boven zijn klasgenoten en er – ondanks de armoedige situatie thuis – altijd keurig bij wil lopen. Zo voelt hij er niks voor in een buisje (jasje) te lopen dat is gemaakt van een oude zwarte mantel van zijn grootmoeder, omdat de stof volgens hem geen 'jongensgoed' is.
Na de ziekte en dood van zijn vader vervalt het gebroken gezin tot grotere armoede. De winkel wordt opgeheven en het gezin verhuist naar een nieuwe buurt. Kees moet regelmatig naar Stark & Co, de koffie- en theefirma waarvoor zijn moeder nu werkt. Lange einden lopen kan Kees goed met de door hem uitgevonden 'zwembadpas' (een speciale manier van voortbewegen om sneller naar het zwembad te lopen). Op een dag ziet Kees bij Stark & Co dat er een jongste bediende wordt gevraagd. Kees besluit zijn school niet af te maken en bij Stark & Co te gaan werken. Ze kunnen het geld goed gebruiken. Met enige weemoed neemt hij afscheid van zijn klasgenootje Rosa Overbeek, over wie hij in moeilijke tijden veel heeft gedagdroomd - dromen die dit keer 'eng' dicht bij de werkelijkheid komen.

Moeilijkheid

Kees de jongen is geen moeilijk N3-boek. Het zit verteltechnisch niet ingewikkeld in elkaar en ook qua betekenis is de 'diepere laag' – de kracht van de verbeelding – voor lezers van alle niveaus, met eventueel wat hulp voor de N2-lezer, goed te vinden. N2-lezers kunnen wel moeite hebben met de afwezigheid van spanning. Voor N4-lezers biedt het verhaal zelf wellicht te weinig uitdaging, maar zij kunnen wel gemotiveerd worden door het feit dat het om een klassieker gaat en hierop reflecteren.

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies 

Indicatoren 

Toelichting | complicerende factoren 

Algemene vereisten 

Bereidheid  Voor N2-lezers is Kees de jongen een relatief dik boek, gelet op wat er daadwerkelijk voor 'spannends' in het verhaal gebeurt. Als lezers echter gegrepen worden door de gedachten van Kees, is het absoluut geen zware opgave om door het boek heen te komen.
  Interesses  Het boek is interessant voor leerlingen die van realistische boeken over dagelijkse gebeurtenissen houden, in dit geval gesitueerd aan het begin van de twintigste eeuw, en voor leerlingen die kunnen opgaan in de kinderlijke fantasie.
  Algemene kennis  Niet vereist.
  Specifieke literaire en culturele kennis  Niet vereist.

Vertrouwdheid met literaire stijl 

Vocabulaire  Het woordgebruik is hier en daar wat gedateerd, doordat een voorbije wereld wordt geschetst. Denk aan woorden als boezelaars, je krijgt 'de complimenten van', jongensceintuur/gordel, briefkaart, buis, goed (kleding), opoe en baliekluivers. Uit de context valt meestal de betekenis wel af te leiden, en anders kan altijd een woordenboek gebruikt worden.
  Zinsconstructies  Er wordt veel - hier en daar ouderwetse - spreektaal gebruikt, zoals: 'Maar bedelen, dat vertikte hij, om die mevrouw alles aan d’r neus te hangen van die betaling en van die zorgen, dat lapte-n-ie’m niet, daar had ze ook eigenlijk niets mee nodig, ze moest uit d’r eigen betalen, ze was rijk genoeg.' (p. 69). N2-lezers kunnen hier wat moeite mee hebben, maar het zal nergens hun begrip van het verhaal in de weg zitten.
  Stijl  Thijssens schrijfstijl wordt gekenmerkt door eenvoud. Hij gebruikt alledaagse woorden (voor die tijd) en spreektaal. Daarnaast is er vaak sprake van dialoog. Dit is prettig voor de minder ervaren N2-lezer. Het onderscheid tussen Kees’ gedachten en de werkelijkheid is niet altijd duidelijk gemarkeerd. Van alle lezers vraagt dat oplettendheid.

Vertrouwdheid met literaire personages 

Karakters  Naast de hoofdpersoon Kees zijn de belangrijkste personages voor het verloop van het verhaal zijn directe familieleden, juffrouw Dubois (de huurster) en Rosa Overbeek, het meisje uit zijn klas op wie hij heimelijk verliefd is. Allemaal 'gewone' mensen die bij veel lezers herkenning zullen oproepen.
  Aantal karakters  Overzichtelijk aantal. Voor geen enkele lezer een probleem.
  Ontwikkeling van en verhouding tussen de karakters  Kees blijft gedurende het hele verhaal een montere jongen die, ondanks alle tegenslag, zich dapper door alles heen slaat en het leven neemt zoals het komt. Zo pakt hij na de dood van zijn vader de draad snel weer op en is hij vastberaden om te gaan werken, ondanks dat hij het jammer vindt dat hij dan zijn school niet kan afmaken, zodat hij het gezin financieel kan ondersteunen. De verhoudingen tussen de karakters zijn niet complex. Kees wil graag een voortreffelijke zoon zijn voor zijn ouders en ook op school is hij graag de 'beste' van de klas. Hij is dan ook apetrots als hij op school 'de bel' krijgt.

Vertrouwdheid met literaire procedés 

Spanning  Voor N2-leerlingen kan het gebrek aan spanning een probleem zijn. Het is zaak dat zij gewezen worden op wat er allemaal in de verbeelding van Kees gebeurt.
  Chronologie  Nagenoeg chronologisch, afgezien van een enkele flashback, zoals wanneer Kees zich in het eerste hoofdstuk 'verscheidene stomme streken' herinnert die hij als kleine jongen uithaalde. Geen probleem.  
  Verhaallijn(en)  In het tweede hoofdstuk worden twee verhaallijnen geïntroduceerd. De ene verhaallijn beschrijft wat Kees zich verbeeldt en de andere wat er in werkelijkheid gebeurt. Dit gebeurt volgens een vast stramien: er wordt een gebeurtenis beschreven, die aanleiding geeft tot een fantasie, gevolgd door de werkelijke afloop, vaak een anticlimax. Voorbeeld: Kees heeft in de krant gelezen dat 'baliekluivers' het monument op de Dam ontsieren. Hij fantaseert daarover eens een opmerking te maken tegen een 'deftige heer' om zo als Amsterdamse jongen een goede indruk te maken. Maar in de werkelijkheid wordt hij op de Dam aangesproken door een Fransman en staat hij met zijn mond vol tanden.
  Perspectief  Er is sprake van een personaal perspectief vanuit Kees. Alleen zijn gedachten en gevoelens worden weergegeven. Gebeurtenissen waar hij niet fysiek bij aanwezig is, worden alleen beschreven als ze Kees ten gehore zijn gekomen. Hoewel Kees enerzijds zeer herkenbare (kinder)fantasieën heeft, zoals de droom ooit beroemd te worden, zijn er ook voor die tijd specifieke verlangens die minder herkenbaar zullen zijn voor de hedendaagse lezer, zoals de wens een 'grote pers' (een begerenswaardige postzegel) te bemachtigen.
  Betekenis  N2-lezers zullen Kees de jongen vooral lezen als een verhaal over het dagelijks leven van een jongen uit het begin van de twintigste eeuw in de grote stad.
N3-lezers zullen meer oog hebben voor de maatschappelijke situatie waarin Kees opgroeit en aan het denken worden gezet over de kracht van de verbeelding voor Kees in de situatie waarin hij zich verkeert.
Voor N4-lezers ligt de uitdaging niet zo zeer op het gebied van inhoud, als wel op het gebied van de receptie van het werk. Voor hen is het interessant om te reflecteren op de vraag waarom het als een klassieker wordt beschouwd, en op de wijze waarop de klassieker voortleeft (bewerkingen e.d.).

Relevante bronnen voor docenten

   

 

Geschreven door:

Janneke Blok