Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Sonny Boy - Zijl, Annejet van derNiveau 3

Sonny Boy

Auteur:Zijl, Annejet van der
Jaar uitgave:2004
Uitgeverij:Nijgh & Van Ditmar
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:282
Genre:biografische roman, journalistieke roman, non-fictie, oorlogsroman
Tags:20e eeuw, cultuurverschillen, dagelijks leven, dood, echtscheiding, familie, historische gebeurtenissen, liefde, oorlogservaringen, Suriname, waargebeurd, WO 2
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar als luisterboek, eBook en op Daisy-rom.
In 2011 verfilmd door Maria Peters.
In 2006 wint Annejet van der Zijl met Sonny Boy de Littéraire Witte Prijs.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 oktober 2017.

 

Over de auteur

Annejet van der Zijl (1962) is schrijver en historica. Ze groeide op in Friesland en studeerde kunstgeschiedenis en massacommunicatie. Na haar masters in Londen ging ze de journalistiek in. Eind 1999 nam ze ontslag om zich aan het schrijven van boeken te wijden. In 2002 verscheen Anna, de biografie van de beroemde schrijfster Annie M.G. Schmidt. Dit boek werd genomineerd voor verschillende literaire prijzen en werd bekroond met de Zeeuwse Boekenprijs.
In 2004 verscheen Sonny Boy, opnieuw literaire non-fictie, maar dit keer speelden onbekende Nederlanders de hoofdrol. Ook deze roman werd genomineerd voor diverse prijzen en won de Littéraire Witte Prijs. In januari 2011 verscheen de gelijknamige speelfilm en deze dong in 2012 mee naar de Oscar voor de beste niet-Engelstalige film. In 2010 promoveerde Van der Zijl op haar biografie over prins Bernhard. Dit boek werd ook bekroond. In april 2012 ontving Van der Zijl de Gouden Ganzenveer vanwege haar grote betekenis voor het geschreven en gedrukte woord. Het meest recente boek van Van der Zijl verscheen in 2015: De Amerikaanse prinses.
  

Inhoud

In 1928 ontmoeten Rika van der Lans en Waldemar Nods elkaar. Hun liefde voor elkaar is zeer omstreden; hij is een jonge Surinaamse student en zij is een veel oudere gehuwde Nederlandse vrouw met vier kinderen. Rika wordt zwanger en ondanks discriminatie en armoede weten zij een bestaan op te bouwen in Scheveningen, waar zij een pension beginnen. Daar wordt Waldy geboren, alias Sonny Boy. In 1937 trouwen Rika en Waldemar. Als de oorlog uitbreekt, besluiten Rika en Waldemar hun huis open te stellen voor onderduikers. Door onbekenden verraden, wordt het hele gezin in januari 1944 opgepakt, inclusief de illegale gasten.
Rika en Waldemar belanden via het kamp Vught in verschillende concentratiekampen. In Duitsland wacht hen niet alleen de nachtmerrie van de kampen, maar ook de eenzaamheid, want contact met thuis wordt steeds lastiger. Verzwakt en uitgeput sterft Rika in Ravensbrück aan dysenterie. Waldemar weet Neuengamme te overleven en hij wordt samen met de andere overlevenden in de baai van Lübeck ingescheept. Het schip wordt per ongeluk door de geallieerden aangezien voor een vijandelijk schip en wordt gebombardeerd. Waldemar weet de kust te bereiken, waar hij wordt doodgeschoten. De kleine Waldy overleeft de oorlog.

Leesaanwijzingen

Wanneer je houdt van boeken die gebaseerd zijn op een waargebeurde geschiedenis, dan is Sonny Boy wellicht een boek voor jou. Houd er rekening mee dat het boek een nauwkeurige reconstructie is van de werkelijkheid. Dat betekent dat de schrijver weinig aan de werkelijkheid toevoegt. Zo vind je bijvoorbeeld niet veel dialogen in het boek en is het verhaal grotendeels beschrijvend. Tegelijk leer je van dit verhaal veel over de geschiedenis van de slavernij in Suriname en van de jacht op onderduikers en hun helpers in de Tweede Wereldoorlog in Nederland. De schrijfstijl van het boek is tamelijk lastig als je geen ervaren lezer bent, met moeilijke woorden en uitdrukkingen. 

Om over na te denken

Maak jij altijd je eigen keuzes of laat je je beïnvloeden door anderen? Hoe is het om je hele leven in het ongewisse te verkeren over het lot van je ouders? Hoe komt het dat de geschiedenis grotendeels gevormd wordt door de grote verhalen? Welke betekenis hebben verhalen van onbekende mensen zoals in dit boek?

Waardering

'Ik vind de manier van schrijven van Annejet van der Zijl prettig. Dit komt doordat het verhaal mij aanspreekt, maar haar manier van schrijven is ook aangenaam. Ze gebruikt geen lastige woorden en geen lange zinnen. Wat onduidelijk is legt ze uit, maar ze noemt geen overbodige dingen.'
Willemyn, 4 vwo, op: scholieren.com
 
'Aan de ene kant vond ik het wel jammer dat het niet echt een verhaal was. Er zat natuurlijk wel een beetje verhaal in, maar het zijn meer historische feiten, en een biografie.'
Sebas, 4 vwo op: scholieren.com
 
'Dit verhaal (en de thema's ervan) heeft mij zeker geraakt. Ik vind het de meest verschrikkelijke gebeurtenissen en lees het ook met afschuw. (…) Maar op de een of andere manier raakte het boek mij niet zozeer dat de huiveringen over mijn rug liepen en dat ik er een traan om moest laten.'
Jozefien, 5 havo, op: scholieren.com

Meer weten?

annejetvanderzijl.nl | over leven en werk van Annejet van der Zijl
goudenganzenveer.nl| beknopt portret van de schrijfster
youtube.com | trailer van de film

Geschreven door:

Judith de Lang

Suggesties


Sonny Boy - Zijl, Annejet van derNiveau 3

Sonny Boy

Auteur:Zijl, Annejet van der
Jaar uitgave:2004
Uitgeverij:Nijgh & Van Ditmar
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:282
Genre:biografische roman, journalistieke roman, non-fictie, oorlogsroman
Tags:20e eeuw, cultuurverschillen, dagelijks leven, dood, echtscheiding, familie, historische gebeurtenissen, liefde, oorlogservaringen, Suriname, waargebeurd, WO 2
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar als luisterboek, eBook en op Daisy-rom.
In 2011 verfilmd door Maria Peters.
In 2006 wint Annejet van der Zijl met Sonny Boy de Littéraire Witte Prijs.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 oktober 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Sonny Boy - Zijl, Annejet van derNiveau 3

Sonny Boy

Auteur:Zijl, Annejet van der
Jaar uitgave:2004
Uitgeverij:Nijgh & Van Ditmar
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:282
Genre:biografische roman, journalistieke roman, non-fictie, oorlogsroman
Tags:20e eeuw, cultuurverschillen, dagelijks leven, dood, echtscheiding, familie, historische gebeurtenissen, liefde, oorlogservaringen, Suriname, waargebeurd, WO 2
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar als luisterboek, eBook en op Daisy-rom.
In 2011 verfilmd door Maria Peters.
In 2006 wint Annejet van der Zijl met Sonny Boy de Littéraire Witte Prijs.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 oktober 2017.

 

Opdrachten

BoekZijl, Annejet van der, Sonny Boy
NummerN2/1
Niveau2
Studielast1 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focuspersonages
Je leert

reflecteren op de manier waarop de schrijver de persongages vormgeeft.

Opdracht

'Goed en kwaad zijn niet absoluut, het is een afspraak die in elke tijd weer anders is.'
Joost Conijn, kunstenaar, in: NRC Handelsblad, 11 september 2012 

A

In kinderboeken zoals Oorlogswinter worden personen in oorlogstijd vaak verdeeld in 'goed' en 'fout'. Goed wil zeggen: betrouwbaar, oprecht, streven naar het goede en vooral: aan de goede kant staan van de scheidslijn. In de Tweede Wereldoorlog betekende dat natuurlijk dat je aan de geallieerde kant stond. Fout zijn alle mensen die het gedachtegoed van Hitler en nazi-Duitsland aanhangen, openlijk of heimelijk als verrader. In kinderboeken zie je vaak dat de goeden overwinnen, zij weten voor elkaar te krijgen dat de bezetter wordt verdreven en verslagen. Hoe zit het met dit beeld in het verhaal van Sonny Boy? Wie zijn de goeden, wie zijn er fout en krijgen deze personen van de schrijver het lot dat zij verdienen? Vul onderstaande tabel in met steekwoorden. Wees concreet, dus niet: 'was moedig', maar wel: 'durfde het aan om mensen over de grens te smokkelen terwijl dat levensgevaarlijk was.' Maak bij het invullen gebruik van het boek.

Personage Goed of fout Waarom? Wat deden deze personen? Overzagen zij de consequenties van hun daden? Hoe loopt het met hen af?
Rika en Waldemar        
Kees Chardon        
Kees Kaptein        
Kees Kaptein        

  

B

Beantwoord nu de volgende vragen.

  1. Welke persoon uit bovenstaand schema is het minst duidelijk helemaal goed of helemaal slecht? Waarom vind je dat?
  2. Heb je wel eens een ander boek gelezen waarin het slecht afloopt met een goede persoon?
  3. Ken je een boek waarin je niet meteen door hebt of een personage goed of slecht is? Zo ja, welk boek was dit en om welke persoon ging het? Hoe vond je het dat de schrijver je zolang deze informatie onthield?
  4. Wat vind je plezieriger: als het verhaal zwart-wit is of wanneer er complexere personages in het verhaal voorkomen? Licht je antwoord toe.
  5. Stel dat Annejet van der Zijl ervoor had gekozen om het verhaal een positief, hoopvol slot te geven. Had je Sonny Boy dan een beter of een slechter boek gevonden? Licht je antwoord toe en gebruik informatie uit de tabel.
Gemaakt doorJudith de Lang



BoekZijl, Annejet van der, Sonny Boy
NummerN2/2
Niveau2
Studielast3 slu
Werkvormindividueel
Focusverteltechniek
Je leert

reflecteren op de uitwerking die de vertelwijze op jou heeft.

Opdracht

Een belangrijke gebeurtenis in het boek vormt de arrestatie van Rika en Waldemar met hun zoontje en hun onderduikers. De schrijver vertelt hierover op pagina 173-176. Je gaat van de arrestatie een stripverhaal maken. Aan jou de taak om stemmen te geven aan Rika, Waldemar en Waldy en hun gasten. Je gebruikt geen voice-over in je verhaal. Bedenk dat je in een stripverhaal ook gedachten kunt optekenen. Je stripverhaal beslaat minimaal vijftien kaders. Je bent vrij in de vormgeving en tekenstijl (bijvoorbeeld manga, popart, klassieke avonturenstrip).

  1. Lees pagina 173-176 van het boek aandachtig en bedenk hoe deze arrestatie er volgens jou heeft uitgezien. Welke beelden roept dit fragment bij jou op? Hoe rook het die morgen? Welke geluiden horen bij de arrestatie? Welke kleuren zie je voor je? Wat droegen de verschillende personages? Wat voelden zij? Wat zeiden zij en wat dachten zij? Waar bevoinden zij zich en wat deden zij?
  2. Maak een woordweb van je ideeën en beelden bij dit stukje.
  3. Bestudeer bron 1. De ideeën zet je om in een kladversie van je stripverhaal. Ga daarbij uit van vijftien even grote kaders, tenzij je reden hebt om hiervan af te wijken. 
  4. Teken op een dik vel wit papier minimaal vijftien kaders met potlood.
  5. Vul deze kaders in aan de hand van je schets. In deze fase zal de meeste tijd gaan zitten. Houd hiermee rekening bij je planning. Zorg ervoor dat de tekeningen voldoende invulling krijgen en zorg ervoor dat jouw stijl valt af te lezen van je stripverhaal. Kortom, besteed voldoende tijd en aandacht aan het uitvoerende werk.
  6. Ten slotte vergelijk je jouw verhaal van de dramatische gebeurtenissen met de manier waarop Van der Zijl hierover vertelt. In de versie van Van der Zijl hebben de personen geen eigen stem. In jouw verhaal wel. Welke wijze van vertellen heeft jouw voorkeur en waarom? Geef ten minste twee argumenten.
Bronnen
  1. wikipedia.org | 'Stripverhaal': zie voor meer achtergrondinformatie de links achter dit artikel
Gemaakt doorJudith de Lang




Sonny Boy - Zijl, Annejet van derNiveau 3

Sonny Boy

Auteur:Zijl, Annejet van der
Jaar uitgave:2004
Uitgeverij:Nijgh & Van Ditmar
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:282
Genre:biografische roman, journalistieke roman, non-fictie, oorlogsroman
Tags:20e eeuw, cultuurverschillen, dagelijks leven, dood, echtscheiding, familie, historische gebeurtenissen, liefde, oorlogservaringen, Suriname, waargebeurd, WO 2
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar als luisterboek, eBook en op Daisy-rom.
In 2011 verfilmd door Maria Peters.
In 2006 wint Annejet van der Zijl met Sonny Boy de Littéraire Witte Prijs.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 oktober 2017.

 

Opdrachten

BoekZijl, Annejet van der, Sonny Boy
NummerN3/1
Niveau3
Studielast3 slu
Werkvormindividueel
Focuspersonages
Je leert

kritisch reflecteren op het karakter van een personage.

Opdracht
  1. Je zou kunnen zeggen dat Rika als vrouw haar tijd ver vooruit was. Daarnaast heeft ze bepaalde karaktereigenschappen die haar soms in de problemen brengen en soms ook helpen. Maak een samenvatting van circa 100 woorden waarin je Rika schetst als vrouw en gebruik hiervoor drie invalshoeken: partnerkeuze, moederrol en gastvrouw zijn. Gebruik het boek hierbij en draag voorbeelden aan.
  2. Houd een interview met je eigen moeder of oma en vraag haar hoe zij haar eigen leven heeft vormgegeven, met de nadruk op aspecten moederschap, partnerkeuze en gastvrouw zijn. Vraag haar ook in hoeverre zij in conflict is gekomen met haar omgeving door de keuzes die zij gemaakt heeft. Maak aantekeningen tijdens het gesprek of neem het gesprek op.
  3. Werk je aantekeningen van het interview uit tot een verslag van ten minste 300 woorden.
  4. Waarin zitten de overeenkomsten en waarin de verschillen tussen Rika en je moeder? Waardoor worden die verschillen veroorzaakt?
  5. Als je een meisje bent: Geeft Rika haar vrouw-zijn vorm op een manier die jou aanspreekt? Zou je als Rika willen zijn? Leg uit waarom wel of niet.
  6. Als je een jongen bent: Zou je een meisje als Rika als vriendin willen? Licht toe waarom je dit wel of niet zou willen.
Gemaakt doorJudith de Lang



BoekZijl, Annejet van der, Sonny Boy
NummerN3/2
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focusmotieven
Je leert

motieven te onderscheiden en hun functie in het verhaal te onderkennen.

Opdracht

Sonny boy

 

Op de omslag van Sonny Boy zien we de kleine Waldy lopen langs de vloedlijn. In Sonny Boy wordt in de titel van drie hoofdstukken expliciet verwezen naar water. Deze drie plaatsen ga je onderzoeken en met name de relatie tussen het water en Waldy's vader, Waldemar.

A

Neem de titel van de drie bovengenoemde hoofdstukken over en lees deze hoofdstukken nog een keer goed door en bekijk welke rol het water hierin speelt voor Waldemar. Vul tijdens het lezen onderstaande tabel in.

Hoofdstuktitel Welk water? Welke rol speelt dit water voor Waldemar?
     
     
     

 

B

  1. Bestudeer de Literaire theorie. Welk soort motief is het water? Beargumenteer je antwoord.
  2. Zoek op internet naar betrouwbare bronnen waarin je informatie kunt vinden over water als symbool. Noteer verschillende dingen waarvoor water in het algemeen symbool kan staan. Wat zou het water voor Waldemar kunnen symboliseren? Licht je keuze toe.
  3. In het eerste en laatste hoofdstuk kiest de schrijver ervoor het hoofdstuk geen titel toe te kennen. Daarmee plaatst ze deze hoofdstukken een beetje buiten de rest. Waarom zou ze hiervoor gekozen hebben? Betrek in je antwoord de gegevens uit bovenstaande tabel en bestudeer ook de manier van schrijven (schrijfstijl)  in het eerste en laatste hoofdstuk, vergeleken bij de rest van het boek.
  4. Waldemar wordt een 'ocean swimmer' genoemd (p. 53). Geef de vertaling en betekenis van dit woord in de context van het verhaal. Ga na of je deze term ook in een groter verband (dus door het hele boek heen) kunt plaatsen voor Waldemar.
  5. Als je de titel mocht veranderen van het boek en deze nieuwe titel zou moeten verwijzen naar Waldemars relatie met het water, welke keuze zou jij dan maken? Probeer minimaal twee geschikte titels te bedenken en geef aan waarom je dit goede keuzes vindt.
  6. Aan het einde van het eerste hoofdstuk staat: 'Zij droeg hem, het water was zijn vriend.' Verandert er gedurende het boek iets in de relatie tussen Waldemar en het water? Geef aan waarom je dit vindt. Vind je dit een sterk of minder sterk punt van het boek? Waarom?
  7. Wat zou er met het boek gebeuren wanneer dit motief van het water achterwege gelaten zou zijn? Wat is jouw mening hierover?
(Literaire)theorie

'Motieven', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 113-114.

Gemaakt doorJudith de Lang




Sonny Boy - Zijl, Annejet van derNiveau 3

Sonny Boy

Auteur:Zijl, Annejet van der
Jaar uitgave:2004
Uitgeverij:Nijgh & Van Ditmar
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:282
Genre:biografische roman, journalistieke roman, non-fictie, oorlogsroman
Tags:20e eeuw, cultuurverschillen, dagelijks leven, dood, echtscheiding, familie, historische gebeurtenissen, liefde, oorlogservaringen, Suriname, waargebeurd, WO 2
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar als luisterboek, eBook en op Daisy-rom.
In 2011 verfilmd door Maria Peters.
In 2006 wint Annejet van der Zijl met Sonny Boy de Littéraire Witte Prijs.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 oktober 2017.

 

Opdrachten

BoekZijl, Annejet van der, Sonny Boy
NummerN4/1
Niveau4
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusfictie en werkelijkheid
Je leert

reflecteren op de relatie tussen fictie en werkelijkheid.

Opdracht

Misschien weet je het nog: in 2008 verscheen het boek Echte mannen eten geen kaas van Maria Mosterd waarin zij beschrijft hoe ze vier jaar lang (tussen haar twaalfde en haar zestiende) werd gedwongen in de prostitutie te werken. Dit boek deed veel stof opwaaien, eerst vanwege de beschreven gebeurtenissen en later omdat er getwijfeld werd aan het werkelijkheidsgehalte van het boek. Hoe belangrijk is het dat een verhaal berust op een waargebeurde geschiedenis? Hoe zit dat eigenlijk met de verhouding tussen waarheid en fictie? Daarover gaat deze opdracht.

  1. Lees bron 1 en 2. Wordt er ergens een verband gelegd tussen de literaire kwaliteit van het boek en het waarheidsgehalte? Licht dit toe. Hoe komt dit?
  2. Hoe erg is het dat Maria Mosterd waarschijnlijk zaken heeft verzonnen voor haar boek? Leg uit waarom je dit vindt.
  3. Sonny Boy is ook een boek dat berust op een waargebeurde geschiedenis. Kun je uit het boek opmaken of Van der Zijl zorgvuldig is omgesprongen met de waarheid? Waaraan kun je dat zien? Geef hier minimaal twee argumenten.
  4. Speelt het waargebeurde voor jou een rol bij het lezen van Sonny Boy? Kies je je boeken het liefste hierop uit, of niet?
  5. De Amerikaanse schrijver Nathan Englander zegt in een interview: 'Fictie is waar, maar kent diverse versies.' Probeer zijn uitspraak uit te leggen en geef hierbij voorbeelden uit het boek.
  6. Frank Westerman, een Nederlandse schriijver die zijn verhalen net als Van der Zijl uit de werkelijkheid plukt, zei toen hij De Gouden Uil won met zijn boek El Negro en ik, dat we niet meer moesten spreken van fictieboeken en non-fictieboeken, maar van boeken met of zonder frictie. Leg uit wat hij mogelijk met deze uitspraak bedoelde.
Bronnen
  1. wikipedia.org | 'Echte mannen eten geen kaas'
  2. misdaadjournalist.weblog.nl |Broodje aap met (Mosterd) Kaas
Gemaakt doorJudith de Lang



BoekZijl, Annejet van der, Sonny Boy
NummerN4/2
Niveau4
Studielast1 slu
Werkvormindividueel
Focushistorische roman
Je leert

reflecteren op verschillende manieren om over geschiedenis te schrijven.

Opdracht

Sonny Boy wordt door een bekende Nederlandse recensent beoordeeld in een recensie op 3 december 2004. De recensent, Pieter Steinz van het NRC, is tevreden over het verhaal als historische geschiedenis. Toch is Steinz kritisch over het boek: 'Zo lukt het Van der Zijl niet om de armoede voelbaar te maken die Rika en Waldemar in het begin van hun relatie lijden. En ook (…) de liefde tussen Waldemar en Rika, blijft in het vage. Een romancier, met iets meer vrijheid;, had daar beter mee overweg gekund.' Eigenlijk zegt Steinz hier dat Sonny Boy een betere roman zou zijn geworden als het een historische roman was geweest. Wat zou er veranderen als Van der Zijl had gekozen voor deze vorm van non-fictie? 

  1. Lees bron 1 en 2.
    Welke drie verschillen worden beschreven tussen een biografie en een historische roman?
  2. Ben je het eens met Pieter Steinz die Sonny Boy rekent tot een geschiedenis?
  3. Wat zou er aan het boek veranderen als het meer de vorm zou krijgen van een historische roman? Neem voor de beantwoording van deze vraag het fragment waarin Rika's dood wordt beschreven, op pagina 225. Stel dat Van der Zijl een historische roman had geschreven, wat zou er dan veranderen aan dit belangwekkende stukje tekst? Noem minstens drie veranderingen ten opzichte van de bestaande tekst. Neem bij je antwoord ook een fragment op uit de niet-bestaande historische roman Sonny Boy, een fragment dat je zelf hebt geschreven (van een alinea).
  4. Ben je het eens met Steinz, dat een historische roman meer recht had gedaan aan het verhaal dan de geschiedenis die er nu ligt? Licht je antwoord toe en betrek hierin minstens twee stukjes uit het boek die betrekking hebben op de armoede van Rika en Waldemar en op hun liefde voor elkaar.
Bronnen
  1. wikipedia.org | Over 'Fictie'
  2. wikipedia.org | Over 'Historische roman'
Gemaakt doorJudith de Lang




Sonny Boy - Zijl, Annejet van derNiveau 3

Sonny Boy

Auteur:Zijl, Annejet van der
Jaar uitgave:2004
Uitgeverij:Nijgh & Van Ditmar
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:282
Genre:biografische roman, journalistieke roman, non-fictie, oorlogsroman
Tags:20e eeuw, cultuurverschillen, dagelijks leven, dood, echtscheiding, familie, historische gebeurtenissen, liefde, oorlogservaringen, Suriname, waargebeurd, WO 2
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar als luisterboek, eBook en op Daisy-rom.
In 2011 verfilmd door Maria Peters.
In 2006 wint Annejet van der Zijl met Sonny Boy de Littéraire Witte Prijs.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 oktober 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Sonny Boy - Zijl, Annejet van derNiveau 3

Sonny Boy

Auteur:Zijl, Annejet van der
Jaar uitgave:2004
Uitgeverij:Nijgh & Van Ditmar
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:282
Genre:biografische roman, journalistieke roman, non-fictie, oorlogsroman
Tags:20e eeuw, cultuurverschillen, dagelijks leven, dood, echtscheiding, familie, historische gebeurtenissen, liefde, oorlogservaringen, Suriname, waargebeurd, WO 2
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar als luisterboek, eBook en op Daisy-rom.
In 2011 verfilmd door Maria Peters.
In 2006 wint Annejet van der Zijl met Sonny Boy de Littéraire Witte Prijs.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 oktober 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Sonny Boy - Zijl, Annejet van derNiveau 3

Sonny Boy

Auteur:Zijl, Annejet van der
Jaar uitgave:2004
Uitgeverij:Nijgh & Van Ditmar
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:282
Genre:biografische roman, journalistieke roman, non-fictie, oorlogsroman
Tags:20e eeuw, cultuurverschillen, dagelijks leven, dood, echtscheiding, familie, historische gebeurtenissen, liefde, oorlogservaringen, Suriname, waargebeurd, WO 2
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar als luisterboek, eBook en op Daisy-rom.
In 2011 verfilmd door Maria Peters.
In 2006 wint Annejet van der Zijl met Sonny Boy de Littéraire Witte Prijs.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 5 oktober 2017.

 

Introductie

Annejet van der Zijl (1962) is schrijver en historica. Ze groeide op in Friesland en studeerde kunstgeschiedenis en massacommunicatie. Na haar master International Journalism in Londen ging ze de journalistiek in. Ze specialiseerde zich in het schrijven van portretten en reconstructies van mensen en groepen in bewogen periodes. Eind 1999 nam ze ontslag om zich aan het schrijven van boeken te wijden. Haar eerste roman, Jagtlust, was toen al uitgebracht. In 2002 verscheen Anna, de biografie van Annie M.G. Schmidt. Dit boek werd genomineerd voor verschillende literaire prijzen en werd bekroond met de Zeeuwse Boekenprijs. Anna vormde daarnaast de basis voor het scenario van de zevendelige televisieserie Annie M.G., die begin 2010 werd uitgezonden. In 2017 speelt een sterrencast de musical Was getekend, Annie M.G. Schmidt in het theater, wederom gebaseerd op het boek Anna.
In 2004 verscheen Sonny Boy, opnieuw literaire non-fictie, maar dit keer speelden onbekende Nederlanders de hoofdrol. Ook deze roman werd genomineerd voor diverse prijzen en won de Littéraire Witte Prijs. In januari 2011 verscheen de gelijknamige speelfilm en deze dong in 2012 mee naar de Oscar voor de beste niet-Engelstalige film. In 2010 promoveerde Van der Zijl op haar biografie over prins Bernhard. Dit boek werd bekroond met de M.J. Witteprijs 2011 voor het beste journalistieke boek. In april 2012 ontving Van der Zijl de Gouden Ganzenveer. Deze prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan een persoon of instelling vanwege zijn of haar grote betekenis voor het geschreven en gedrukte woord in Nederland. Het meest recente boek van Annejet van der Zijl is De Amerikaanse prinses uit 2015. 

Inhoud

Sonny Boy vertelt de levens- en liefdesgeschiedenis van Rika van der Lans en Waldemar Nods die elkaar in 1928 ontmoeten. Hun liefde voor elkaar is zeer omstreden: hij is een jonge Surinaamse student en zij is een veel oudere gehuwde Nederlandse vrouw met vier kinderen. Rika wordt zwanger van Waldemar en ondanks sociale uitsluiting en de economische crisis weten zij een bestaan op te bouwen in Scheveningen, waar zij een pension beginnen. Daar wordt Waldy geboren, alias Sonny Boy. In 1937 trouwen Rika en Waldemar. Als de oorlog uitbreekt, besluiten Rika en Waldemar hun huis open te stellen voor onderduikers. Door onbekenden verraden, wordt het gehele gezin in januari 1944 opgepakt inclusief de illegale gasten. Rika en Waldemar belanden via het kamp Vught in verschillende concentratiekampen. In Duitsland wacht hen niet alleen de nachtmerrie van de kampen, maar ook de eenzaamheid, want contact met thuis wordt steeds lastiger. Verzwakt en uitgeput sterft Rika in Ravensbrück aan dysenterie. Waldemar weet Neuengamme te overleven en hij wordt samen met de andere overlevenden in de baai van Lübeck op de Cap Arcona ingescheept. Dit schip wordt per abuis door de geallieerden aangezien voor een vijandelijk schip en wordt gebombardeerd. Waldemar weet de kust te bereiken, waar hij wordt doodgeschoten. De kleine Waldy overleeft de oorlog.

Moeilijkheid

De schrijver heeft er bewust voor gekozen geen historische roman van haar verhaal te maken. Daardoor is het verhaal voornamelijk beschrijvend van aard. Door de afwezigheid van directe actie en van dialogen vergt het boek veel van een N2-lezer. Het feit dat de roman gebaseerd is op een ware liefdesgeschiedenis kan daarentegen weer een steun zijn, die herkennend lezen vergemakkelijkt. De leerlingen van N3 zijn in staat hun horizon te verbreden met behulp van dit boek op verschillende terreinen. Zo wordt de historische kennis uitgebreid van zowel de koloniale geschiedenis als de Tweede Wereldoorlog. Voor de N4-lezers is de relatie tussen fictie en werkelijkheid een uitdaging. Daarnaast vormt voor hen waarschijnlijk de structuur van het boek (met proloog, epiloog, flashbacks en het gebruik van historische bronnen) een interessant gegeven. 

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting | complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid Dit boek beslaat 266 pagina's. Het bevat veel historische bronnen (waaronder brieven, foto's, dagboekfragmenten) en vanwege de opzet van deze reconstructie komen er weinig dialogen in het verhaal voor. Voor een N2-lezer kunnen dit belemmerende factoren vormen die de leesbereidheid in de weg staan. Wat een N2-lezer weer kan helpen, is de op historische werkelijkheid gebaseerde liefdesgeschiedenis die als een rode draad door het boek heen loopt en die herkennend lezen mogelijk maakt. Een N3-lezer zal over het algemeen bereid zijn zich te verdiepen in een boek dat gaat over oorlog, maatschappelijk onrecht en liefde. Voor een N4-lezer zit de uitdaging vooral in het feit dat dit boek op een waargebeurde geschiedenis berust. Daarnaast zal een N4-lezer het interessant vinden dat de auteur afwisselend gebruik maakt van verschillende schrijfstijlen (zoals de poëtische proloog en epiloog tegenover de  journalistieke verslaglegging in de rest van het verhaal).
  Interesses De liefdesgeschiedenis van Rika en Waldemar die op zoveel hindernissen stuit en de eenzaamheid van de kleine Waldy die op zijn veertiende verweesd achter blijft zal tot de verbeelding spreken. Wat lastiger is is het auctoriale perspectief, gekoppeld aan de opdracht die Van der Zijl zichzelf heeft gesteld, namelijk geen historische roman te schrijven. Daardoor krijgt het verhaal een beschrijvend karakter. Voor de N3 en N4-lezer heeft het verhaal door de morele vraagstukken en door de keuze van de auteur voor een reconstructie voldoende te bieden om te blijven boeien. Het boek zal meisjes waarschijnlijk meer aanspreken dan jongens, omdat Rika als sterk rolmodel wordt afgeschilderd.
  Algemene kennis Ofschoon het boek twee grote en complexe thema's uit de Nederlandse geschiedenis behandelt, namelijk de slavenhandel en Jodenvervolging, vervlecht Van der Zijl het verloop van de wereldgeschiedenis op een toegankelijke manier met de persoonlijke geschiedenissen. Basale voorkennis van slavenhandel en Tweede Wereldoorlog is handig om te hebben, maar niet noodzakelijk.
  Specifieke literaire en culturele kennis Het boek is voornamelijk historisch-beschrijvend en dit heeft consequenties voor de schrijfstijl, die de lezers vanzelf ontdekken. Kennis van motieven is handig om bijvoorbeeld de proloog en epiloog te duiden. Kennis van verschillende literaire registers is voor N4-leerlingen interessant om de poëtische delen van het boek te onderscheiden van de meer beschrijvende.

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabulaire Van der Zijl schrijft in zorgvuldig, hedendaags Nederlands dat aan de pittige kant is voor N2-lezers. De zinnen zijn behoorlijk complex door gebruik van moeilijke woorden en verwijzingen die N2-lezers niet zullen herkennen: 'Op 31 maart liet Willem het bruine koekoeksjong officieel als zijn kind ontkennen door de arrondissementsrechter in Den Haag.' Een N3-lezer zal zich redden met een woordenboek bij onbekende woorden zoals coterietjes, tamboer, bijzit, nooddruftig, ordentelijk, zwartwaterkoortsen, virulent, draconisch en gedrost. Een N4-lezer zal het rijke vocabulaire weten te waarderen.
  Zinsconstructies Van der Zijl gebruikt veel samengestelde zinnen, maar aangezien deze vaak nevengeschikt zijn, is dit niet buitengewoon lastig. Een N2-lezer zou wel kunnen struikelen over de combinatie van deze zinsconstructies met het vocabulaire.
  Stijl De literaire stijl die gehanteerd wordt is over het algemeen een zakelijke verteltrant met enkele poëtische kenmerken, zoals het gebruik van personificaties en de omlijsting van het verhaal door het motief van de zee. De N2-leerling zal moeite kunnen hebben met de afstandelijke manier van vertellen die onder meer gekenmerkt wordt door het gebrek aan dialogen.

Vertrouwdheid met literaire procedés

Actie Met de arrestatie van het gezin begint de psychologische spanning van dit boek, die tot de laatste pagina wordt vastgehouden. Eerst is daar de vraag hoe het de verschillende gezinsleden vergaat in gevangenschap en daarna spitst de vraag zich toe op hun overlevingskansen. Aan het eind wordt duidelijk dat Waldy de enige overlevende is, en rijst de vraag hoe Rika en Waldemar zijn omgekomen. In dit boek komt weinig actiespanning voor omdat de verhaallijn bepaald wordt door de beschrijving van de persoonlijke geschiedenissen en van de wereldgeschiedenis. Als lezer blijf je een bepaalde distantie houden tot de personages. Een N2-lezer kan dit boek daarom langdradig vinden. De N3-lezers zullen zich over het gebrek aan actiespanning weten heen te zetten, omdat het boek nieuwe werelden voor hen opent. N4-lezers zullen pogen de handelingen van de personages te interpreteren.Vraag is of de  tekst diepere interpretatie dan het concrete verhaal toelaat.
  Chronologie Het verhaal kent verschillende sprongen van tijd en plaats, met name in het begin van het boek en aan het einde. Deze sprongen worden impliciet aangegeven door in de beginzinnen een datering of plaatsaanduiding te geven en daarmee zijn ze niet problematisch voor de minder ervaren lezer. Omdat Van der Zijl heden met verleden afwisselt zal de meer gevorderde N3- en N4-lezer parallellen tussen vroeger en nu in de tekst gaan zoeken. 
  Verhaallijn(en) Tot aan de kennismaking van Rika en Waldemar en na hun arrestatie kent het boek meerdere verhaallijnen, die goed te verbinden zijn. In het begin zal het met name voor de N2-lezer lastig zijn de vraag onbeantwoord te zien wat het verhaal van Waldemar nu te maken heeft met dat van Rika en Willem. De diverse lijnen na de arrestatie, namelijk die van Rika, van Waldemar en van het thuisfront spreken voor zich.
  Perspectief Het boek kent een alwetende verteller. De auctoriale verteller leidt de lezer door het verhaal.
  Betekenis Rika van der Lans wordt als een kranige vrouw neergezet die zich niet terneer laat drukken door tegenslagen en leed. N2-lezers zullen zich gemakkelijk met haar kunnen identificeren en dit stimuleert het belevend lezen. Leerlingen van N3-niveau zullen daarnaast een oordeel vellen over het maatschappelijk onrecht dat dit gezin treft. Wellicht dat zij de repercussies die het gezin treffen in hun historische context weten te plaatsen. Voor N4-lezers zal de relatie fictie en werkelijkheid een uitdaging zijn.

Vertrouwdheid met literaire karakters

Karakters De hoofdpersonen zijn Rika van der Lans en Waldemar Nods. Hun zoon Waldy speelt een bijrol in deze geschiedenis.     
  Aantal karakters Het aantal personages is zeer goed te overzien.
  Ontwikkeling van de karakters De verhouding tussen Rika en Waldemar ontwikkelt zich gedurende het verhaal, maar blijft ondergeschikt aan de historische gebeurtenissen. Je krijgt als lezer nergens inzicht in de liefde tussen beiden, hoewel de auteur deze wel vooronderstelt. De relatie tussen Rika en haar oudste vier kinderen en haar voormalige echtgenoot is lastig te duiden. Zo zullen leerlingen het onbegrijpelijk kunnen vinden dat Willem huilt als hij hoort van het overlijden van Rika. Ook de veranderingen in de houding van de kinderen ten opzichte van hun moeder door de tijd heen kan moeilijk te volgen zijn, zeker voor de onervaren N2-lezer.

Geraadpleegde bronnen

  annejetvanderzijl | website van Annejet van der Zijl

  

Geschreven door:

Judith de Lang