Lezen voor de Lijst

Docenten Nederlands 12-15

 | Leesniveaus

Instapniveau: beginnend lezen

Leerlingkenmerken

  • leest omdat het moet
  • heeft weinig (positieve) leeservaringen
  • heeft een laag leestempo
  • moet door anderen worden gestimuleerd om te lezen
  • leest het liefst over eigen leefwereld en leeftijdgenoten

Doelen

  • beginnend leren lezen
  • gemotiveerd raken om te lezen

Boekkenmerken

  • dun, ruime bladspiegel, korte hoofdstukken
  • eenvoudige woorden, korte zinnen, veel dialoog, eenvoudige opbouw
  • pakkend begin en een gesloten einde
  • gaat over bekende onderwerpen, zoals pesten en verliefdheid
  • veel actie en drama
  • hoofdpersoon staat dicht bij de lezer

Niveau 1: belevend lezen

Leerlingkenmerken

  • leest om zich te vermaken
  • heeft een beetje leeservaring met één of twee genres
  • heeft sterke behoefte aan tips, neemt geen risico
  • is geïnteresseerd in eigen leefwereld en belevenissen van leeftijdgenoten; ook interesse in fantasiewereld

Doelen

  • belevend leren lezen
  • kennismaken met nieuwe genres, schrijvers, onderwerpen

Boekkenmerken

  • eenvoudige opbouw, wisselingen (tijd, personage, plaats) zijn duidelijk aangegeven
  • alledaags en eenvoudig taalgebruik, korte zinnen en veel dialoog
  • aandacht voor emoties, maar weinig beschrijvingen van gedachten
  • veel actie en drama, bevredigend einde
  • sympathieke, kwetsbare hoofdpersoon

Niveau 2: verkennend/ontdekkend lezen

Leerlingkenmerken

  • leest om eigen wereld te verkennen
  • is (redelijk) gemotiveerd om boeken te lezen, wil wel eens een ander genre proberen
  • is nieuwsgierig naar jongeren die al wat ouder zijn
  • kan zich verplaatsen in verschillende situaties en personages

 

Doelen

  • verkennend/ontdekkend leren lezen
  • kennis over zichzelf en de eigen leefwereld verbreden door te lezen

Boekkenmerken

  • gevarieerd taalgebruik, soms lange zinnen
  • redelijk eenvoudige opbouw; wisselingen (tijd, perspectief, plaats) zijn soms niet duidelijk - aangegeven
  • haalt lezer uit zijn direct herkenbare wereld, verlegt grenzen
  • naast actie en drama ook psychologische spanning
  • hoofdpersoon is fase verder in zijn leven dan de leerling
  • personages en relaties maken duidelijke ontwikkeling door

Niveau 3: reflecterend lezen

Leerlingkenmerken

  • leest om aan het denken te worden gezet
  • is een goed gemotiveerde lezer
  • is geïnteresseerd in sociaal-maatschappelijke, psychologische en soms ook filosofische onderwerpen
  • gebruikt boeken om de wereld en het leven verder te ontdekken

 

Doelen

  • reflecterend leren lezen
  • kennis over de wereld en het leven verbreden door te lezen

Boekkenmerken

  • taalgebruik kan veeleisend zijn
  • wisselingen (tijd, perspectief, plaats) zijn niet per se gemarkeerd; veel 'open plekken'
  • morele, maatschappelijke en psychologische kwesties worden genuanceerd uitgewerkt en roepen discussie op
  • veel beschrijvingen van ruimte, gedachten, en gevoelens
  • vaak meer dan één verhaallijn en een diepere betekenislaag
  • gevoelens en gedachten van de hoofdpersoon zijn tamelijk complex en staan ver van de leerling af

Niveau 4 (v/h 3+): analyserend/verdiepend lezen

Leerlingkenmerken

  • leest om zichzelf intellectueel uit te dagen
  • leest veel en gevarieerd, en op een relatief hoog niveau
  • zoekt 'moeilijke' onderwerpen op; wil in nieuwe werelden doordringen en die begrijpen
  • heeft oog en waardering voor de vorm
  • kan een boek kritisch lezen en reflecteert graag, gaat makkelijk gesprek 'op niveau' aan over het boek

Doelen

  • analyserend leren lezen
  • kritisch reflecteren op vorm en inhoud

Boekkenmerken

  • vormgeving en structuur vormen een extra uitdaging
  • rijk, meerduidig taalgebruik dat beroep doet op ruime woordenschat en het vermogen 'tussen de regels door te lezen'
  • meerdere complexe verhaallijnen en betekenislagen
  • denkwereld en wereldbeeld van de personages zijn complex en vragen een groot inlevingsvermogen