Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Rico's vleugels - Peper, RaschaNiveau 3

Rico's vleugels

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:L.J. Veen
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:239
Genre:psychologische roman
Tags:adolescentie, criminaliteit, homoseksualiteit (mnl), liefde, misdaad, relaties, seksueel misbruik, verliefdheid, verlies
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar op Daisy-rom.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 2 december 2017.

 

Over de auteur

Rascha Peper (1949-2013) is het pseudoniem van Jenneke Strijland. Zij debuteerde in 1990 met De Waterdame, een bundel met negen psychologische verhalen. Haar eerste roman, Oesters (1991), gaat over de liefde tussen een jonge studente en een veel oudere kunsthandelaar. In de verhalen en boeken die Peper schrijft, is er vaak sprake van een 'afwijkende' liefde. Ook worden haar personages vaak verteerd door een passie voor iets of iemand.
Over de aanleiding tot schrijven is Peper heel duidelijk. Na een ernstige, levensbedreigende ziekte, voelde zij zich doordrongen van de gedachte 'dat het zomaar afgelopen kan zijn. Als je met je neus op de sterfelijkheid wordt gedrukt, ga je je automatisch afvragen wat je nog zou willen in je leven. Ik wist dat ik mijn schrijftalent niet braak wilde laten liggen. [...] De essentie van schrijven is schrijven tegen de dood. Je schrijft om te blijven bestaan. Kennelijk gaat daar voor mij een therapeutische werking van uit.' (interview uit 1996 met Elisabeth Lockhorn, nog niet gebundeld). Rascha Peper is in het voorjaar van 2013 overleden aan kanker. 

Inhoud

Het ontzettend rijke en excentrieke echtpaar Eduard en Cecile Rochèl-Rondee heeft jaren op de Filippijnen gewoond en daar een kostbare schelpencollectie opgebouwd. Wanneer het leefklimaat op de Filippijnen te gevaarlijk wordt, komen ze terug naar Nederland. In een oude villa aan de Noordzeekust nemen Eduard en Cecile nog één keer hun waardevolle collectie door, voordat deze aan een museum wordt overgedragen.
Het huwelijk van het echtpaar is min of meer mislukt. Eduard valt eerder op jonge jongens dan op zijn vrouw. Dit is ook de reden dat hij zijn baan in de diplomatiek kwijtgeraakt is. Vanaf dat moment heeft het echtpaar Rochèl zich met een onbedwingbare passie op het verzamelen van schelpen gestort.
En dan komt de brutale, veertienjarige Rico Gabrieli als hulpje assisteren bij de werkzaamheden, juist wanneer Cecile weggeroepen wordt omdat haar zus op sterven ligt. Eduard wordt tot over zijn oren verliefd op deze jongen met alle gevolgen van dien.

Leesaanwijzingen

Je moet dit boek even de kans geven als je het begint te lezen. Het verhaal komt namelijk een beetje langzaam op gang. Ook moet je even wennen aan het taalgebruik van vooral het oudere echtpaar. Hun manier van praten komt wat ouderwets over en verder gebruiken ze allemaal onbekende termen als ze het over hun schelpenverzameling hebben. Even doorlezen, dan maak je je deze woorden wel eigen.
Verder behandelt dit boek een ingewikkeld onderwerp: pedoseksualiteit. Door dit boek wordt je echt aan het denken gezet en zul je moeten nadenken over je eigen normen en waarden. Alleen dat al maakt dit boek de moeite van het lezen meer dan waard. 

Om over na te denken

Is pedoseksualiteit per definitie een verwerpelijk iets? Is het goed dat in onze wetgeving geregeld is vanaf welke leeftijd je een relatie met iemand mag hebben? Kan een mooie verzameling van het een of het ander voldoende vervanging zijn voor liefde? Gaan materiële zaken boven de liefde of gaat liefde boven materiële zaken? 

Waardering

'Het verhaal van het boek vond ik wel interessant omdat ik het wel eens grappig vond om te lezen dat een man ook echt verliefd wordt op een jonge jongen. En dat pedofielen niet alleen maar vieze mannetjes zijn.'
Suzanne, 5 havo, op: scholieren.com

'Toen ik het boek aan het lezen was viel het me op dat er best wel veel schelpentermen worden gebruikt. Dat vond ik in het begin wel lastig. Dit bracht wel een soort wetenschappelijke sfeer in het verhaal.'
Anoniem, 5 havo, op: scholieren.com

'Ook vond ik het zo'n goed boek vanwege de vele kanten die worden belicht van een bepaald thema. Je ziet de heldere en de duistere zijden ervan, waardoor je er meer begrip voor krijgt. Tijdens het lezen van het boek had ik geen idee dat er zoveel motieven en verwijzingen in het verhaal verwerkt zijn. Daar kom je dan pas achter als je, na de eerste keer lezen van het boek, je verder in het verhaal gaat verdiepen. Ik vond Rico's vleugels echt de moeite waard om te lezen.'
Anoniem, 4 vwo, op: scholieren.com

Meer weten?

kb.nl | 'Rascha Peper' 

Geschreven door:

Joyce Römkens en Cilla Geurtsen

Suggesties


Rico's vleugels - Peper, RaschaNiveau 3

Rico's vleugels

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:L.J. Veen
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:239
Genre:psychologische roman
Tags:adolescentie, criminaliteit, homoseksualiteit (mnl), liefde, misdaad, relaties, seksueel misbruik, verliefdheid, verlies
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar op Daisy-rom.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 2 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Rico's vleugels - Peper, RaschaNiveau 3

Rico's vleugels

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:L.J. Veen
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:239
Genre:psychologische roman
Tags:adolescentie, criminaliteit, homoseksualiteit (mnl), liefde, misdaad, relaties, seksueel misbruik, verliefdheid, verlies
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar op Daisy-rom.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 2 december 2017.

 

Opdrachten

BoekPeper, Rascha, Rico's vleugels
NummerN2/1
Niveau2
Studielast1, 5 slu
Werkvormindividueel
Focusbetekenis
Je leert

reflecteren op de thematiek van de roman.

Opdracht
  1. Mensen en kinderen verzamelen graag dingen. Neem 10 minuten bedenktijd en schrijf eens op wat jij vanaf je kindertijd allemaal verzameld hebt. Denk bijvoorbeeld aan flippo's of ....
  2. Cecile en Eduard Rochèl verzamelen schelpen. Herlees hoofdstuk 1 en 2 nog eens globaal en noteer alle namen van de schelpen die daar genoemd worden. Zoek er vervolgens via google afbeeldingen een plaatje bij. Print de afbeeldingen, plak ze op en schrijf de namen van de schelpen erbij.
  3. Lees nu het artikel over de symboliek van schelpen (bron 1). Maak een samenvatting van dit artikel van ongeveer 150 woorden waarin je vertelt waar schelpen allemaal symbool voor kunnen staan.
  4. Kijk nu nog eens naar je eigen verzamelingen bij opdracht 1. Wat betekende jouw verzameling voor jou? Denk je dat die verzameling ook een symbolische betekenis heeft voor jou? Probeer eens te omschrijven waarom je die dingen verzameld hebt en waarom je er, misschien wel, mee opgehouden bent. 
  5. Cecile en Eduard Rochèl consumeren hun huwelijk niet. Dat betekent dat ze niet met elkaar naar bed gaan. Beargumenteer met dat gegeven in je achterhoofd en de samenvatting die je gemaakt hebt bij opdracht 3 of je vindt dat Rascha Peper goed heeft nagedacht over datgene wat het echtpaar verzamelt. Is het verzamelen van schelpen goed uitgezocht of zou iedere verzameling gepast hebben in dit boek?
  6. Geef tot slot in 150 woorden antwoord op de volgende vraag: Vind je dat Rico's vleugels een beter of een slechter boek wordt doordat er veel aandacht wordt besteed aan de schelpenverzameling van de familie Rochèl? Licht je antwoord toe.
Bronnen
  1. plusonline.nl | 'Magische schelpen' door Ilse Ariëns
Gemaakt doorCilla Geurtsen



BoekPeper, Rascha, Rico's vleugels
NummerN2/2
Niveau2
Studielast1slu
Werkvormindividueel
Focusbeeldspraak
Je leert

het gebruik van metaforen analyseren.

Opdracht
  1. 'Wat ben je toch ook een ontzettend eikel.' Wanneer iemand dat tegen jou zegt dan weet je dat je dat niet letterlijk moet nemen. Je weet ook dat iemand je op dat moment niet aardig vindt en het even niet met je eens is. Deze manier van praten valt onder figuurlijk taalgebruik. Een ingewikkelder naam daarvoor is beeldspraak: het spreken in beelden. Noteer eens vijf van dit soort uitspraken die je zelf wel eens gebruikt. Houd het wel een beetje netjes.
  2. Als je het taalgebruik van Rascha Peper ingewikkeld vindt, zou dat zo maar eens kunnen komen doordat ze veel gebruik maakt van beeldspraak. Bij bron 1 wordt duidelijk uitgelegd welke vormen van beeldspraak er zijn. Lees bron 1.
    Herlees nu eens pagina 16 en 17 uit Rico's vleugels - een dagdroom van Eduard Rochèl - heel nauwkeurig. In deze droom komt nogal wat beeldspraak voor. Noteer alle vormen van beeldspraak die je tegenkomt en leg deze uit. Gebruik bij deze opdracht je woordenboek.
    De eerste vergelijking met als hebben we alvast voor je opgeschreven:
    'Als een astronaut zweefde hij tussen de kelpwouden.'
  3. Stel je voor dat Rascha Peper geen beeldspraak had gebruikt in Rico's vleugels. Zou je het dan een beter of een slechter boek vinden? Gebruik ongeveer 200 woorden voor je antwoord.
Bronnen
  1. cambiumned.nl | 'Beeldspraak'
Gemaakt doorCilla Geurtsen




Rico's vleugels - Peper, RaschaNiveau 3

Rico's vleugels

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:L.J. Veen
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:239
Genre:psychologische roman
Tags:adolescentie, criminaliteit, homoseksualiteit (mnl), liefde, misdaad, relaties, seksueel misbruik, verliefdheid, verlies
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar op Daisy-rom.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 2 december 2017.

 

Opdrachten

BoekPeper, Rascha, Rico's vleugels
NummerN3/1
Niveau3
Studielast1 slu
Werkvormtweetal
Focuspersonages
Je leert

nadenken over de beweegredenen van personages.

Opdracht
  1. [individueel]
    Schrijf eens op wat je inkomsten en uitgaven zijn per maand. Neem hiervoor vijf tot tien minuten de tijd.
  2. [samen]
    Bespreek jullie uitgavenpatroon en kom daarna tot een top drie van zaken waaraan jullie je geld het liefste uitgeeft.
  3. Herlees nu de eerste twee pagina's van het boek. Schrijf nu eens op waarom Rico geld wil hebben.
  4. Zijn jullie het eens met Rico? Hadden jullie zijn motivatie bij jullie top drie staan of niet?
  5. [individueel en samen]
    Verderop in het boek wordt steeds duidelijker waarom Rico geld wil hebben. Denk nu eerst individueel na waarom Rico dat baantje bij het echtpaar Rochèl aanneemt. Overleg vervolgens samen en schrijf jullie gezamenlijke mening op.
  6. [samen]
    Rico gaat zelfs zover dat hij van plan is op met Eduard Rochèl het bed te delen. Kunnen jullie, met jullie antwoord bij 5 in het achterhoofd, jullie voorstellen dat Rico deze keuze maakt? Beargumenteer jullie antwoord.
  7. Stel je voor dat Rico inderdaad veel geld had verdiend aan zijn affaire met meneer Rochèl. Zou Rico dan met zijn levensstijl hebben gebroken of zou hij ondanks dat geld op dezelfde voet verder zijn gegaan?  Geef voor beide opties twee argumenten.
  8. Bespreek deze opmerking van Rico: 'Hadden ze echt niet in de gaten dat als de poen er maar was, de rest vanzelf kwam. Houen van…reisjes maken. Dan hoefde je helemaal niet te werken, laat staan er "schik" in te hebben!'
    Zijn jullie het met Rico eens? Leg jullie antwoord uit. 
Gemaakt doorCilla Geurtsen



BoekPeper, Rascha, Rico's vleugels
NummerN3/2
Niveau3
Studielast1 slu
Werkvormtweetal
Focusmotieven
Je leert

motieven inventariseren, categoriseren en interpreteren.

Opdracht
  1. Maak samen een korte samenvatting op verhaalniveau. Je mag hierbij gebruik maken van internetbronnen; vergeet in dat geval niet je bronnen duidelijk te vermelden!
  2. Bestudeer allebei de literaire theorie. Daarna noteert een van jullie zo veel mogelijk motieven die hem/haar zijn opgevallen in het boek, terwijl de ander op internet (bijvoorbeeld op scholieren.com) zoekt naar motieven die andere lezers hebben gevonden. Jullie maken allebei een eigen lijstje.
  3. Leg nu jullie lijstjes naast elkaar en schrap de motieven die volgens jullie NIET duidelijk herkenbaar in de roman voorkomen.
  4. Noteer vervolgens achter alle motieven die op jullie lijstje staan of er sprake is van een verhaalmotief of een leidmotief.
  5. Geef tot slot antwoord op de volgende stellingen. Geef bij iedere stelling twee argumenten waarom je het met de stelling eens of oneens bent.
    A. Het gepuzzel met motieven vind ik onzin.
    B. Door het uitpluizen van de motieven in een roman ga ik het boek beter begrijpen.
    C. Bij het volgende boek dat ik ga lezen, ga ik meer aandacht besteden aan motieven.
    D. Wanneer je motieven in een boek begrijpt, krijgt een boek een andere betekenis.
(Literaire)theorie

Motief - Een motief is een element dat meerdere keren herhaald wordt. Daardoor vallen ze op en word je als lezer op het spoor gezet van waar het in het boek om gaat. In de literatuurwetenschap wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten motieven.
Verhaalmotieven worden ook wel aangeduid als concrete motieven. Ze bevinden zich in de verhaallaag, ze zijn zichtbaar in het verhaal.
Abstracte motieven komen niet expliciet in het verhaal  voor, maar die moet je zelf afleiden en  proberen te verwoorden. Vaak gaat het om vrij algemene begrippen, zoals eenzaamheid, eeuwigheid, liefde, verlies, verslaving, etcetera.
Een grondmotief is de visie die uit een roman spreekt en die je vaak wel in één zin kunt formuleren. Vaak zijn er meerdere mogelijkheden. Daarom is het belangrijk dat je argumenten kunt aandragen voor het grondmotief dat jij hebt geformuleerd.
Een leidmotief, ten slotte, is een steeds terugkerend element. Dat kan een kleur, een bepaalde zin of zinsdeel, een voorwerp, een symbool of handeling zijn. Een leidmotief kan een eigenschap van een bepaald personage benadrukken, maar ook verwijzen naar het grondmotief.

Zie ook: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Uitgeverij kleine Uil, Groningen, 2009, pp. 113-114

Gemaakt doorCilla Geurtsen




Rico's vleugels - Peper, RaschaNiveau 3

Rico's vleugels

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:L.J. Veen
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:239
Genre:psychologische roman
Tags:adolescentie, criminaliteit, homoseksualiteit (mnl), liefde, misdaad, relaties, seksueel misbruik, verliefdheid, verlies
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar op Daisy-rom.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 2 december 2017.

 

Opdrachten

BoekPeper, Rascha, Rico's vleugels
NummerN4/1
Niveau4
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusstroming
Je leert

reflecteren op de stroming waarin Rascha Peper zichzelf plaatst. 

Opdracht
  1. In het voorjaar van 2013 overleed Rascha Peper aan kanker. Toen ze overleden was verschenen er veel artikelen over haar. Lees bron 1.
  2. In het interview zegt Peper het volgende: 'Ik beschouw mezelf als iemand die voortkomt uit de romantische school van Slauerhoff, overigens zonder zijn vermogen zo poëtisch te zijn. Een romanticus voel ik me, getemperd door de nuchterheid van Elsschot en Bordewijk. Die drie beschouw ik zo'n beetje als mijn voorvaderen. Weliswaar ben ik niet zo kortaf, afgebeten en scherp als Bordewijk, maar als schrijver voel ik me verwant met een boek als Karakter.'
  3. Zoek in je literatuurboek op, of in het Basisboek literatuur (bron 3), wie Slauerhoff, Elsschot en Bordewijk waren. Mochten deze schrijvers daar niet in besproken worden, zoek dan zelfstandig verder. Schrijf per schrijver op tot welke stroming deze auteurs behoren en waarom. Noteer ook opmerkingen over de stijl van deze auteurs.  
  4. Bekijk nu de opmerking van Rascha Peper bij opdracht 2 nog eens nauwkeurig. Leg in eigen woorden uit wat ze daar precies bedoelt.
  5. Ben je het eens met datgene wat Rascha Peper beweert bij in het citaat in opdracht 2? Geef je mening in ongeveer 200 woorden.
  6. Bestudeer nu bron 2. Daar wordt een kort overzicht gegeven van de stromingen in de hedendaagse letterkunde.
  7. Je wordt gevraagd om mee te werken aan het schrijven van een nieuwe literatuurmethode. Jouw opdracht: beschrijf in 200 woorden tot welke stroming je het werk van Rascha Peper zou rekenen. Verwerk ook een opmerking over de stijl van Rascha Peper. Betrek je antwoorden bij opdrachten 2 tot en met 6 bij het schrijven van het artikeltje. 
Bronnen
  1. nrc.nl | Elsbeth Etty, 'Teruglezen: het laatste grote interview met Rascha Peper', in: NRC, 19 maart 2013
  2. kunst-en-cultuur.infonu.nl |  'Literatuur: moderne literatuur van 1945 tot nu'
  3. Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur. Uitgeverij kleine Uil, Groningen, 2009, pp. 113-114
Gemaakt doorCilla Geurtsen



BoekPeper, Rascha, Rico's vleugels
NummerN4/2
Niveau4
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focuskwesties
Je leert

reflecteren op normen en waarden.

Opdracht

Beantwoord de A-vragen bij voorkeur voordat je het boek gaat lezen.

A

  1. In Nederland is seks met minderjarigen strafbaar. Lees bron 1. Welke straf zou jij de opgepakte verdachte uit het nieuwsbericht willen geven en waarom?
  2. Reageer uitgebreid op de volgende stellingen:
    A. Liefde is wel degelijk aan leeftijdsgrenzen gebonden.
    B. Iemand die op jonge kinderen valt, hoort in de gevangenis thuis.
    C. Een seksuele verhouding met iemand die veertig jaar ouder is, vind ik geen probleem.
    D. Pedofilie is een ziekte.
    E. Iemand mag zelf bepalen op welke leeftijd hij of zij seks wil hebben.

B

Lees nu het boek.

  1. Rico staat in Rico's vleugels op het punt om met Eduard Rochèl naar bed te gaan. Herlees  pagina 181 tot en met 186. Lees daarna de recensie van Coen Peppelenbos over Rico's vleugels (bron 2). Noteer in 100 woorden hoe Coen Peppelenbos aankijkt tegen de liefde tussen Rico en Rochèl.
  2. Reageer nu wederom op de volgende stellingen:
    A. Liefde is wel degelijk aan leeftijdsgrenzen gebonden.
    B. Iemand die op jonge kinderen valt, hoort in de gevangenis thuis.
    C. Een seksuele verhouding met iemand die veertig jaar ouder is, vind ik geen probleem.
    D. Pedofilie is een ziekte.E. Iemand mag zelf bepalen op welke leeftijd hij of zij seks wil hebben.
  3. Schrijf een mail aan Coen Peppelenbos. De centrale kwestie die je in jemail bespreekt is: door literatuur leer je anders naar de wereld kijken.
    Gebruik je ervaringen uit deze opdracht als voorbeeld.

 

Bronnen
  1. nu.nl | 'Man verdacht van misbruik 300 jonge meisjes via internet'
  2. tzum.info | Coen Peppelenbos, 'De glans van een mooie jongen'
Gemaakt doorCilla Geurtsen




Rico's vleugels - Peper, RaschaNiveau 3

Rico's vleugels

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:L.J. Veen
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:239
Genre:psychologische roman
Tags:adolescentie, criminaliteit, homoseksualiteit (mnl), liefde, misdaad, relaties, seksueel misbruik, verliefdheid, verlies
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar op Daisy-rom.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 2 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Rico's vleugels - Peper, RaschaNiveau 3

Rico's vleugels

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:L.J. Veen
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:239
Genre:psychologische roman
Tags:adolescentie, criminaliteit, homoseksualiteit (mnl), liefde, misdaad, relaties, seksueel misbruik, verliefdheid, verlies
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar op Daisy-rom.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 2 december 2017.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Rico's vleugels - Peper, RaschaNiveau 3

Rico's vleugels

Auteur:Peper, Rascha
Jaar uitgave:1993
Uitgeverij:L.J. Veen
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:239
Genre:psychologische roman
Tags:adolescentie, criminaliteit, homoseksualiteit (mnl), liefde, misdaad, relaties, seksueel misbruik, verliefdheid, verlies
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook verkrijgbaar op Daisy-rom.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 2 december 2017.

 

Introductie

Rascha Peper (1949 - 2013) is het pseudoniem van Jenneke Strijland. Zij debuteerde in 1990 met De Waterdame, een bundel met negen psychologische verhalen. Haar eerste roman, Oesters (1991), gaat over de liefde tussen een jonge studente en een veel oudere kunsthandelaar. In de verhalen en boeken die zij schrijft, is er vaak sprake van een 'afwijkende' liefde. De novelle Oefeningen in manhaftigheid (1992) is daar een voorbeeld van. Met de romans Rico's vleugels (1993) en Russisch blauw (1995) brak Peper door. Over de aanleiding tot schrijven is Peper heel duidelijk. Na een ernstige, levensbedreigende ziekte, voelde zij zich doordrongen van de gedachte 'dat het zomaar afgelopen kan zijn. Als je met je neus op de sterfelijkheid wordt gedrukt, ga je je automatisch afvragen wat je nog zou willen in je leven. Ik wist dat ik mijn schrijftalent niet braak wilde laten liggen. [...] De essentie van schrijven is schrijven tegen de dood. Je schrijft om te blijven bestaan. Kennelijk gaat daar voor mij een therapeutische werking van uit.' (interview uit 1996 met Elisabeth Lockhorn, nog niet gebundeld).

Inhoud

Het puissant rijke, excentrieke echtpaar Rochèl-Rondee heeft jaren op de Filippijnen gewoond en daar een kostbare schelpencollectie opgebouwd. Omdat het leefklimaat op de Filippijnen te gevaarlijk wordt, keren zij terug naar Nederland. In een oude villa aan de Noordzeekust koestert dit kinderloze echtpaar nog één keer hun collectie, voordat deze aan een museum wordt overgedragen. De inhoud van de verhuisdozen gaat nog één keer door hun handen, alle beschrijvingen worden gecontroleerd, de museumconservator wordt aan de tand gevoeld omtrent zijn bedoelingen en uiteindelijk staat niets een definitieve overdracht nog in de weg.
Het leven van het bejaarde koppel is mislukt, het huwelijk is nooit geconsumeerd, want Eduard heeft een voorkeur voor jonge jongens, reden waarom hij ook uit de diplomatieke dienst is verdwenen. Vanaf dat moment heeft het echtpaar Rochèl zich met een onbedwingbare passie op het verzamelen gestort, maar nu het moment van afstand doen is genaderd, raakt de man doordrongen van de zinloosheid van hun handelen. Dat gevoel wordt versterkt door de komst van de brutale, veertienjarige Rico Gabrieli, die als hulpje komt assisteren bij de werkzaamheden. Eduard Rochèl raakt verslingerd aan deze jongen, die zich bruusk en onhandig alle aandacht van de man laat welgevallen. Als Cecile Rochèl naar haar zieke zus in het buitenland wordt geroepen, verliest haar man zijn beheersing. De jongen, die zich in het nauw voelt gedreven, reageert als een getergd roofdier. Aan het einde van de roman gaan alle illusies, en ook de collectie, letterlijk in rook op.

Moeilijkheid

De roman is goed te doen voor lezers van N3. Het verhaal is niet makkelijk te volgen door het soms wat archaïsche taalgebruik van de oudere personages; toch is het ook niet te moeilijk vanwege de toegankelijke structuur en de plaats van handelen. Homoseksualiteit is een onderwerp in deze roman en dat is voor veel N3-lezers interessant. Het feit dat deze homoseksuele gevoelens geprojecteerd worden op een veel jongere geliefde, betekent dat het boek appelleert aan een moreel vraagstuk: mag een oude man handelen naar zijn verliefdheid op een jongen van veertien jaar? Voor een leerling op N2 zullen het onderwerp en de thematiek wat minder aantrekkelijk zijn. Toch zullen het taalgebruik en de structuur ervoor zorgen dat het boek wel leesbaar is. Voor een N4-leerling is deze roman vooral interessant op het gebied van karakteranalyse. Waarom doen deze personages wat ze doen? En waarom maken ze de keuzes die ze maken?

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting | complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid Rico's vleugels vraagt een normale bereidheid van de N3-leerling. Het boek bevat 239 pagina's en dat is redelijk normaal voor een gemiddelde roman. De N3-leerling zal hier niet zo snel van schrikken. De bereidheid kan voor een N2-leerling eventueel afnemen door het onderwerp van de roman: homo- en pedoseksualiteit en doordat het verhaal wat langzaam op gang komt. Voor een N4-leerling zijn er geen belemmeringen.
  Interesses Deze roman zal voornamelijk interessant zijn voor lezers die van psychologische drama's of relationele problemen houden. Ook voor leerlingen die meer onderwerpen zoeken in de taboesfeer is dit een interessant boek. Het boek zal op dat gebied sneller meisjes dan jongens aanspreken.
  Algemene kennis De roman doet niet expliciet een beroep op algemene kennis. 
  Specifieke literaire en culturele kennis Er is geen specifieke kennis nodig om deze roman te begrijpen, behalve van het meervoudig personale perspectief, dat voor sommige N2-lezers nog ingewikkeld kan zijn. 

Vertrouwdheid met literaire stijl  

Vocabulaire Het taalgebruik van personages als de heer Bol, maar ook van het echtpaar Rochèl, doet soms wat archaïsch aan. Voor een N2-lezer kan dat het lezen bemoeilijken. De N4-lezer zal dit taalgebruik kunnen koppelen aan de psychologie van de personages.
  Zinsconstructies De zinsbouw is eenvoudig en toegankelijk voor lezers van N2, N3 en N4. 
  Stijl Soms verliest de heer Rochèl zich in vage gedachten over de omgeving. Dat kan voor een N2-leerling, maar ook nog voor een N3-leerling storend zijn, omdat het de gebeurtenissen vertraagt. De N4-lezer zal niet in het bijzonder geprikkeld worden door de stijl.

Vertrouwdheid met literaire personages

Karakters

Het is niet eenvoudig om een analyse te maken van de karakters in deze roman. Een expliciete verklaring voor hun gedrag wordt er namelijk niet gegeven. Met dat gegeven in het achterhoofd, kunnen de personages heel stereotiep worden bekeken. Een N2-leerling zal niet veel verder komen. Een N3-leerling zal voelen dat de personages ongelukkig zijn met hun plek in de wereld en een N4-leerling zal gemotiveerd zijn om een verklaring te vinden voor hun gedrag.Het duurt een tijdje voordat er wat vaart in het verhaal komt. 

   Aantal karakters

Er komen vier grote rollen voor in Rico's vleugels. Er zijn slechts enkele bijfiguren. Geen enkel probleem dus.

  Ontwikkeling van en verhouding tussen de karakters

Tegen het einde wordt er meer duidelijk over de karakters, maken zij ook meer bewuste keuzes en krijgen we meer inzicht in hun handelen. Om de roman goed te begrijpen, moet een leerling enige affiniteit met psychologie hebben.

Vertrouwdheid met literaire procedés

Spanning

Ogenschijnlijk gebeurt er niet zo veel: er moeten schelpen geteld en ingepakt worden en de conservator van het museum zorgt ervoor dat dit met behulp van een jongen uit de buurt gedaan wordt. De N3-lezer zal de groeiende psychologische spanning tussen Rico en Rochèl opmerken. Naar het einde toe wordt het ook voor de N2-lezer spannend.

  Chronologie

Het verhaal wordt niet zozeer onderbroken door flashbacks, maar de gedachtes van de hoofdpersonen gaan regelmatig uit naar andere dingen dan de handeling waar ze op dat moment mee bezig zijn. Voor de N3-lezer is dit gegeven nog een uitdaging. Qua structuur is het boek voor een N2-lezer wel te behappen.

  Verhaallijn(en)

Er is sprake van één verhaallijn. Door het meervoudig perspectief zal de N2-lezer echter het gevoel hebben dat er twee verschillende verhaallijnen zijn. De N3- en N4-lezer doorzien deze structuur veel eerder.

  Perspectief

De roman is vanuit een meervoudig personaal perspectief geschreven. Zo leer je de gedachtes kennen van de heer Bol, Rico en meneer en mevrouw Rochèl. Voor een N2-leerling is dat uitdagend, voor een N3-leerling interessant en voor een N4-leerling geen probleem.

  Betekenis

Een N2-lezer zal het boek lezen als een redelijk spannend, misschien ook schokkend boek over pedoseksualiteit. De N3-lezer zal meer oog hebben voor de kant van Rochèl. Hij zal misschien worden uitgedaagd om zijn eigen moraal ter discussie te stellen. Een N4-lezer zal het boek eerder lezen als het pijnlijke verslag van eenzame mensen die op zoek zijn naar bevestiging en geluk. Deze leerling zal bereid en in staat zijn een verband te leggen tussen de betekenis van het verhaal en de symbolen (schelpen, vleugels) en motieven.

Relevante bronnen voor docenten

  dbnl.nl |  'Onbedwingbare passies. De romans en verhalen van Rascha Peper.' Daan Cartens in: Ons Erfdeel. Jaargang 43 (2000)
 

Geschreven door:

Joyce Römkens