Nederlands - 12 t/m 15 jaar

De hemel van Heivisj - Lindelauf, BennyNiveau 3

De hemel van Heivisj

Auteur:Lindelauf, Benny
Jaar uitgave:2010
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:396
Genre:familieroman, ontwikkelingsroman, oorlogsroman, plattelandsroman, Young Adult
Tags:adolescentie, gezin, oorlogservaringen, verliefdheid, vriendschap, WO 2, zussen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek, uitsluitend te leen bij de bibliotheek.
Vervolg op Negen Open Armen(2004), maar zelfstandig te lezen.
In 2011 driemaal bekroond: met de Woutertje Pieterse Prijs, de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs en de Nienke van Hichtumprijs.

Aan deze pagina wordt op dit moment gewerkt. 

 

Over de auteur

Benny Lindelauf (1964) groeide op in Zuid-Limburg. Hij kreeg de liefde voor verhalen mee van zijn oma. Haar vele familieverhalen vormden de basis voor zijn jeugdroman Negen open armen. Hoofdpersonen zijn de drie zusjes Fing, Jes en Muulke, allen bedeeld met een rijke fantasie. Voor het zelfstandig te lezen vervolg De hemel van Heivisj deed hij ook onderzoek in het gemeentearchief om meer te weten te komen over de Jodenvervolgingen in Zuid-Limburg.

Inhoud

Het is 1938 als Fing Boon haar verhaal begint. Fing is het oudste meisje in een groot en arm gezin. Met haar twee zusjes en vier broers, haar vader en haar oma woont ze in een groot huis, dat Negen Open Armen heet en dat een eind buiten een Zuid-Limburgs stadje staat. Aan het begin van het verhaal valt een droom van Fing in duigen: in plaats van dat ze mag doorleren voor onderwijzeres, moet ze gaan werken bij de Sigarenkeizer. Dat werk stelt niet veel voor: ze wordt vooral ingehuurd als vriendin en oppas van Liesl, het rare nichtje van de vrouw van haar baas.
Dan breekt de Tweede Wereldoorlog uit. Fings leven wordt behoorlijk ingewikkeld als haar vader en broers worden opgepakt, en als de jongen op wie zij verliefd is, aan de kant van de vijand blijkt te staan. Maar het kan nog erger, en het wordt ook erger. In die verwikkelingen blijkt Liesl, die niet alleen maar raar is, een grote rol te spelen.

Leesaanwijzingen

Het verhaal wordt verteld in een bijzondere, poëtische  stijl, die bijdraagt aan de sfeer van het boek. Zo'n stijl heeft echter ook een keerzijde: je begrijpt lang niet altijd meteen wat er bedoeld wordt. Je moet dus even doorlezen om achter de betekenis te komen van wat je leest. Hetzelfde geldt voor 'vreemde mededelingen' en vooruitwijzingen in het boek: even doorlezen, want ze worden vrijwel altijd verderop verklaard en ingevuld. Je komt in het boek regelmatig woorden tegen uit het Limburgse dialect, naast Duitse en Jiddische begrippen; achterin staan drie woordenlijsten waarin deze uitgelegd worden. Voorin het boek staat een plattegrond, waarop alle belangrijke locaties uit het verhaal te vinden zijn. Soms is het te merken dat dit boek een vervolg is: er wordt af en toe gezinspeeld op wat kennelijk eerder verteld is. Toch kun je deze roman zonder kennis van de vorige wel goed begrijpen.

Om over na te denken

Is vriendschap op commando mogelijk? Kun je vriendschap spelen? Ben jij altijd helemaal eerlijk in jouw vriendschappen?
Het uitbreken van de oorlog wordt in dit boek door sommigen met gejuich begroet: eindelijk gebeurt er eens iets in dit eentonige leven! Kun jij je voorstellen dat jij zou meejuichen?

Waardering

'Het speelt in de Tweede Wereldoorlog, maar biedt iets heel anders dan de bekende oorlogsboeken: het is een zeer persoonlijk en ontroerend verhaal. Het verhaal draait niet om de oorlog, maar om de ontwikkeling van de personages. Deze personages zijn allemaal origineel en erg goed uitgewerkt en er loopt een mooie spanningsboog door het hele boek. Al met al is het een rijk gevuld, diepgaand, maar ook spannend boek, dat voor iedere lezer van elke leeftijd veel te bieden heeft.'
Hadewych, 6 vwo

'Lindelauf krijgt het met zijn schitterende vertelstijl voor elkaar om Fings leven zowel tragisch als sprookjesachtig mooi te laten zijn.'
Linda, op: Leesfeest.nl

'Een overrompelend boek ook, dat zich niet onder één noemer laat vangen. Het koestert je genereus in een warm familienest, het betovert je onweerstaanbaar met zijn magische, haast mythologische sfeer, het maakt je veel wijzer in een stuk vaderlandse geschiedenis, het neemt je mee naar het hoofd en het hart van een opgroeiend meisje, én het laat je rondstruinen op de weggetjes en straten van een provinciaal stadje en in de huizen van de bizarre bewoners. Een streekroman, een familiesaga, een oorlogsverhaal, een coming-of-age-boek, een magisch-realistische roman, vroegen we ons af? Vijf in één, vonden we. Vijf halen één betalen!'
Uit het Juryrapport Woutertje Pieterse Prijs 2011

Meer weten?

Bennylindelauf.com | informatie over zijn leven en werk van Bennie Lindelauf
Jongerenliteratuurplein.nl | schrijverspagina van Benny Lindelauf 

Geschreven door:

Pieter Waalewijn

Suggesties


De hemel van Heivisj - Lindelauf, BennyNiveau 3

De hemel van Heivisj

Auteur:Lindelauf, Benny
Jaar uitgave:2010
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:396
Genre:familieroman, ontwikkelingsroman, oorlogsroman, plattelandsroman, Young Adult
Tags:adolescentie, gezin, oorlogservaringen, verliefdheid, vriendschap, WO 2, zussen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek, uitsluitend te leen bij de bibliotheek.
Vervolg op Negen Open Armen(2004), maar zelfstandig te lezen.
In 2011 driemaal bekroond: met de Woutertje Pieterse Prijs, de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs en de Nienke van Hichtumprijs.

Aan deze pagina wordt op dit moment gewerkt. 

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
De hemel van Heivisj - Lindelauf, BennyNiveau 3

De hemel van Heivisj

Auteur:Lindelauf, Benny
Jaar uitgave:2010
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:396
Genre:familieroman, ontwikkelingsroman, oorlogsroman, plattelandsroman, Young Adult
Tags:adolescentie, gezin, oorlogservaringen, verliefdheid, vriendschap, WO 2, zussen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek, uitsluitend te leen bij de bibliotheek.
Vervolg op Negen Open Armen(2004), maar zelfstandig te lezen.
In 2011 driemaal bekroond: met de Woutertje Pieterse Prijs, de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs en de Nienke van Hichtumprijs.

Aan deze pagina wordt op dit moment gewerkt. 

 

Opdrachten

BoekLindelauf, Benny, De hemel van Heivisj
NummerOpdracht N2
Niveau2
Studielast3 slu
Werkvormtweetal
Focusspanning: open plekken
Je leert

over open plekken

Opdracht

De hemel van Heivisj (2010) is een vervolg op Negen Open Armen, dat in 2004 verscheen. Negen Open Armen speelde een paar jaren eerder, begin jaren dertig. Terwijl in De hemel van Heivisj Fing de hoofdpersoon is, draaide het verhaal van Negen Open Armen om de drie zussen Fing, Muulke en Jes. In De hemel van Heivisj hebben bijvoorbeeld de huisgeesten Sjar en Nienevee een klein rolletje, terwijl ze in het eerste deel juist een belangrijke rol speelden.
De hemel van Heivisj heeft een open einde, maar volgens Benny Lindelauf komt er geen vervolg. In een interview in juli 2011 zei hij daarover: 'Ik had er gemakkelijk een hoofdstuk aan vast kunnen plakken, maar dat wilde ik niet, dat zijn kunstgrepen om het verhaal rond te maken. In het echte leven wordt ook niet alles afgehecht. Misschien komt er nóg een verhaal over die familie Boon, maar dan moet ik als schrijver ook echt iets te vertellen hebben.'

A [individueel]

  1. Lees het stukje tekst over 'open plekken' (bron 1).
    Wat vind jij in het algemeen van open plekken? Houd jij wel van het nodige zoek- en giswerk als je leest, of heb jij als lezer een hekel aan geheimen, raadsels en verrassingen?
  2. Welke open plekken zijn er aan het eind van De hemel van Heivisj nog, oftewel: op welke vragen heb je nog geen antwoord gekregen? Maak een lijstje vragen waar jij aan het eind mee zit en waarop het boek geen antwoord heeft gegeven.
  3. Als je naar je lijstje bij vraag 2 kijkt, heb je dan het gevoel dat het boek nog erg onaf is, of vind je het juist sterk dat niet alles is opgelost?
  4. Het boek eindigt in 1943, middenin de oorlog. Zoek eens uit hoe en wanneer de Tweede Wereldoorlog in Zuid-Limburg, omgeving Sittard, tot een einde is gekomen. Noteer de resultaten beknopt en overzichtelijk.

B [samen]

  1. Nu bespreken jullie elkaars antwoorden bij A2 tot en met A4. Maak de vragenlijst (vraag A2) en het historisch overzicht (A4) compleet.
  2. Kies uit jullie gezamenlijke vragenlijst (B1) de vier belangrijkste vragen, en overleg met elkaar wat de beste / meest realistische / meest logische antwoorden op die vragen zouden zijn.
  3. Stel dat er tóch een vervolg op De hemel van Heivisj zou komen. Hoe zou het verder gaan? Het eerste deel van dat nieuwe boek zou dan waarschijnlijk over 1943-1944 gaan, en het tweede deel over 1944-1945. Spreek samen af wie welk van beide delen voor z'n rekening neemt.

C [individueel]

Maak een ruwe schets van de gebeurtenissen in jouw deel van het vervolg op De hemel van Heivisj.Ga daarbij uit van de antwoorden die jullie samen bij B2 bedacht hebben. Houd ook rekening met de historische feiten die jullie bij B1 hebben genoteerd. Let op: als je werkt aan 1943-1944, hoef je in jouw jaar niet alles af te ronden; er volgt immers nóg een jaar.

D [samen] 

Degene die zich met 1943-1944 heeft beziggehouden, vertelt aan de ander wat hij bij C heeft genoteerd. Daarna vertelt nummer 2 wat hij voor 1944-1945 heeft bedacht. Sluit alles goed op elkaar aan? Vinden jullie het prettig dat de open plekken nu zijn ingevuld? Zou het boek beter geslaagd zijn als Lindelauf jullie suggesties alvast had overgenomen? Zijn er misschien weer nieuwe open plekken ontstaan die in latere jaren nog moeten worden ingevuld? Moet Lindelauf wat jullie betreft zich nog aan een derde deel wagen, of weten jullie nu wel genoeg?

Bronnen
  1. 'Open plekken', in: Joke van Balen e.a., Basisboek Literatuur. Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 191-192
Gemaakt doorPieter Waalewijn




De hemel van Heivisj - Lindelauf, BennyNiveau 3

De hemel van Heivisj

Auteur:Lindelauf, Benny
Jaar uitgave:2010
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:396
Genre:familieroman, ontwikkelingsroman, oorlogsroman, plattelandsroman, Young Adult
Tags:adolescentie, gezin, oorlogservaringen, verliefdheid, vriendschap, WO 2, zussen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek, uitsluitend te leen bij de bibliotheek.
Vervolg op Negen Open Armen(2004), maar zelfstandig te lezen.
In 2011 driemaal bekroond: met de Woutertje Pieterse Prijs, de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs en de Nienke van Hichtumprijs.

Aan deze pagina wordt op dit moment gewerkt. 

 

Opdrachten

BoekLindelauf, Benny, De hemel van Heivisj
NummerOpdracht N3
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusfictie en werkelijkheid
Je leert

de 'waarheid' van fictie in te schatten

Opdracht

Wat doet de oorlog met een kind? Wat zou jij doen als het oorlog was?

Als in het tweede deel van De hemel van Heivisj het verhaal rondgaat dat de oorlog begonnen is, wordt Fing bestormd door haar jongere zusje Muulke. 'De Oorlog,' juichte ze. 'De oorlog komt!' (p. 112)
Fing zelf komt een paar jaar later tot een heel ander inzicht (p. 341):
'Tweeënhalf jaar is de oorlog bezig, maar nu pas, hier op dit moment, besef ik dat iets in mij, een klein, bijna verwaarloosbaar deel van mezelf, altijd tegen beter weten in, koppig geloofd heeft dat de Pap gelijk had. Dat oorlog niet voor kinderen bedoeld is. Dat niemand kwaad is op kinderen.
Dan realiseer ik me twee dingen.
1. In een oorlog is niemand veilig. Ook een kind niet.
2. Ik ben geen kind meer.'

Het blijft lastig om ons precies voor te stellen hoe dat geweest moet zijn: kind te zijn in de oorlog. De literatuur kan ons helpen om er iets van mee te krijgen, iets van te begrijpen.

  1. De NPS heeft een televisieproject 13 in de Oorlog opgezet, om kinderen van een jaar of dertien in 13 afleveringen een beeld te geven van de Tweede Wereldoorlog. En steeds wordt de vraag gesteld: wat zou jij doen als het oorlog was?
    Kies op de homepage van de website (zie bron 1) twee afleveringen met een thema dat ook in De hemel van Heivisj aan de orde komt. Bekijk beide uitzendingen aandachtig (duur: 20 minuten per aflevering). Noteer in onderstaand schema welke feiten in de bekeken afleveringen behandeld worden, en hoe (en waar) deze in de roman aan de orde komen.
  2. Als je de resultaten van je werk bij punt 1 overziet, hoe beoordeel je dan de manier waarop de oorlog in De hemel van Heivisj behandeld wordt? Geeft de roman volgens jou een reëel beeld van de oorlog? Brengt zo'n boek de werkelijkheid dichterbij, of juist niet? Formuleer je antwoorden in maximaal 200 woorden.
  3. Fing maakt in dit boek een ontwikkeling door: aan het begin is ze een naïef meisje, aan het eind een jong-volwassen vrouw.
    a. Heeft Fing er zelf eigenlijk voordeel van dat ze nog zo naïef is als de oorlog uitbreekt?
    b. Maakt het feit dat wij alles door Fings ogen zien, het ons makkelijker om ons voor te stellen hoe een kind de oorlog heeft beleefd?
    c. Wat betekent Fings conclusie in het citaat hierboven, dat zij 'geen kind meer' is?
    Formuleer je antwoorden op 3a-c in één tekst in maximaal 200 woorden.

Schema

13 in de oorlog, aflevering x, '[...]'

De hemel van Heivisj

1. 1. (p. ...)
2. 2. (p. ...)
3. enz.
4.   
...  

13 in de oorlog, aflevering y, '[...]'

 
1.  
2.  
3.  
4.  
...  

 

Bronnen
  1. 13indeoorlog.nl
Gemaakt doorPieter Waalewijn




De hemel van Heivisj - Lindelauf, BennyNiveau 3

De hemel van Heivisj

Auteur:Lindelauf, Benny
Jaar uitgave:2010
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:396
Genre:familieroman, ontwikkelingsroman, oorlogsroman, plattelandsroman, Young Adult
Tags:adolescentie, gezin, oorlogservaringen, verliefdheid, vriendschap, WO 2, zussen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek, uitsluitend te leen bij de bibliotheek.
Vervolg op Negen Open Armen(2004), maar zelfstandig te lezen.
In 2011 driemaal bekroond: met de Woutertje Pieterse Prijs, de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs en de Nienke van Hichtumprijs.

Aan deze pagina wordt op dit moment gewerkt. 

 

Opdrachten

BoekLindelauf, Benny, De hemel van Heivisj
NummerOpdracht N3+
Niveau3+
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusgenre en lezersverwachting
Je leert

reflecteren op de kenmerken van oorlogsromans

Opdracht

Benny Lindelauf vertelde in een interview dat hij, toen hij een vervolg op Negen Open Armen zou gaan schrijven, besefte 'dat ik dan in de oorlog terecht zou komen. En daar was ik eerst helemaal niet blij mee.'
U had weerzin om te schrijven over de oorlog?
'Op mijn veertiende hoorde ik bij maatschappijleer voor het eerst over de jodenvervolging en ik ben sindsdien, zoals iedereen, volgestampt met boeken en verhalen over de Tweede Wereldoorlog. Ik dacht: wat kan ik daar nou nog over vertellen?'

A

  1. a. Ben jij ook 'volgestampt met boeken en verhalen over de Tweede Wereldoorlog'? Ben jij een liefhebber van oorlogsboeken en kun je er, bij wijze van spreken, geen genoeg van krijgen? Wat spreekt je er zo in aan? Welk boek is je favoriete oorlogsroman, en waarom?
    of
    b. Ben jij wel een beetje verzadigd geraakt door al die verhalen en zijn ze je misschien zelfs gaan tegenstaan? Wat stoort je dan eigenlijk? Welke oorlogsroman is het duidelijkste voorbeeld van hoe het volgens jou niet moet, en waarom?
  2. Over welke aspecten van de Tweede Wereldoorlog heb je al eens wat gelezen (of gezien in oorlogsfilms, musicals enz.)? Maak een keus uit onderstaande lijst. Als je nog elementen mist, vul die dan zelf aan.

    De meidagen van 1940 (begin van de oorlog in Nederland)
    Onderduiken
    Het wegbrengen van mensen naar hun onderduikadres
    Het verbergen van onderduikers
    Acties van het verzet: overvallen, aanslagen, afrekeningen
    Het kamp (Vught, Amersfoort, Westerbork)
    De concentratiekampen
    De treinreis naar het kamp
    De selectie  voor het afvoeren naar een concentratiekamp
    De goede Duitse soldaat/officier
    Je eigen leven redden ten koste van een ander
    Honger en gebrek
    De hongerwinter
    Jeugdstorm
    NSB'ers
    Verzet
    Verraad door een buurman, bekende, familielid
    Gevangenschap
    Wreedheid
    Gewond raken
    Dood
    Jodenvervolging
    Joden verbergen, joden verraden
    Werken voor de Duitsers
    Februaristaking
    Kristallnacht
    Goed of fout in de oorlog
    Meelopers
    De avondklok / spertijd
    Verduistering van ramen
    Bevrijding
    Represaillemaatregelen
    Bombardement op Rotterdam
    Getto's
    Propaganda
    Radio Oranje, verzetskranten
    Regering vlucht naar Engeland
    Koningshuis ontvlucht Nederland
    Engelandvaarders
    D-Day, Normandië
    Dolle Dinsdag
    Het bombarderen van Duitse steden
    Neerhalen van vliegtuigen
    Verbergen van neergeschoten piloten, parachutisten enz.
    Bevrijders (geallieerden)
    De bevrijders uit Rusland
    Bevrijding van Zuid-Nederland
    Operatie Market Garden (Arnhem)
    Stadskinderen naar het platteland
    Hongerwinter
    Geloofsvertrouwen / het geloof verliezen
    Oorlog in Nederlands-Indië
    Moed / lafheid
    Opkomen voor / wegkijken
    Oppakken van jongens en mannen
    Oorlogsgeweld
    Jodenster
    Vervalsen persoonsbewijzen enz.
    Valse identiteit (o.a. haren verven)
    ...
    ...
    ... 
  3. Zijn de aspecten die je bij vraag 2 hebt uitgekozen, in die boeken (films enz.) nooit / soms / meestal / altijd op dezelfde manier behandeld? Kies één aspect uit om te demonstreren hoe dat dan in die romans (films enz.) is gedaan.
  4. 'Op een dag zagen we hoe een vliegtuig werd neergehaald door het afweergeschut. Het was ten westen van de stad en het vliegtuig was te ver om te kunnen herkennen, maar er werd gezegd dat het een Piper Cub was, een Engels verkenningsvliegtuig. Daarna werd er druk gefluisterd over waar de piloot gebleven was. De gecensureerde kranten zeiden dat hij was opgepakt, maar dat geloofden er maar weinig.' (De hemel van Heivisj, p. 271)
    In negen van de tien oorlogsboeken weet je wat er dan gaat komen: de hoofdpersoon komt verderop in het verhaal in contact met die - meestal gewonde - piloot, gaat voor hem zorgen, raakt vaak zelfs bevriend met hem. Zo niet in De hemel van Heivisj: deze piloot komt helemaal niet meer terug in het verhaal! Kun jij nog drie voorbeelden - kijk naar je lijst bij vraag 2 - noemen waarbij het in De hemel van Heivisj ànders gaat dan je in een oorlogsroman verwacht? Geef steeds duidelijk aan wat de afwijking inhoudt.
  5. Als jij De hemel van Heivisj als oorlogsroman moet plaatsen op een schaal van 1 (traditioneel/stereotiep/clichématig) tot 10 (origineel/ongewoon/vernieuwend), waar zet je dit boek dan, en waarom? 
  6. Lindelauf vroeg zich van tevoren af: de oorlog, wat kan ik daar nou nog over vertellen? Vind jij nu dat hij zich daarover ten onrechte zorgen heeft gemaakt, of voegt dit boek als oorlogsroman inderdaad niet veel toe? Geef je mening in maximaal 150 woorden.
Gemaakt doorPieter Waalewijn




De hemel van Heivisj - Lindelauf, BennyNiveau 3

De hemel van Heivisj

Auteur:Lindelauf, Benny
Jaar uitgave:2010
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:396
Genre:familieroman, ontwikkelingsroman, oorlogsroman, plattelandsroman, Young Adult
Tags:adolescentie, gezin, oorlogservaringen, verliefdheid, vriendschap, WO 2, zussen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek, uitsluitend te leen bij de bibliotheek.
Vervolg op Negen Open Armen(2004), maar zelfstandig te lezen.
In 2011 driemaal bekroond: met de Woutertje Pieterse Prijs, de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs en de Nienke van Hichtumprijs.

Aan deze pagina wordt op dit moment gewerkt. 

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
De hemel van Heivisj - Lindelauf, BennyNiveau 3

De hemel van Heivisj

Auteur:Lindelauf, Benny
Jaar uitgave:2010
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:396
Genre:familieroman, ontwikkelingsroman, oorlogsroman, plattelandsroman, Young Adult
Tags:adolescentie, gezin, oorlogservaringen, verliefdheid, vriendschap, WO 2, zussen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek, uitsluitend te leen bij de bibliotheek.
Vervolg op Negen Open Armen(2004), maar zelfstandig te lezen.
In 2011 driemaal bekroond: met de Woutertje Pieterse Prijs, de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs en de Nienke van Hichtumprijs.

Aan deze pagina wordt op dit moment gewerkt. 

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
De hemel van Heivisj - Lindelauf, BennyNiveau 3

De hemel van Heivisj

Auteur:Lindelauf, Benny
Jaar uitgave:2010
Uitgeverij:Querido
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:396
Genre:familieroman, ontwikkelingsroman, oorlogsroman, plattelandsroman, Young Adult
Tags:adolescentie, gezin, oorlogservaringen, verliefdheid, vriendschap, WO 2, zussen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek, uitsluitend te leen bij de bibliotheek.
Vervolg op Negen Open Armen(2004), maar zelfstandig te lezen.
In 2011 driemaal bekroond: met de Woutertje Pieterse Prijs, de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs en de Nienke van Hichtumprijs.

Aan deze pagina wordt op dit moment gewerkt. 

 

Introductie

De hemel van Heivisj (2010) is een vervolg op Negen Open Armen, dat in 2004 verscheen. Was Negen Open Armen onmiskenbaar een jeugdboek - het is op deze site bij de N1-boeken te vinden -, het vervolg zit tussen een jeugdboek en een roman voor volwassenen in; dit verschil is al zichtbaar als beide omslagen naast elkaar worden gehouden. Het gekozen perspectief maakt het tot een roman voor jongeren, maar de ongewone stijl en het wat lage tempo maken het voor jonge lezers nog een aardige opgave.
Lindelauf heeft in zijn verhaal feiten uit de geschiedenis van Sittard verwerkt. De familie Boon is afgeleid van zijn eigen oma en haar zussen. Lindelauf erkende met enige tegenzin dat hij met een vervolg op Negen Open Armen in de oorlog zou uitkomen; hij betwijfelde of hij aan de enorme hoeveelheid boeken over de oorlog nog wel iets had toe te voegen. Als oorlogsroman is De hemel van Heivisj tamelijk ongewoon; de bekende clichés uit (jeugd)romans die in de oorlog spelen, zijn hier afwezig. Zo is het opmerkelijk dat deze roman in de oorlog eindigt, met de nodige open vragen. In die zin ligt een derde boek als vervolg op De hemel van Heivisj in de lijn der verwachtingen. Lindelauf zelf zei in juli 2011 geen vervolg van plan te zijn.

Inhoud

Let op: de onderstaande tekst bevat details over de inhoud en afloop van het verhaal en kan je leesplezier bederven.

Het is 1938 als Fing Boon haar verhaal begint. Fing is het oudste meisje in een groot en arm gezin. Met haar zusjes Muulke en Jes, haar vier oudere broers, hun vader en oma Mei woont ze in Negen Open Armen, een krakkemikkig huis dat een eind buiten een Zuid-Limburgs stadje staat. Fing krijgt de kans om door te leren voor lerares, iets wat voor kinderen uit arme gezinnen destijds niet vanzelfsprekend was. Ze komt in aanmerking voor een zogenoemde steunplaats, maar de koppige oma Mei weigert armenhulp te accepteren. Zo valt Fings droom om lerares te worden in duigen. Ze moet gaan werken voor de vrouw van de 'Sigarenkeizer': een belangrijke en vooraanstaande man in het stadje. Aangezien de vrouw Duits is, wordt ze 'de Pruusin' genoemd. Fing krijgt betaald om licht huishoudelijk werk te doen, maar vooral om Liesl, het eigenaardige en mysterieuze nichtje van de Pruusin, gezelschap te houden.

Aanvankelijk denkt Fing nog dat ze een deel van de opleiding tot lerares zelf bij elkaar kan sparen. Twee gebeurtenissen maken dat echter onmogelijk. Liesl komt erachter dat Fing betaald wordt om haar vriendin te zijn en chanteert haar daarmee door 'je wordt er toch voor betaald' als argument te gebruiken. Ze eist bijvoorbeeld dat ze met Muulke en Jes mag spelen en in Negen Open Armen mag komen logeren. Ook steelt ze spullen van de huishoudster van de Pruusin, waarna ze Fing de schuld de schoenen schuift. De relatie tussen de twee meisjes verslechtert zodanig dat Fing wordt ontslagen. Ondertussen breekt de Tweede Wereldoorlog uit en komt dromen van een toekomst op een tweede plaats te staan.

Lange tijd gelooft Fing dat je 'als je je ogen een beetje dichtknijpt (...) zo langs een oorlog heen [kunt] kijken' (p. 183). Al snel raakt ze toch op verschillende manieren bij de oorlog betrokken. Ze krijgt een nieuwe betrekking als huishoudster bij mejuffrouw Vroon, die nationaalsocialistische sympathieën heeft en een foto van Hitler op haar dressoir heeft staan. En bij mejuffrouw Vroon in huis woont meester Govaerts, een lid van de Nationaal Socialistische Beweging (NSB), oftewel een Zwartjas.

Inmiddels is Fing veertien en krijgt ze voor het eerst verkering. Dat is al verwarrend genoeg, maar het wordt nog lastiger als haar vriendje Filip fout blijkt te zijn. Hij sluit zich aan bij de Jeugdstorm en denkt en doet dingen waarmee Fing het niet eens is. Steeds vaker moet Fing haar eigen positie bepalen in een oorlog die in de loop van de tijd duidelijker zichtbaar en sterker voelbaar wordt.
De Pap - zoals vaders in het Limburgse dialect worden genoemd - en de vier broers worden opgepakt en naar Duitsland gestuurd om daar te werken. Een hele tijd horen de achterblijvers niets van hen. Totdat meester Govaerts ervoor zorgt dat ze zo nu en dan brieven kunnen sturen, die soms beantwoord worden. De oorlog komt voor Fing nog dichterbij wanneer ze erachter komt dat oma Mei in de kelder iemand verborgen houdt die Fing maar al te goed kent: Liesl. Zij blijkt, net als de Pruusin die op transport naar een concentratiekamp wordt gezet, Joods te zijn. Negen Open Armen kan niet lang een onderduikadres zijn voor Liesl: er worden in het huis Duitsers ingekwartierd. Liesl moet dus elders in veiligheid worden gebracht. Fing besluit het meisje zonder dat iemand ervan weet weg te brengen naar de smid, die Liesl verder kan helpen. Daar aangekomen gaat het mis: Fing, Liesl en de smid worden betrapt door een aantal Zwartjassen, onder wie Filip. Hij neemt het voor Fing op, maar de situatie loopt toch uit de hand. De schuur van de smid, waarin iedereen zich bevindt, moet vanwege overkomende vliegtuigen worden verduisterd. In de schuur staat ook Heivisj, het paard van de smid. Heivisj raakt door het donker in paniek en loopt in volle vaart tegen de achterwand van de schuur aan, die omvalt. Fing en Liesl kunnen zo ontsnappen en verstoppen zich in een oude mijngang. Daar vertellen ze elkaar om rustig te blijven verhalen. Liesl vertelt aan Fing haar levensverhaal. Over hoe en waarom ze naar Limburg kwam. En over hoe ze haar familie opgepakt zag worden en zelf gespaard bleef doordat haar zus haar als pop verkleedde en opdroeg stil te blijven zitten. Fing blijkt maar weinig te weten van de Liesl die ze dacht te kennen.

Fing en Liesl worden in de mijngang gevonden door Bèr, een jongen uit het dorp. Liesl wordt alsnog naar een veilige plek gebracht en Fing moet een aantal weken in bed herstellen. Haar rechteroog raakte tijdens de vlucht uit de schuur gewond. Ze kan er niet meer mee zien en krijgt een kunstoog. Ook Negen Open Armen is geschonden. Op de avond dat Fing Liesl wegbracht, werd het huis getroffen door een luchtaanval van de Engelse soldaten. Fings verhaal heeft een open einde: de drie zussen en oma Mei verlaten Negen Open Armen en lopen weg zonder achterom te kijken - in het ongewisse over wat er gaat gebeuren, over hoe het verder gaat met de Pap en de broers en over hoe het Liesl zal vergaan.
Naar: Uittrekselbank Biblion Uitgeverij

Moeilijkheid

Dit boek kan een brug vormen tussen jeugdliteratuur en de volwassen roman. Het kan N2-lezers die geen moeite hadden met dikke jeugdboeken op het spoor zetten van de literaire roman. Niet elke N2-lezer zal uit dit boek kunnen halen wat erin zit. De 'vage' taal, de onduidelijkheden die pas later opgelost worden, de traagheid die het verhaal hier en daar heeft, kunnen in combinatie met de omvang van het boek voor N2-lezers teveel van het goede zijn. De leesmarathon van 400 bladzijden is anderzijds door de onderverdeling in veel korte hoofdstukjes - doorgaans voorzien van een prikkelende titel - toch wel te overzien.

De N3-lezer zal met dit boek minder moeite hebben, als hij tenminste het nodige geduld kan opbrengen. Het verhaal is duidelijk genoeg en er is ook heel wat aan de hand. De diepere lagen in het boek zijn voor deze lezer goed bereikbaar. Hetzelfde geldt voor de N4-lezer, die bovendien de ontwikkeling van de hoofdpersoon waarschijnlijk goed kan begrijpen. De N4-lezer zal wellicht ook de bijzondere verteltrant kunnen waarderen. Daar staat tegenover dat voor deze lezer de vertelling misschien te expliciet is, waardoor het boek kan teleurstellen.

Voor lezers van elk niveau kan de hoeveelheid vreemde woorden (verklaard in woordenlijsten achterin) en namen een hindernis zijn. Het is de vraag of de lezers dit aspect werkelijk als bijdrage aan de couleur locale zullen waarderen. 

Didactische en letterkundige analyse

Voor een volledige didactische en letterkundige analyse klik je hier.

Geschreven door:

Pieter Waalewijn en Marit Heijnemans