Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Een vlucht regenwulpen - Hart, Maarten 'tNiveau 4

Een vlucht regenwulpen

Auteur:Hart, Maarten 't
Jaar uitgave:1978
Uitgeverij:De Arbeiderspers
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:197
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:christelijk milieu, dood, geloof, jeugdervaringen, moeder-dochterrelatie, natuur, verliefdheid, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Bulkboek en Grote Lijster.
In 1981 verfimd door Ate de Jong met Jeroen Krabbé.
Een vlucht regenwulpen staat in november 2014 centraal in de campagne Nederland leest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 17 oktober 2014.

 

Over de auteur

Maarten 't Hart is een van de meest gelezen (en vertaalde) Nederlandse schrijvers. Hij werd in 1944 geboren en groeide op in een orthodox gereformeerd gezin in Maassluis. Toen hij in 1962 begon met zijn studie biologie heeft hij zich van het geloof afgekeerd. In 1978 promoveerde hij op een onderzoek naar stekelbaarsjes. Zowel het geloof als de planten- en dierenwereld spelen een belangrijke rol in het werk van 't Hart. Ook blijkt uit zijn werk een grote liefde voor literatuur en klassieke muziek.
Zijn bekendste werk, Een vlucht regenwulpen uit 1978 (in 2014 middelpunt van de campagne Nederland leest), is in 1981 verfilmd.
Maarten 't Hart is regelmatig te gast in praatprogramma's op de televisie en in de zomer van 2014 had hij een eigen televisieprogramma, Maartens moestuin. In de jaren 90 van de vorige eeuw baarde hij opzien door in het openbaar in vrouwenkleren op te treden als Maartje 't Hart.

Inhoud

'Een vlucht regenwulpen is een fenomeen. Er werden een miljoen exemplaren van het boek verkocht. De verfilming ervan is een klassieker geworden, net als het boek zelf. Een beklemmende geschiedenis over een door afkomst en opvoeding tot isolement gedoemd kind, wiens angsten en dwangneurotische trekken verzacht worden door een grote opmerkingsgave, een hartstochtelijke aard en een diepe liefde voor de natuur. Een onvergetelijk verhaal uit een tijd toen Nederland een universum was, en een dorpje de hele wereld.'
[benaliboekt.nl]

In Een vlucht regenwulpen vertelt de dertigjarige Maarten, hoogleraar biologie, zijn levensgeschiedenis. Hij beschrijft twee weken uit zijn leven, maar blikt veelvuldig terug op zijn verleden. Het verhaal begint met het trouwfeest van Maartens beste vriend Jakob. Op het feest ontmoet hij een zusje van Martha, voor wie hij sinds de middelbare school een obsessieve liefde koestert. Hij maakt een afspraakje met het zusje om over twee weken samen een concert te bezoeken, maar wordt direct daarna overvallen door de dwanggedachte dat hij dan dood zal zijn.

Allengs wordt duidelijk hoezeer Maartens liefde voor Martha niet alleen zijn leven bepaalt, maar ook verweven is met de liefde voor zijn inmiddels overleden moeder.

Leesaanwijzingen

Het verhaal speelt zich af in de jaren 70 van de vorige eeuw. Je zult merken dat veel dingen heel anders waren dan nu. Sommige leerlingen vinden het taalgebruik in Een vlucht regenwulpen lastig, maar dat is ook een kwestie van wennen. Moeilijke zinnen kun je bovendien nog eens overlezen. De tijdsprongen tussen heden en verleden (en omgekeerd) zijn niet altijd duidelijk gemarkeerd, dus je moet soms je hoofd er even goed bij houden. Maartens gevoelens en gedachten worden uitgebreid beschreven. Daardoor kun je je goed in hem inleven - ook als je hem tegelijkertijd maar raar vindt. Als je niet te snel oordeelt, zul je hem waarschijnlijk ook interessant gaan vinden.

Om over na te denken

Hoe bepalend is je moeder in je leven? Is het waar dat mannen vallen op vrouwen die op hun moeder lijken (en meisjes op mannen die op hun vader lijken)? Hoe is het om intens naar iets te verlangen en te beseffen dat je verlangen waarschijnlijk nooit zal worden vervuld? Wat is eenzaamheid? Is dat voor iedereen hetzelfde? Hoe eenzaam kun je zijn? En hoe ga je daarmee om?

Waardering

'Aangezien ik dit boek een tijd geleden al eens gelezen had en ik bovendien de verfilming ervan heb gezien, wist ik wat ik van dit boek kon verwachten. En juist daarom heb ik ervoor gekozen om dit boek opnieuw te lezen; het is zo goed dat je het nooit echt uit hebt.
Het boek heeft mij in hoge mate geboeid door de prachtige manier waarop de gevoelens en gedachten van de hoofdpersoon beschreven worden. Je kan niet spreken van spanning in het boek, maar wel iets wat daarop lijkt; ik werd zo geboeid door wat de ik-persoon bezig hield, dat ik met veel plezier en aandacht door bleef lezen.'
Mari Ile, op: scholieren.com

'Ik vond het een boeiend boek, maar op het einde werd het wel steeds eentoniger. Er gebeurde niet zo heel veel en dat zorgde voor te weinig spanning. Afgezien daarvan vond ik wel heel boeiend op welke manier de hoofdpersoon dacht en hoe hij op bepaalde dingen reageerde. Het geïsoleerde van deze bioloog maakte hem een apart mens.'
Anoniem, 5 havo, op: scholieren.com

'Ik vind het een heel mooi boek, er zit veel gevoel in, maar het is ook soms moeilijk te lezen doordat niet echt duidelijk wanneer het heden en verleden is of wanneer het werkelijkheid is of wanneer het zich allemaal in Maartens hoofd afspeelt. Ik kon me op sommige momenten best inleven in Maarten, maar op sommige momenten begreep ik echt niet waar hij mee bezig was, ik vond hem soms wat te extreem.'
Anoniem, op: scholieren.com

Meer weten?

kb.nl | beknopte informatie over de auteur en zijn werk
benaliboekt.ntr.nl | over Een vlucht regenwulpen [tekst]
npo.nl | Benali boekt… Een vlucht regenwulpen [video, 25 minuten]
vn.nl | Maarten 't Hart bij De wereld draait door over Een vlucht regenwulpen i.v.m. Nederland leest, 2014 [video, 12 minuten]

Geschreven door:

Marlies Schouwstra

Suggesties


Een vlucht regenwulpen - Hart, Maarten 'tNiveau 4

Een vlucht regenwulpen

Auteur:Hart, Maarten 't
Jaar uitgave:1978
Uitgeverij:De Arbeiderspers
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:197
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:christelijk milieu, dood, geloof, jeugdervaringen, moeder-dochterrelatie, natuur, verliefdheid, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Bulkboek en Grote Lijster.
In 1981 verfimd door Ate de Jong met Jeroen Krabbé.
Een vlucht regenwulpen staat in november 2014 centraal in de campagne Nederland leest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 17 oktober 2014.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Een vlucht regenwulpen - Hart, Maarten 'tNiveau 4

Een vlucht regenwulpen

Auteur:Hart, Maarten 't
Jaar uitgave:1978
Uitgeverij:De Arbeiderspers
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:197
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:christelijk milieu, dood, geloof, jeugdervaringen, moeder-dochterrelatie, natuur, verliefdheid, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Bulkboek en Grote Lijster.
In 1981 verfimd door Ate de Jong met Jeroen Krabbé.
Een vlucht regenwulpen staat in november 2014 centraal in de campagne Nederland leest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 17 oktober 2014.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Een vlucht regenwulpen - Hart, Maarten 'tNiveau 4

Een vlucht regenwulpen

Auteur:Hart, Maarten 't
Jaar uitgave:1978
Uitgeverij:De Arbeiderspers
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:197
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:christelijk milieu, dood, geloof, jeugdervaringen, moeder-dochterrelatie, natuur, verliefdheid, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Bulkboek en Grote Lijster.
In 1981 verfimd door Ate de Jong met Jeroen Krabbé.
Een vlucht regenwulpen staat in november 2014 centraal in de campagne Nederland leest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 17 oktober 2014.

 

Opdrachten

BoekHart, Maarten 't, Een vlucht regenwulpen
NummerOpdracht N3/1
Niveau3
Studielast1 à 2 slu
Werkvormindividueel
Focusstructuur: chronologie
Je leert

de structuur van de roman analyseren

Opdracht

Let op: lees deze opdracht voordat je het boek gaat lezen! Een deel van de opdracht maak je tijdens het lezen.

Een aantal van de leerlingen die hun boekverslag over Een vlucht regenwulpen op scholieren.com hebben geplaatst, geeft aan dat de manier waarop heden en verleden worden afgewisseld soms tot verwarring leidt. Zo schrijf Willem (4 havo): 'Ik vond het beslist een mooi boek, alleen is het wel een rommeltje van flashbacks. Je weet op den duur niet meer of je je nu in het verleden bevindt of in de toekomst en wanneer het werkelijkheid is of wanneer het zich in Maartens hoofd afspeelt.'

A [deze opdracht maak je tijdens het lezen]

Een vlucht regenwulpen bestaat uit een vrij groot aantal korte hoofdstukken. Noteer de titels van deze hoofdstukken en nummer deze, evenals de leeftijd die Maarten op dat moment heeft. Noteer in kolom 3 steeds in één zin de voornaamste gebeurtenissen.
Maak gebruik van de tabel. Laat de laatste kolom nog even open.

hoofdstuk leeftijd Maarten samenvatting in één zin chronologie
1. Mijn zomer 30 jaar Maarten plukt druiven voor Jakob en vertelt waarom hij celbioloog is geworden.  
2.         
3.       
4.       

 

B [deze en de volgende opdrachten maak je als je het boek uit hebt]

  1. Zet de gebeurtenissen in de chronologische volgorde. Dat doe je door in de laatste kolom een 1 te noteren bij het hoofdstuk waarin de vroegste gebeurtenis (dus uit Maartens jeugd) wordt beschreven. Vervolgens een 2 bij de gebeurtenis die daarop volgt en zo verder.
  2. Lees bron 1.
    a. Geef een voorbeeld uit het boek waarin sprake is van 'terugdenken aan het verleden'.
    b. Geef een voorbeeld uit het boek waarin sprake is van 'teruggaan in de tijd (een flashback)'.
  3. In bron 1 staat: 'De lezer krijgt een deel van de voorgeschiedenis gepresenteerd waardoor hij meer over het personage komt te weten en vaak beter begrijpt waarom een personage in het verhaalheden handelt zoals hij handelt.'
    Geef drie voorbeelden uit het boek waarin een gebeurtenis uit het verleden het handelen van Maarten in het heden verheldert.
  4. Begrijp jij de samenhang tussen heden en verleden hierdoor beter of slechter dan wanneer Maarten 't Hart het verhaal gewoon in chronologische volgorde verteld zou hebben?
  5. Wat is jouw mening over deze manier van vertellen? Vind je het leuk/mooi/interessant/... of juist irritant/onnodig/ingewikkeld/...?

C

  1. Met welk van de volgende uitspraken denk jij dat Maarten 't Hart het het meest eens zou zijn? Licht je antwoord toe aan de hand van een voorbeeld uit het boek.
    A Tijdens je jeugd wordt bepaald hoe je bent en daar moet je het de rest van je leven mee doen.
    B Je jeugd heeft wel veel invloed op hoe je dingen later in je leven ervaart, maar je kunt daar ook zelf invloed op uitoefenen.
    C Iedereen krijgt bij zijn geboorte dezelfde kansen om een gelukkig mens te worden.
    D Een mens verandert continu, dus het maakt niet uit wat voor jeugd je hebt gehad - je krijgt elke dag nieuwe kansen.
  2. En met welke van de bovenstaande uitspraken ben jij het zelf het meest eens? Licht je antwoord toe.
Bronnen
  1. '(A)chronologisch vertellen', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur, Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 111-112
Gemaakt doorMarlies Schouwstra, naar een idee van Cilla Geurtsen



BoekHart, Maarten 't, Een vlucht regenwulpen
NummerOpdracht N3/2
Niveau3
Studielast3 slu, inclusief het bekijken van de film
Werkvormindividueel of tweetal
Focusverfilming
Je leert

een vergelijking te maken tussen het boek en de verfilming ervan

Opdracht

Een vlucht regenwulpen is in 1981 verfilmd. Maarten 't Hart zei in een interview zelf over de film: 'Het was een mooie film - het had alleen niet zoveel met het boek te maken.'
In deze opdracht vergelijk je het boek en de film met elkaar.

A

  1. Noteer de titel van een boek waarvan je ook de film hebt gezien.
  2. Wat vond je beter, het boek of de film? Waardoor kwam dat?
  3. Denk je dat het uitmaakt wat je het eerst hebt gedaan, het boek lezen of de film kijken? Leg je antwoord uit.

B

Over de film Verborgen gebreken, naar het gelijknamige boek van Renate Dorrestein, zegt een filmkenner iets wat op veel verfilmingen van toepassing zou kunnen zijn:
A De opeenhoping van problemen en trauma's passen beter bij een boek dan bij de verfilming ervan.
B Het boek bevat een ongrijpbaar element dat onmogelijk in beelden te vertalen valt, een element dat de kijker node mist, zelfs als hij niet eens zeker weet wat dat is.
C De filmer had beter moeten weten en het boek het boek moeten laten.

Bekijk de film Een vlucht regenwulpen en beantwoord daarna de volgende vragen:

  1. Welke problemen en trauma's komen in de film aan bod? Noteer er vier.
  2. Vind je de problemen en trauma's beter bij een boek dan bij de verfilming passen? Waarom?
  3. Is er sprake van een 'ongrijpbaar element dat onmogelijk in beelden te vertalen valt'? Zo ja, omschrijf dit element en/of geef daarvan enkele voorbeelden.
  4. Had de regisseur (Ate de Jong) het boek het boek moeten laten en deze film niet moeten of hoeven maken? Licht je antwoord toe.

C

  1. Wat vind jij van de film als film? Kies ten minste drie beoordelingswoorden en licht je keuze toe aan de hand van of meer voorbeelden uit de film.
    Kies uit: indrukwekkend - verdrietig - grappig - saai - verrassend - realistisch - (on)geloofwaardig - moeilijk - herkenbaar - spannend - ontroerend - schokkend - gewoon - origineel - leerzaam - vreemd - anders, namelijk …

D

  1. a. Noteer drie dingen die wel in het boek voorkomen, maar in de film zijn weggelaten. 
    b. Waarom denk je dat deze dingen zijn weggelaten in de film?
    c. Vind je dat een goede beslissing van de regisseur? 
  2. a. Noteer drie dingen die niet in het boek voorkomen en in de film zijn toegevoegd
    b. Waarom denk je dat de regisseur deze dingen heeft toegevoegd?
    c. Vind je dat een goede beslissing? 
  3. a. Noteer drie dingen die in de film in andere opzichten anders zijn dan in het boek.
    b. Wat vind je ervan dat de regisseur zich aanzienlijke vrijheden heeft gepermitteerd in zijn verfilming van Een vlucht regenwulpen
  4. Wat vind jij van de film als verfilming?

E

  1. Wat vond je beter, het boek of de film? Of kun je eigenlijk niet zeggen wat je beter vond, omdat dat een beetje 'appels met peren vergelijken' is? Licht je antwoord toe.
Gemaakt doorMarlies Schouwstra



BoekHart, Maarten 't, Een vlucht regenwulpen
NummerOpdracht N3/3
Niveau3
Studielast1 slu
Werkvormindividueel
Focuskwesties: verliefdheid
Je leert

reflecteren op de aard van de verliefdheid van Maarten en de manier waarop 't Hart daarover schrijft

Opdracht

In veel boeken speelt verliefdheid een belangrijke (of minder belangrijke) rol. Zelfs Harry Potter ontkomt er niet aan! In Een vlucht regenwulpen speelt verliefdheid een cruciale rol - al is het wel een ander soort verliefdheid dan jij misschien kent of dan waarover je eerder hebt gelezen.

A

  1. Noteer de titel van een boek dat je eerder hebt gelezen waarin de hoofdpersoon ernstig verliefd is op iemand.
  2. Beschrijf nauwkeurig de aard en het verloop van de verliefdheid: Wat vond het personage zo leuk aan de ander? Was de verliefdheid wederzijds? Kregen ze een relatie? Wordt de relatie bemoeilijkt door de omstandigheden of leefden ze nog lang en gelukkig? Etc.

B

Je hebt uitgebreid kennisgemaakt met Maarten. Zijn gevoelens en gedachten worden uitgebreid beschreven. Je hebt vast een mening over Maarten en zijn verliefdheid. Stel je voor dat je een brief aan Maarten schrijft, waarin je je mening onder woorden brengt. Wat zou de strekking van jouw brief zijn? Licht je antwoord toe.

A Er is niets mooiers of meer romantisch dan een liefde die niet wordt beantwoord.
B Get a life, Maarten!
C Ik vind jouw gevoelens voor Martha heel herkenbaar/begrijpelijk.
D Je had Martha met rust moeten laten en op zoek moeten gaan naar een ander meisje. 

F Zie je dan niet dat je eigenlijk verliefd op je moeder bent?
G Anders, namelijk …

C

Vergelijk de manier waarop de verliefdheid wordt beschreven in Een vlucht regenwulpen en het boek dat je bij A hebt genoemd.

  1. Voor welk van de twee hoofdpersonen heb jij het meest begrip? Hoe komt dat?
  2. Vind je dat Maarten 't Hart mooier of minder mooi over verliefdheid schrijft dan de schrijver van het andere boek? Licht je antwoord toe.
  3. Welk boek zetten jou het meest aan het denken?  
  4. Welk boek vond jij beter: Een vlucht regenwulpen of het andere boek?
Gemaakt doorMarlies Schouwstra




Een vlucht regenwulpen - Hart, Maarten 'tNiveau 4

Een vlucht regenwulpen

Auteur:Hart, Maarten 't
Jaar uitgave:1978
Uitgeverij:De Arbeiderspers
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:197
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:christelijk milieu, dood, geloof, jeugdervaringen, moeder-dochterrelatie, natuur, verliefdheid, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Bulkboek en Grote Lijster.
In 1981 verfimd door Ate de Jong met Jeroen Krabbé.
Een vlucht regenwulpen staat in november 2014 centraal in de campagne Nederland leest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 17 oktober 2014.

 

Opdrachten

BoekHart, Maarten 't, Een vlucht regenwulpen
NummerOpdracht N4/1
Niveau4
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusfictie en werkelijkheid
Je leert

reflecteren op de vraag wat 'waar gebeurd' inhoudt en of het er voor jou toe doet of iets wel of niet 'waar gebeurd' is

Opdracht

In bron 1 wordt Maarten 't Hart geïnterviewd door Abdelkader Benali. Daarin vertelt 't Hart dat hij, nadat Een vlucht regenwulpen in het Pools was vertaald, veel brieven ontving van Poolse vrouwen die wel voor hem wilden komen zorgen. Ze dachten dat hij een zielige, eenzame man was. 't Hart moet daar hartelijk om lachen - blijkbaar kijkt hij daar zelf heel anders tegenaan. 

Het is goed mogelijk dat je tijdens het lezen van Een vlucht regenwulpen, net als de Poolse vrouwen, hebt gedacht dat je een waargebeurd verhaal aan het lezen was. Dat is helemaal geen rare gedachte: de hoofdpersoon heet immers, net als de auteur, Maarten, hij is net als Maarten opgegroeid in het Westland en ook nog even oud. 

De werkelijkheid is echter iets minder eenvoudig. Er zijn redenen om Een vlucht regenwulpen te beschouwen als autobiografische roman, maar ook om dat niet te doen. In deze opdracht ga je dieper op deze kwestie in.

A

Dacht jij tijdens het lezen dat Een vlucht regenwulpen helemaal, honderd procent waargebeurd is? Licht je antwoord toe. 

B

Lees bron 2. In deze twee paragrafen wordt het (overigens kleine) verschil geschetst tussen autobiografische romans en werken van auteurs waarin autobiografische elementen zijn verwerkt.

  1. I.M. en Schaduwkind zijn volgens de auteurs van bron 2 beide autobiografische romans.
    a. Waarom vindt de criticus Arjan Peters I.M. geen goed boek?
    b. Waarom vinden de auteurs van bron 2 Schaduwkind van P.F. Thomése wel een goed boek?
    c. Wat is blijkbaar noodzakelijk voor een goede autobiografische roman?
  2. a. Denk je dat lezers van Komt een vrouw bij de dokter gedacht hebben dat de roman autobiografisch is? 
    b. Hebben zij gelijk? Waarom?
  3. L.H. Wiener zegt: 'Het is autobiografies als de kolére, maar tegelijkertijd honderd procent fictie, wat zeg je daarvan?'
    Wat zeg jij daarvan? Kan dat? Kan een roman autobiografisch én honderd procent fictie zijn?  
  4. Jeroen Brouwers zegt in de polemiek over Bezonken rood: 'Ik heb niet gelogen. Ik heb een roman geschreven.'
    a. Wat denk je dat hij daarmee bedoelt?
    b. Ben je het met hem eens? Waarom?

C

  1. Bekijk bron 1. Is Een vlucht regenwulpen volgens jou een autobiografische roman of een roman met autobiografische elementen? Licht je antwoord toe.
  2. De auteurs van bron 2 stellen: 'Sommige lezers voelen zich bekocht als blijkt dat de roman die ze gelezen hebben niet volledig waarheidsgetrouw is.' Wat is jouw ervaring? Ben jij een van die lezers die zich bekocht voelen? Of maakt het jou niet uit wat er precies wel of niet waargebeurd is? Licht je antwoord toe.
Bronnen
  1. 'Benali boekt… Een vlucht regenwulpen van Maarten 't Hart', op: npo.nl
  2. 'Autobiografische boeken en romans' en 'Romans met autobiografische elementen', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur, Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 23-28
Gemaakt doorMarlies Schouwstra



BoekHart, Maarten 't, Een vlucht regenwulpen
NummerOpdracht N4/2
Niveau4
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusmotieven
Je leert

het Oedipusmotief in Een vlucht regenwulpen herkennen en interpreteren

Opdracht

Deze opdracht kan een 'tweeluik' vormen met opdracht N4/3. Deze opdracht staat op zichzelf, maar je kunt (als dat mogelijk is) jouw uitkomsten met die van iemand die opdracht N4/3 heeft gemaakt.

In veel romans komen motieven en symbolen voor die ontleend zijn aan verhalen uit de klassieke oudheid. Denk bijvoorbeeld aan: Orpheus en Eurydice, het paard van Troje, Icarus en Sisyphus. Een van de meest voorkomende klassieke motieven is het Oedipusmotief. De negentiende-eeuwse psychiater Sigmund Freud beweerde zelfs dat alle jongens een 'oedipale fase' doormaken.

A

  1. Bestudeer bron 1 over het Oedipuscomplex.
    Welk(e) aspect(en) van het Oedipuscomplex herken je in Een vlucht regenwulpen?
  2. Volg de link in bron 1 naar de ziektegeschiedenis van 'Kleine Hans'.
    Welke overeenkomst(en) zie je tussen Maarten en Kleine Hans?
    Hint: herlees, indien nodig, het hoofdstuk 'Kauwen'.
  3. Beschrijf nauwkeurig Maartens houding ten aanzien van seksualiteit. Geef ten minste twee voorbeelden uit de roman om je beschrijving te illustreren.
  4. Volgens Freud maakt de oedipale fase deel uit van de fallische fase, die kinderen van 3 tot 6 jaar doormaken. Laat, aan de hand van voorbeelden uit de roman, zien dat Maartens oedipale fase aanzienlijk langer lijkt te duren.

B

  1. Bestudeer bron 2, met name de paragraaf over 'grondmotief'.
    Wat is volgens jou het grondmotief van Een vlucht regenwulpen? Je mag je antwoord formuleren als een als-dan-constructie, maar dat hoeft niet.
  2. Vind je dat het grondmotief dat je hebt geformuleerd betrekking heeft op de hele roman? Of zijn bepaalde, belangrijke, aspecten buiten beschouwing gebleven? Zo ja, welke?

C

Vergelijk je bevindingen met iemand die opdracht N4/3 heeft gemaakt. Welke verschillen merken jullie op? Is het mogelijk jullie beider bevindingen te verenigen in één grondmotief? Zo ja, doe dat.

Bronnen
  1. 'Oedipuscomplex', op: nl.wikipedia.org
  2. 'Motieven en symbolen', in: Joke van Balen e.a., Basisboek Literatuur, Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 113-114
Gemaakt doorMarlies Schouwstra, naar een idee van Pieter Waalewijn



BoekHart, Maarten 't, Een vlucht regenwulpen
NummerOpdracht N4/3
Niveau4
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusmotieven
Je leert

motieven herkennen en interpreteren

Opdracht

Deze opdracht kan een 'tweeluik' vormen met opdracht N4/2. Deze opdracht staat op zichzelf, maar je kunt (als dat mogelijk is) jouw uitkomsten met die van iemand die opdracht N4/2 heeft gemaakt.

A

  1. Bestudeer de theorie over verhaalmotieven in bron 1. Geef op basis van deze informatie een korte omschrijving van drie soorten verhaalmotieven:
    a. leidmotieven
    b. algemene, abstracte motieven
    c. literair-historische motieven.
  2. Een vlucht regenwulpen stikt van de verhaalmotieven. Enkele concrete verhaalmotieven zijn bijvoorbeeld: ramen, spiegels, pleinen, vogels, cirkelbeweging. Breng deze motieven onder in het schema en vul de kolommen in. Vul in de onderste drie rijen motieven in die we nog niet hebben genoemd.

Schema

concrete verhaalmotieven hoe (waar) het motief voorkomt in de roman betekenis van het motief in de roman (interpretatie)
ramen    
spiegels    
pleinen    
vogels    
cirkelbeweging    
abstracte motieven    
...    
...    
...    

 

B

  1. Formuleer, op basis van het schema, het grondmotief van Een vlucht regenwulpen. Je mag je antwoord formuleren als een als-dan-constructie, maar dat hoeft niet.
  2. Vind je dat het grondmotief dat je hebt geformuleerd betrekking heeft op de hele roman? Of zijn bepaalde, belangrijke, aspecten buiten beschouwing gebleven? Zo ja, welke? 

C

Vergelijk je bevindingen met iemand die opdracht N4/2 heeft gemaakt. Welke verschillen merken jullie op? Is het mogelijk jullie beider bevindingen te verenigen in één grondmotief? Zo ja, doe dat. 

Bronnen
  1. 'Motieven en symbolen', in: Joke van Balen e.a., Basisboek Literatuur, Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 113-114
Gemaakt doorMarlies Schouwstra



BoekHart, Maarten 't, Een vlucht regenwulpen
NummerOpdracht N4/4
Niveau4
Studielast1 à 2 slu
Werkvormindividueel
Focusafloop
Je leert

reflecteren op de afloop van het verhaal

Opdracht

Het kan zijn dat je de afloop van het verhaal niet zo goed begrijpt en/of onbevredigend vindt. Waarschijnlijk ben je niet de enige. Aan de andere kant zullen psychologen, ook als ze nooit een boek lezen, meteen snappen wat er aan de hand is. Zij zullen denken dat er een 'catharsis' heeft plaatsgehad. Catharsis betekent letterlijk 'zuivering, reiniging' en wordt in de psychologie gebruikt om een proces aan te duiden waarbij de patiënt bevrijd wordt van gevoelens die op hem drukken en zijn functioneren belemmeren.
In deze opdracht ga je je verdiepen in de catharsis die Maarten doormaakt.

A

  1. Vond jij het einde van de roman bevredigend? Licht je antwoord toe.
  2. Welke van de volgende, hypothetische, aflopen, zou jij bevredigend én geloofwaardig hebben gevonden? Je mag meerdere antwoorden kiezen.
    A Martha gaat scheiden van haar man en trouwt met Maarten.
    B Maarten krijgt een relatie met Martha's zus.
    C Maarten krijgt een relatie met Adrienne.
    D Maarten krijgt een relatie met Bitzius.
    E Maarten verongelukt in de couloir.
    F Maarten verongelukt op de terugweg naar Nederland.
    G Anders, namelijk …
    Licht je antwoord toe.

B

De volgende vragen helpen je inzicht te verwerven in het psychologische proces dat Maarten doormaakt. Denk goed over de vragen na. Als je meerdere antwoorden kunt bedenken, noteer ze dan allemaal.
Als het nodig is, herlees je het einde van de roman. 

  1. Wat betekent het dat Maarten zich Martha's gezicht niet voor de geest kan halen als hij aan haar denkt?
  2. Waarom krijgt Maarten de dwanggedachte dat hij spoedig zal sterven juist op het moment dat hij een afspraak met Martha's zus heeft gemaakt?
  3. Wat heeft Maartens laatste droom te maken met zijn val in de couloir?
  4. Waarom heeft Maarten een vredig gevoel als hij ontwaakt uit zijn droom?
  5. Wat is (zijn) het (de) trauma(s) waarvan Maarten gezuiverd wordt?

C

  1. Zou je nu nog hetzelfde antwoord op de A-vraag geven? Licht je antwoord toe.
  2. Waarschijnlijk kun je nu ook de titel van de roman verklaren. Leg uit op welk(e) aspect(en) van het verhaal de titel betrekking heeft.
Gemaakt doorMarlies Schouwstra




Een vlucht regenwulpen - Hart, Maarten 'tNiveau 4

Een vlucht regenwulpen

Auteur:Hart, Maarten 't
Jaar uitgave:1978
Uitgeverij:De Arbeiderspers
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:197
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:christelijk milieu, dood, geloof, jeugdervaringen, moeder-dochterrelatie, natuur, verliefdheid, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Bulkboek en Grote Lijster.
In 1981 verfimd door Ate de Jong met Jeroen Krabbé.
Een vlucht regenwulpen staat in november 2014 centraal in de campagne Nederland leest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 17 oktober 2014.

 

Opdrachten

BoekHart, Maarten 't, Een vlucht regenwulpen
NummerOpdracht N5/1
Niveau5
Studielast3 slu
Werkvormindividueel of tweetal
FocusNederlandse literatuur
Je leert

reflecteren op onderscheidende kenmerken van Nederlandse literatuur

Opdracht

Deze opdracht kun je alleen maken als je al veel Nederlandse romans hebt gelezen.
Je kunt deze opdracht prima in je eentje maken, maar ook samen met iemand anders.  

Veel leerlingen vinden de Nederlandse literatuur 'niets aan'. Het is te saai, te grof, niet spannend en er zit te veel seks in. Nu klagen leerlingen wel over meer dingen tegen hun docenten, maar het is opvallend dat leerlingen steeds dezelfde bezwaren opperen en ook dat ze vrij eensgezind zijn in hun voorliefde voor Engelse en Amerikaanse literatuur.
In deze opdracht ga je je verdiepen in de vraag of er zoiets bestaat als 'typisch Nederlandse' literatuur en zo ja, welke positie Een vlucht regenwulpen daarin inneemt.

A

Bekijk bron 1: Maarten 't Hart is te gast in DWDD ter gelegenheid van de aankondiging dat Een vlucht regenwulpen centraal staat in de campagne Nederland leest van 2014.
Welke verklaring geeft Maarten 't Hart voor de enorme populariteit van zijn werk in Duitsland?

B

Lees bron 2: een artikel waarin de letterkundige Ton Anbeek ingaat op de verschillen tussen de Nederlandse en Amerikaanse literatuur.

  1. Wat is volgens Anbeek het belangrijkste verschil tussen de Nederlandse en Amerikaanse literatuur?
  2. In het slot van Anbeeks artikel staat: 'Aangenomen dat we hier een verschil te pakken hebben dat voor meer Amerikaanse romans (of zelfs 'de' Amerikaanse literatuur) geldt, zoals de twee Nederlandse teksten mogelijk typerend zijn voor de Nederlandse romankunst, hoe is dat verschil dan te verklaren?'
    Anbeeks aanname zou je problematisch kunnen vinden: hij baseert deze op drie Amerikaanse romans en twee Nederlandse.
    Jij hebt meer Nederlandse boeken gelezen. Vind jij dat Anbeeks keuze voor Een vlucht regenwulpen en Opwaaiende zomerjurken representatief is? Geldt, met andere woorden, wat hij op basis van deze twee romans beweert, voor de gehele Nederlandse literatuur? Geef uitgebreid antwoord en illustreer je antwoorden met voorbeelden.
  3. Anbeeks verklaring voor het verschil tussen de Nederlandse en Amerikaanse literatuur is dat we in Nederland blijkbaar de opvatting huldigen dat 'wat actueel is, geen kunst is.' Anbeek schreef dit artikel in 1981. Denk of vind jij dat deze opvatting nog steeds overheerst? Licht je antwoord toe aan de hand van een of meer voorbeelden.

C

We keren terug naar Een vlucht regenwulpen: verguisd in Amerika, enorm populair in Duitsland en ondanks de weerzin van leerlingen tegen 'Nederlandse literatuur' ook in Nederland een van de meest gelezen romans. De vraag is of de roman in Nederland om dezelfde reden populair is als in Duitsland.

  1. Lees enkele boekverslagen over Een vlucht regenwulpen op scholieren.com. Noteer drie aspecten die door meerdere leerlingen positief worden gewaardeerd.
  2. Neem de volgende zin over en kies de woorden die volgens jou van toepassing zijn:

    De populariteit van Een vlucht regenwulpen in Nederland kan wel/niet verklaard worden door het gegeven dat het wel/niet een typisch Nederlandse roman is.
    Licht je antwoord duidelijk toe. Betrek ook enkele voorbeelden uit de roman in je toelichting.
Bronnen
  1. 'Nederland leest… Maarten 't Hart', op: dewerelddraaitdoor.vara.nl 
  2. Ton Anbeek, 'Aanval en afstandelijkheid: een vergelijking tussen Nederlandse en Amerikaanse romans', in: De Gids 144 (1981), op: dbnl.org
Gemaakt doorMarlies Schouwstra



BoekHart, Maarten 't, Een vlucht regenwulpen
NummerOpdracht N5/2
Niveau5
Studielast4 slu
Werkvormtweetal
Focusverwantschap
Je leert

de verwantschap tussen Een vlucht regenwulpen en andere literaire werken onderzoeken en in kaart brengen

Opdracht

Als 'chef Boeken' van NRC Handelsblad was Pieter Steinz verantwoordelijk voor beschrijvingen van en schema's over allerlei boeken die tot de wereldliteratuur worden gerekend. De beschrijvingen zijn zo geschreven dat het alleen daarom al een plezier is om te lezen. Steinz is echter verder gegaan door allerlei verbanden te leggen met andere literatuur: hij kijkt naar overeenkomsten in thema en stijl en zelfs naar mogelijke beïnvloeding. Uiteindelijk heeft hij de krantenbijdragen gebundeld tot het prettig leesbare boek Lezen & cetera, gids voor de wereldliteratuur.

Een vlucht regenwulpen komt voor in het schema over Simon Vestdijks De kellner en de levenden, maar is nooit het middelpunt van een schema geweest. Jullie gaan in deze lacune voorzien door samen een samen een schema rondom Een vlucht regenwulpen te maken. Daartoe gebruiken jullie het schema rondom De kellner en de levenden als voorbeeld.

Bestudeer om te beginnen bron 1.

  1. [een van beiden]
    In kolom 1, 'In Maarten 't Harts boekenkast', noteert een van jullie vier titels die van invloed zijn geweest op Een vlucht regenwulpen.
  2. [een van beiden]
    In kolom 2, 'Maarten 't Hart op zijn best', noteert de ander de vier titels van de boeken van Maarten 't Hart die na Een vlucht regenwulpen het meest bekend zijn.
  3. [samen]
    Kolom 3, 'Wat te lezen na 't Harts beste?', heeft drie kopjes. Kopjes die Pieter Steinz in andere schema's heeft gebruikt, zijn bijvoorbeeld:
    - wonderreizen
    - plattelandstragedies
    - literatuur als spel
    - bezetenheid en zelfvernietiging
    - de zieke mens in de romanliteratuur
    Bedenk samen drie tussenkopjes (thema's die voorkomen in Een vlucht regenwulpen waarvan jullie vermoeden dat ze ook in veel andere literaire werken voorkomen). Onder elk kopje komen minimaal drie titels.
  4. [samen]
    Net als Pieter Steinz heeft gedaan, vatten jullie elk boek dat in het schema voorkomt samen in één zin. Iemand die Een vlucht regenwulpen heeft gelezen, moet uit deze zin kunnen afleiden wat het verband tussen Een vlucht regenwulpen en de genoemde titel is.

Hieronder vind je een aantal bronnen die je kunt raadplegen. Daarnaast zul je ook zelf een beetje moeten googlen.

Bronnen
  1. 'De kellner en de levenden', in: Pieter Steinz, Lezen &cetera, Amsterdam/Rotterdam, Prometheus/NRC Handelsblad, 2006 [in afwijkende vorm digitaal beschikbaar op: theledge.com
  2. 'Nationaal documentatiecentrum Maarten 't Hart': maartenthart.nl
  3. 'Maarten 't Hart', in: Sjoerd Kuyper en Johan Diepstraten, Het nieuwe proza. Interviews met jonge Nederlandse schrijvers, 1978, op: dbnl.org
  4. 'Maarten 't Hart', op: nl.wikipedia.org
  5. 'Maarten 't Hart', op: dbnl.org
  6. 'Los vast. Frans Kellendonk in dispuut met Maarten 't Hart', op: dbnl.org
Gemaakt doorMarlies Schouwstra, naar een idee van Hans Das




Een vlucht regenwulpen - Hart, Maarten 'tNiveau 4

Een vlucht regenwulpen

Auteur:Hart, Maarten 't
Jaar uitgave:1978
Uitgeverij:De Arbeiderspers
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:197
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:christelijk milieu, dood, geloof, jeugdervaringen, moeder-dochterrelatie, natuur, verliefdheid, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Bulkboek en Grote Lijster.
In 1981 verfimd door Ate de Jong met Jeroen Krabbé.
Een vlucht regenwulpen staat in november 2014 centraal in de campagne Nederland leest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 17 oktober 2014.

 

Opdrachten

BoekHart, Maarten 't, Een vlucht regenwulpen
NummerOpdracht N6/1
Niveau6
Studielast3 slu
Werkvormindividueel
Focusmotief: tijd
Je leert

het motief 'tijd' herkennen, begrijpen en interpreteren

Opdracht

Dit is een behoorlijk pittige opdracht. Als je dit kunt, werk je op heel hoog niveau! Je kunt overwegen om deze opdracht deels samen te maken met een medeleerling. Bespreek de opdracht, maak aantekeningen. Vervolgens schrijven jullie elk je eigen beschouwing.

Een aantal motieven en symbolen zijn je bij lezing van Een vlucht regenwulpen waarschijnlijk wel opgevallen: spiegels, ramen, torens, vogels, pleinen etc. Misschien (of misschien ook niet) is het ook opgevallen dat 'tijd' op verschillende manieren een (belangrijke!) rol speelt in het verhaal.

Om je een idee te geven van de complexiteit van de wijze waarop 'de tijd' gestalte en betekenis krijgt in Een vlucht regenwulpen geven we een voorbeeld: 
In de roman komen meerdere keren spiegels voor. In een spiegel kijk je 'vooruit', maar zie je wat er achter je ligt. In een spiegel kun je dus in één en hetzelfde moment en in één oogopslag 'vooruitblikken' en 'terugkijken' en ook nog de spiegel waarnemen. 
(Dit is overigens zeker niet het enige wat je over spiegels in Een vlucht regenwulpen kunt zeggen!)

Bestudeer eerst bron 1.

Schrijf een beschouwing (minimaal 400 woorden) over de manier waarop 'tijd' gestalte krijgt in Een vlucht regenwulpen en welke invloed dat heeft op de betekenis die je aan de roman als geheel toekent.

Om je te helpen, hebben we een paar steekwoorden genoteerd die je op weg kunnen helpen:
verleden - zonnewijzer - (visioen van) naderende dood - dood van de moeder - (kerk)torens - cirkelbewegingen - spiegel - vertragen/bezweren van de tijd

Bronnen
  1. Wam de Moor, 'Maarten 't Hart. Een vlucht regenwulpen', in: Lexicon van literaire werken, 1998

Gemaakt doorMarlies Schouwstra




Een vlucht regenwulpen - Hart, Maarten 'tNiveau 4

Een vlucht regenwulpen

Auteur:Hart, Maarten 't
Jaar uitgave:1978
Uitgeverij:De Arbeiderspers
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:197
Genre:ontwikkelingsroman, psychologische roman
Tags:christelijk milieu, dood, geloof, jeugdervaringen, moeder-dochterrelatie, natuur, verliefdheid, eenzaamheid
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als Bulkboek en Grote Lijster.
In 1981 verfimd door Ate de Jong met Jeroen Krabbé.
Een vlucht regenwulpen staat in november 2014 centraal in de campagne Nederland leest.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 17 oktober 2014.

 

Introductie

Maarten 't Hart is een van de meest gelezen (en vertaalde) Nederlandse schrijvers. Hij werd in 1944 geboren en groeide op in een orthodox gereformeerd gezin in Maassluis. Toen hij in 1962 begon met zijn studie biologie heeft hij zich van het geloof afgekeerd. In 1978 promoveerde hij op een onderzoek naar stekelbaarsjes. Zowel het geloof als de planten- en dierenwereld spelen een belangrijke rol in het werk van 't Hart. Ook blijkt uit zijn werk een grote liefde voor literatuur en klassieke muziek.
Zijn bekendste werk, Een vlucht regenwulpen uit 1978 (in 2014 middelpunt van de campagne Nederland leest), is in 1981 verfilmd. Voor Het woeden der gehele wereld ontving 't Hart in 1994 de Gouden strop, de prijs voor het beste spannende boek.
Maarten 't Hart is regelmatig te gast in praatprogramma's op de televisie en in de zomer van 2014 had hij een eigen televisieprogramma, Maartens moestuin. In de jaren 90 van de vorige eeuw baarde hij opzien door in het openbaar in vrouwenkleren op te treden als Maartje 't Hart.
Bij leerlingen zijn, blijkens de reacties op scholieren.com, vooral 't Harts 'spannende' boeken De kroongetuige (1983) en De zonnewijzer (2002) populair. Ook Een vlucht regenwulpen wordt nog steeds veel gelezen.

Inhoud

'Een vlucht regenwulpen is een fenomeen. Er werden een miljoen exemplaren van het boek verkocht. De verfilming ervan is een klassieker geworden, net als het boek zelf. Een beklemmende geschiedenis over een door afkomst en opvoeding tot isolement gedoemd kind, wiens angsten en dwangneurotische trekken verzacht worden door een grote opmerkingsgave, een hartstochtelijke aard en een diepe liefde voor de natuur. Een onvergetelijk verhaal uit een tijd toen Nederland een universum was, en een dorpje de hele wereld.'
[benaliboekt.nl]

In Een vlucht regenwulpen vertelt de dertigjarige Maarten, hoogleraar biologie, zijn levensgeschiedenis. Hij beschrijft twee weken uit zijn leven, maar blikt veelvuldig terug op zijn verleden. Het verhaal begint met het trouwfeest van Maartens beste vriend Jakob. Op het feest ontmoet hij een zusje van Martha, voor wie hij sinds de middelbare school een obsessieve liefde koestert. Hij maakt een afspraakje met het zusje om over twee weken samen een concert te bezoeken, maar wordt direct daarna overvallen door de dwanggedachte dat hij dan dood zal zijn.
Allengs wordt duidelijk hoezeer Maartens liefde voor Martha niet alleen zijn leven bepaalt, maar ook verweven is met de liefde voor zijn inmiddels overleden moeder.
Enkele dagen later vertrekt Maarten voor een congres naar Bern. Daar ontmoet hij Adrienne, op wie hij voorzichtig verliefd wordt. Na afloop van het congres logeren Maarten en Adrienne enkele dagen bij Ernst Bitzius en besluiten zij een bergwandeling te maken. Tijdens de tocht zoeken Adrienne en Bitzius steeds meer toenadering. Maarten valt tijdens een moeilijke afdaling en vreest dat zijn laatste uur heeft geslagen. 's Nachts herbeleeft hij zijn val keer op keer en in een koortsachtige droom ziet hij Martha, duidelijker dan hij haar ooit eerder heeft gezien. 

Moeilijkheid

Voor de meeste N3-lezers is Een vlucht regenwulpen een moeilijk, zo niet te moeilijk boek. De hoofdpersoon en zijn gedachte- en gevoelsleven staan ver van jonge lezers af. Meer gevorderde lezers daardoor juist zijn geïntrigeerd. Het zal maar weinig lezers ontgaan dat Maarten intens eenzaam is. De gemiddelde N4-lezer zal ook zien wat de relatie is tussen Maartens obsessieve liefde voor Martha en de dood van zijn moeder. Voor de gevorderde N4- en N5-lezer zijn de vele motieven interessant. Ook voor N5-lezers is het nog best een uitdaging om op een dieper niveau verbanden te leggen tussen alle aspecten van het verhaal.

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Indicatoren

Toelichting | complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid De omvang van de roman (197 pp.) is alleszins te overzien. De leerling moet bereid zijn zich te verplaatsen in de (vreemde) gedachten en leefwereld van een volwassen hoofdpersoon. De meeste (beginnende) N3-lezers zijn nog niet zo ver. 
  Interesses Een vlucht regenwulpen is vooral interessant voor leerlingen die ervan houden om zich te verdiepen in de psychologie van personages. Veel beschrijvingen van de natuur. Leuk voor leerlingen die daar belangstelling voor hebben, andere vinden dat weer saai. Veel van deze beschrijvingen zijn betekenisdragend, dus er kan niet zomaar overheen gelezen worden.
  Algemene kennis Het verhaal speelt zich af in de jaren 70. Enig besef van de tijdgeest is een pre.
  Specifieke literaire en culturele kennis Leerlingen moeten wel enige ervaring hebben in de omgang met ongemarkeerde tijdsprongen. N3-lezers zouden daar moeite mee kunnen hebben.

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabulaire Over het algemeen niet moeilijk, maar soms een beetje gedragen, ouderwets. Minder ervaren lezers moeten daar aan wennen.
  Zinsconstructies De zinnen zijn niet extreem lang of ingewikkeld, maar als er gedachten worden beschreven die conceptueel moeilijk zijn, kunnen N3- en minder ervaren N4-lezers in de problemen komen. Een voorbeeld: 'De bergen hebben de strijd tegen het verloop van de seizoenen definitief gewonnen, hebben de tijd afgeschaft, liggen daar, onveranderlijk, verstard, zwijgend, eenzaam, in eeuwig wintertij.'
  Stijl Veel beschrijvingen. Voor N3-lezers zal dat de vaart hier en daar uit het verhaal halen. Over het algemeen vinden leerlingen dat de gevoelens van de hoofdpersoon duidelijk worden beschreven - hetgeen hem in hun ogen echter niet minder raar of bijzonder maakt.

Vertrouwheid met literaire personages

Karakters De hoofdpersoon, Maarten, is een round character. De lezer krijgt een duidelijk en gedetailleerd beeld van wat er in hem omgaat. Van de overige personages (de belangrijkste zijn Martha, Maartens moeder, Jakob Adrienne en Ernst Bitzius) krijgt de lezer geen volledig beeld, omdat ze alleen door Maarten worden beschreven.
  Aantal karakters Geen probleem.
  Ontwikkeling van en verhouding tussen karakters Maarten is het enige personage dat een ontwikkeling doormaakt. De ontmoeting met Martha's zus en de daardoor getriggerde dwanggedachte dat hij zal sterven zijn aanleiding tot zelfonderzoek. In de loop van het verhaal verandert zijn perceptie van zijn leven, de dood en zijn lot. De val die Maarten aan het einde van het verhaal bijna fataal wordt, leidt ertoe dat hij zijn lot, waar hij gedurende het hele verhaal mee worstelt, onder ogen ziet. 

Vertrouwdheid met literaire procedés

Spanning Het verhaal is niet spannend - dat merken ook de leerlingen op die hun boekverslag op scholieren.com hebben geplaatst. Desalniettemin worden veel leerlingen gegrepen door de bijzondere gedachtewereld van Maarten, waardoor ze toch graag verder willen lezen. Beginnende N3-lezers zouden het verhaal saai kunnen vinden. 
  Chronologie Het verhaalheden beslaat ongeveer twee weken. 
  Verhaallijn(en) Twee verhaallijnen, heden en verleden (vanaf vroege jeugd). De wisselingen van tijd zijn veelal ongemarkeerd en het verleden wordt in de tegenwoordige tijd beschreven. Daardoor én doordat soms niet duidelijk is wat Maarten denkt en wat er nu feitelijk gebeurt, kunnen minder ervaren lezers in de war raken. 
  Perspectief Ik-perspectief vanuit Maarten, afwisselend belevend (heden) en beschouwend (verleden) ik. Dat zal de meeste lezers ontgaan en dat is ook niet erg. Interessant voor N5. 
  Betekenis

De roman is zeer rijk aan betekenissen. Voor Abdelkader Benali gaat Een vlucht regenwulpen over 'de zoektocht naar vrijheid, los van geloof of familie'. Volgens 't Hart zelf gaat Een vlucht regenwulpen 'over een eenzelvige man die zijn moeder kwijt raakt.'
Veel leerlingen lezen Een vlucht regenwulpen als een verhaal over eenzaamheid (zie scholieren.com). 
De meeste N3-leerlingen zullen niet alle motieven (natuur, geloof, klokken, torens, pleinen, ramen, spiegels, cirkelbeweging) uit zichzelf opmerken. N4- en N5-lezers zullen, ook als zij deze motieven wel opmerken, moeite hebben deze te duiden. Voor N4 is verder het Oedipusmotief interessant. 
Een flinke uitdaging is om te onderzoeken welke rol 'tijd' in het verhaal speelt. Maarten lijkt de tijd te willen vertragen, enerzijds om de dood van zijn moeder ongedaan te maken en anderzijds om zijn eigen (veronderstelde) naderende dood uit te stellen. Een flinke kluif, ook voor N5.

Relevante bronnen voor docenten

 

Wam de Moor, 'Maarten 't Hart. Een vlucht regenwulpen', in: Lexicon van literaire werken, 1998
npo.nl | Benali boekt… Een vlucht regenwulpen [video]
vn.nl | Maarten 't Hart bij De wereld draait door over Een vlucht regenwulpen i.v.m. Nederland leest, 2014 [video, 12 minuten]

  

Geschreven door:

Marlies Schouwstra