Nederlands - 15 t/m 19 jaar

Het diner - Koch, HermanNiveau 3

Het diner

Auteur:Koch, Herman
Jaar uitgave:2009
Uitgeverij:Anthos
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:300
Genre:psychologische roman, satire
Tags:gezin, misdaad, ouder-kindrelatie, psychische aandoeningen, Karaokelezen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.
In 2009 bekroond met de NS Publieksprijs.
In 2012 bewerkt tot een toneelstuk door Kees Prins voor Toptheater.
In 2013 verfilmd door Menno Meyjes.

ALG_Karaokelezen

Als je dyslectisch bent, kun je gebruikmaken van karaokelezen. Klik hier

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 23 juli 2014.

 

Over de auteur

Herman Koch is een man met vele talenten. Zo werkte hij jarenlang mee aan het televisieprogramma Jiskefet. Dit programma was aan het begin van de 21e eeuw zeer populair met sketches die dikwijls bepaalde maatschappelijke groepen (studenten - de lullo's -, kantoormensen, skybox-voetbalsupporters) erg grappig belachelijk maakten. Op YouTube zijn veel van die sketches te vinden.
Behalve televisiemaker is Koch sinds 1985 ook schrijver. Door de jaren heen hadden zijn boeken redelijk succes, zowel bij het publiek als bij de pers, maar dat succes viel in het niet bij dat van Het diner dat inmiddels al meer dan 450.000 keer verkocht is, vertaald in zeventien talen en binnenkort ook verfilmd wordt. Koch baseerde zijn roman op een echte moord, gepleegd door drie Spaanse jongens, die in 2005 in Spanje voor veel opschudding zorgde.
Het succes van Het diner was zo groot dat de uitgever besloot enkele eerdere, minder verkopende  boeken van Koch met eenzelfde soort kleurige kaft uit te geven als die van Het diner. Een gegeven waar de satiricus Herman Koch zelf wellicht wel de ironie van zal inzien. 

Inhoud

Twee neven van vijftien jaar, Michel en Rick Lohman, doen op een avond, na een feest en in beschonken staat, iets verschrikkelijks. Hun misdaad kan hen jaren gevangenisstraf opleveren. De vader van Michel, Paul, weet wat de jongens gedaan hebben, omdat hij zijn zoon herkend heeft op de korrelige beelden van een beveiligingscamera, die getoond zijn in het tv-programma 'Opsporing verzocht'. Paul vermoedt dat zijn broer, briljant politicus en gedoodverfd winnaar van de aankomende verkiezingen Serge Lohman, er ook van weet, want Serge heeft Paul en zijn vrouw uitgenodigd om te komen eten (en praten) in een chique restaurant. Hoewel Paul dus van de daad van zijn zoon weet, is er nog veel dat voor hem onduidelijk is. Wat weet zijn vrouw Claire bijvoorbeeld? En wie heeft  filmbeelden van de daad op YouTube gezet? Wat weet Serge precies, en vooral: hoe kan dit probleem opgelost worden? Is het voor Paul, zijn vrouw Claire en hun zoon Michel nog mogelijk samen het gelukkige gezin te zijn dat ze volgens Paul al jaren vormen? Op de avond van het diner komt Paul steeds meer te weten - of niet?

Leesaanwijzingen

Let op: het duurt ongeveer 125 bladzijden voordat je er precies achter gaat komen wat Rick en Michel gedaan hebben. Tot die bladzijden lijk je vooral te lezen over een avondje uit van twee welgestelde volwassen echtparen in een chique restaurant. Je leert Paul en Serge kennen, maar echte spanning zul je waarschijnlijk niet voelen. In het tweede deel van het boek, echter, neemt de spanning flink toe en blijken details die eerst onbelangrijk leken, toch belangrijk te zijn. Geduld wordt beloond dus, met dit boek. Verder moet je realiseren dat je je het hele verhaal in het hoofd van de vader van Michel zult bevinden - een leraar geschiedenis van middelbare leeftijd. Als je er tegen kunt dat een boek niet meteen heel spannend is en het bovendien wel leuk vindt om te lezen over iemand van een hele andere leeftijd en met een heel ander leven dan jij, dan is Het diner een echte aanrader: het is dan ook niet voor niets het best verkochte literaire boek van de afgelopen jaren.

Om over na te denken

Zijn ouders schuldig aan de daden van hun kinderen? Waarom is familie belangrijk? Is elk mens gelijkwaardig? Kun je gelukkig zijn als je een geheim hebt?

Waardering

'Wat het verhaal zo speciaal maakt is de onvoorspelbaarheid en onvoorstelbaarheid. Ook zijn er meerdere momenten waarop je als lezer bedenkt dat je anders zou handelen in zo'n situatie. Juist daardoor zet dit verhaal mij als lezer aan het denken. Je gaat zelf nadenken over het onderwerp, vind ik dat ook, zal ik dat ook doen (voor mijn kind)?.... Het boek geeft mij het gevoel alsof ik een ervaring rijker ben en daarom raad ik dit boek aan iedereen aan die dat ook wil!'
Koen, 4 vwo, op: www.scholieren.com

'Soms was het wel lastig dat Herman hele lange flashbacks beschreef. Zat je net in helemaal in de flashback gaat die weer terug naar het gewone verhaal. Dat wekte soms wat verwarring op. De open plekken die steeds ontstonden waren erg spannend. Dan werd de ene opgelost en ontstond er weer een andere.'
Anne, 5 vwo, op: www.scholieren.com

'Het diner vond ik zonder twijfel een goed boek. Wat ik belangrijk vond was de manier van schrijven: geen moeilijke woorden, waardoor het boek makkelijk las. Herman Koch schrijft zoals dingen gebeuren, geen poespas, geen moeilijke woorden: als Paul opzij kijkt, kijkt hij opzij en zo staat het er ook. Heerlijk vind ik dat. Boeiend om te lezen vond ik ook hoe Paul overal zijn mening bij geeft, zijn eigen interpretatie van alles dat gebeurt. Zelfs van elk persoon.'
Charelle, 6 vwo, op: www.scholieren.com

Meer weten?

www.hermankoch.nl | website van de schrijver

Geschreven door:

Martijn Koek

Suggesties


Het diner - Koch, HermanNiveau 3

Het diner

Auteur:Koch, Herman
Jaar uitgave:2009
Uitgeverij:Anthos
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:300
Genre:psychologische roman, satire
Tags:gezin, misdaad, ouder-kindrelatie, psychische aandoeningen, Karaokelezen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.
In 2009 bekroond met de NS Publieksprijs.
In 2012 bewerkt tot een toneelstuk door Kees Prins voor Toptheater.
In 2013 verfilmd door Menno Meyjes.

ALG_Karaokelezen

Als je dyslectisch bent, kun je gebruikmaken van karaokelezen. Klik hier

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 23 juli 2014.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Het diner - Koch, HermanNiveau 3

Het diner

Auteur:Koch, Herman
Jaar uitgave:2009
Uitgeverij:Anthos
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:300
Genre:psychologische roman, satire
Tags:gezin, misdaad, ouder-kindrelatie, psychische aandoeningen, Karaokelezen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.
In 2009 bekroond met de NS Publieksprijs.
In 2012 bewerkt tot een toneelstuk door Kees Prins voor Toptheater.
In 2013 verfilmd door Menno Meyjes.

ALG_Karaokelezen

Als je dyslectisch bent, kun je gebruikmaken van karaokelezen. Klik hier

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 23 juli 2014.

 

Opdrachten

BoekKoch, Herman, Het diner
NummerN2/1
Niveau2
Studielast1 slu
Werkvormindividueel
Focustitel
Je leert

na te denken over de mogelijke redenen die een schrijver heeft om zijn boek een bepaalde titel te geven

Opdracht

A

  1. Antwoord kort, met 'Ja' of 'Nee': vind je Het diner een goede titel voor het boek dat je net hebt gelezen?
  2. Vul tabel 1 aan.
  3. Van Dales Groot woordenboek der Nederlandse taal geeft de volgende definitie van 'diner': 'volledige warme maaltijd, m.n. min of meer feestelijk of officieel (middag)maal met gasten'. Vul tabel 2 in.

Tabel 1

Welke zaken uit het verhaal passen bij de titel Het diner? Welke belangrijke gebeurtenissen passen NIET bij de titel Het diner?
Het restaurant De ziekte van Paul 
   
   
   

  

Tabel 2

Begrip Past WEL bij het boek Past NIET bij het boek
Volledige warme maaltijd    
Min of meer feestelijk    
Officieel    
Met gasten    

 

B

  1. Stel je voor: je vader of moeder staat op de drempel van jouw kamer; de vloer is bezaaid met kleren, de prullenmand is omgevallen en op je bureau is het een chaos van papier. Hij/zij kijkt je aan en zegt: 'Zo, lekker opgeruimd hier.' Wat is hier waarschijnlijk aan de hand?
    A. Je vader/moeder heeft een heel ander idee van netheid dan de meeste mensen.
    B. Je vader/moeder had een nog veel grotere troep verwacht.
    C. Je vader/moeder probeert je goed duidelijk te maken dat je kamer een troep is.
  2. Het tegendeel zeggen van wat je bedoelt, noemen we 'ironie'. Kijk nu nog eens bij vraag drie naar de betekeniselementen uit de titel die je niet bij het verhaal vindt passen. Passen deze elementen niet bij het verhaal omdat ze a) er gewoon niets mee te maken hebben of b) het tegendeel zijn van waar het verhaal over gaat?
  3. Kijk nog eens naar je antwoorden op de vorige vragen. Geef je mening over de volgende uitspraken:
    A. De titel Het diner past alleen maar bij de eerste 20 hoofdstukken van het boek. Eens/oneens/deels eens, want…
    B. De titel Het diner doet je denken aan het tegenovergestelde van wat er in het boek gebeurt. Eens/oneens/deels eens, want….
    C. De titel Het diner is verwarrend. Eens/oneens/deels eens, want…
  4. Kun jij een titel bedenken die beter bij het hele boek past, die dus alle belangrijke zaken die je in tabel 1 hebt genoemd, verenigt? Zo ja, welke titel dan? Zo nee, waarom niet?
Gemaakt doorMartijn Koek



BoekKoch, Herman, Het diner
NummerN2/2
Niveau2
Studielast1 slu
Werkvormindividueel
Focusperspectief
Je leert

na te denken over perspectief en over de mogelijkheid dat een perspectief onbetrouwbaar is

Opdracht
  1. In hoofdstuk 46, bijna aan het eind van het boek, zegt Paul dat zijn gezin de 'schipbreuk' heeft overleefd, ondanks het feit dat de drie gezinsleden niet altijd eerlijk tegen elkaar zijn geweest. Dan zegt hij: 'Je hoefde niet alles van elkaar te weten. Geheimen stonden het geluk niet in de weg.' (blz. 297).
    Ben jij het eens met Paul? Kies hieronder en maak de zin af:
    Leden van een gezin mogen best geheimen voor elkaar hebben. Eens/oneens, want…
  2. Al in de tweede zin van het boek blijkt dat Paul ook voor de lezer bepaalde zaken geheim houdt: 'We gingen eten in het restaurant. Ik ga niet zeggen welk restaurant […]' Misschien heb je ontdekt dat het niet bij dit ene geheim blijft. Geef in tabel 1 aan welke zaken Paul allemaal nog meer voor ons geheim houdt , en geef, als je daar achter kunt komen, ook de reden aan waarom hij die zaak geheim houdt en of je dat een goede reden vindt.
  3. Paul houdt dus nogal wat geheim voor de lezer. Tegelijkertijd vertelt hij ook over een aantal gebeurtenissen waarvan je zou kunnen snappen dat hij ze liever geheim had gehouden. Geef in tabel 2 aan welke dat zijn, en of jij zoiets zou vertellen tegen een vreemde (de lezer).
  4. Wie heeft bepaald wat Paul wel en wat hij niet aan de lezer vertelt?
  5. Kijk nog eens naar de geheimen bij in tabel 1. Welke (maximaal twee) had jij echt graag willen weten? Leg uit waarom.
  6. Kijk nog eens naar de wel vertelde gebeurtenissen in tabel 2. Van welke weet je zeker dat ze echt gebeurd zijn? Leg uit waarom die wel en de andere niet.
  7. Stel je voor: je hebt een mail geschreven naar Herman Koch waarin je hem vraagt de geheimen te verklappen die je bij vraag 5 hebt genoemd. Schrijf het antwoord dat je van hem krijgt, in maximaal 100 woorden.

Tabel 1

Geheim

Reden

Goede/matige/slechte reden

De naam van het restaurant Omdat er anders veel mensen zouden komen kijken of Paul en Serge er weer zitten  
De naam van de ziekte van Claire    
De naam van de partij van Serge    
[voeg hier zelf een geheim van Paul toe]    
[voeg hier zelf een geheim van Paul toe]     
[weet je nog een geheim van Paul?]     

 

Tabel 2

Mogelijk geheim, toch verteld

Zou ik ook/zeker niet vertellen aan een vreemde

Paul denkt erover na zijn baas, de rector, dood te slaan  
Paul slaat de conrector van zijn zoon in elkaar  
Paul verwondt zijn broer met een koekenpan  
[weet jij een mogelijk, maar toch verteld geheim van Paul?]  
[weet jij nog een mogelijk, maar toch verteld geheim van Paul?]  
   
Gemaakt doorMartijn Koek




Het diner - Koch, HermanNiveau 3

Het diner

Auteur:Koch, Herman
Jaar uitgave:2009
Uitgeverij:Anthos
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:300
Genre:psychologische roman, satire
Tags:gezin, misdaad, ouder-kindrelatie, psychische aandoeningen, Karaokelezen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.
In 2009 bekroond met de NS Publieksprijs.
In 2012 bewerkt tot een toneelstuk door Kees Prins voor Toptheater.
In 2013 verfilmd door Menno Meyjes.

ALG_Karaokelezen

Als je dyslectisch bent, kun je gebruikmaken van karaokelezen. Klik hier

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 23 juli 2014.

 

Opdrachten

BoekKoch, Herman, Het diner
NummerN3/1
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusperspectief
Je leert

na te denken over hoe het perspectief van waaruit een roman geschreven is jouw oordeel over personages en hun acties beïnvloedt

Opdracht

A

Wat vind jij van de acties van de personages  uit Het diner? Geef je mening aan door de onderstaande zinnen aan te vullen met een van de volgende meningen:

  • prima/uitstekend, een voorbeeld voor anderen
  • goed te begrijpen, zou ik waarschijnlijk ook zo doen
  • enigszins te begrijpen, het is moeilijk keuzes te maken in zo'n situatie
  • niet echt goed natuurlijk, maar zulke dingen gebeuren
  • een verkeerde keuze, men had beter moeten nadenken
  • afschuwelijk/onmenselijk, dit verdient een hele dikke straf
  1. Paul wil zijn zoon niet aangeven bij de politie. Dit vind ik...
  2. Beau (Faso) chanteert zijn stiefbroer en neef. Dit vind ik...
  3. Michel en Rick mishandelen een zwerfster. Dit vind ik...
  4. Serge wil zijn zoon aangeven bij de politie. Dit vind ik...
  5. Claire houdt Serge tegen door hem aan te vallen. Dit vind ik...
  6. [Hier vul je zelf een opvallende daad in]. Dit vind ik...

B

Herman Koch is Het diner gaan schrijven nadat hij een bericht las over een gruwelijke moord in Barcelona. In 2005 mishandelden daar drie jongens van goede komaf de dakloze  María del Rosario Endrinal Petit, waarna ze haar in brand staken. Zij deden dit in het voorportaal van een bank. Beelden van de daad zijn door een beveiligingscamera vastgelegd. Op YouTube zijn enkele beelden te zien (zie bron 1).

Hieronder vind je een vertaling van het Spaanse commentaar:

Bedelaar in brand gestoken in betaalautomaathokje in Barcelona

De lokale politie verricht onderzoek naar de vraag of de drie jongens al eerder andere daklozen hadden aangevallen. Er zijn getuigen die beweren van wel. Momenteel blijven er veel vragen open waarop het onderzoek antwoord moet geven. Waarom lagen er jerrycans met brandbaar vloeistof waar iedereen bij kon? Misschien waren ze niet vol, maar ze bevatten in ieder geval genoeg vloeistof om een ontploffing te veroorzaken zoals die van die nacht. Waarom blijft een van de jongens in het hokje van de geldautomaat als de ontploffing plaatsvindt? Wie is de persoon die later op de film te zien is en met de jongens gepraat heeft? Een vriend? Een buurtbewoner? De lokale politie is druk bezig om hem te identificeren. De politie moet op al deze kwesties antwoorden vinden voordat het voorval bij een jury voor komt, die zal moeten beslissen of de jongens de intentie hadden om Rosario te vermoorden en ze daardoor moord hebben gepleegd, of doodslag. Voorlopig laat de autopsie zien dat het slachtoffer geen pak slaag heeft gekregen, maar wel dat ze een kneuzing op het hoofd heeft.

Vul in, gebruik de antwoordmogelijkheden van opdracht A:
Drie Spaanse jongens steken de zwerfster Maria del Rosario Endrinal Petit in brand. Dit vind ik...

C

  1. Een schrijver die een roman baseert op een gebeurtenis uit het nieuws kan in zijn boek allerlei aspecten toevoegen die de lezers van krantenberichten niet (kunnen) weten. In tabel 1 zie je daarvan een aantal voorbeelden. Welke van deze elementen heeft Koch in zijn roman toegevoegd aan het oorspronkelijke nieuwsbericht? Vul tabel 1 in.
  2. Het hele verhaal zien we uit Pauls ogen. We zeggen ook wel dat het perspectief bij Paul ligt. Het is dus eigenlijk geen wonder dat we niets te horen krijgen over het politieonderzoek, bijvoorbeeld. Welke andere van de bovenstaande elementen kon Herman Koch vanwege het gekozen perspectief dus niet aan zijn roman toevoegen?
  3. Herman Koch had het verhaal natuurlijk ook vanuit het perspectief van een ander personage dan Paul verteld kunnen hebben. In tabel 2 zie je vier mogelijkheden. Zouden je antwoorden bij opdracht A veranderen als Koch een ander perspectief had gekozen, denk je? Vul tabel 2 in.
  4. Herman Koch heeft een belangrijk detail uit het krantenbericht weggelaten: de naam van het slachtoffer. In alle Spaanse artikelen over de moord staat die naam helemaal vermeld, in het boek krijg je nog geen letter van de naam te horen. Is Herman Koch dit vergeten? Of zou hij er een reden voor kunnen hebben? Zo ja, welke?

Tabel 1

Mogelijke toevoeging

Zit wel/niet in Het diner

Eventueel voorbeeld

Gevoelens van de daders    
Voorbereiding van de daad    
Motief van de daders    
Het politieonderzoek     
Gevoelens van het slachtoffer      
Gevoelens van familie/vrienden van het slachtoffer      
Gevoelens van familie/vrienden van de daders    
Gevoelens van de rechercheur(s)    
Kijkje in de toekomst: hoe kijken de daders terug op hun daad?    

 

Tabel 2

Stel je voor dat het perspectief ligt bij...

Dan verandert mijn mening over...

Dan blijven deze meningen hetzelfde

Verklaring

Claire      
Een vriendin van het slachtoffer      
Michel      
Een journalist die uitgebreid met alle betrokkenen heeft gesproken      

 

D

Kijk nog eens naar je antwoorden op alle vragen die je tot nu toe hebt beantwoord. Geef je mening hieronder:
De keuze van Herman Koch om het perspectief bij Paul te leggen maakt dat Het diner

  • meer tot nadenken oproept dan het krantenbericht/YouTubefilmpje. Ja/nee, want...
  • schokkender is dan het YouTubefilmpje. Ja/nee, want...
  • realistischer is dan het krantenbericht. Ja/nee, want...
Bronnen
  1. 'Mendiga quemada en cajero de Barcelona', op: www.youtube.com
Gemaakt doorMartijn Koek



BoekKoch, Herman, Het diner
NummerN3/2
Niveau3
Studielast0,5 slu
Werkvormtwee- of drietal
Focuseinde van de roman
Je leert

na te denken over de mogelijke dubbelzinnigheid van een einde

Opdracht

A

Het diner eindigt ermee dat zoon Michel zijn armen om zijn vader slaat, hem dicht tegen zich aandrukt en 'Lieve papa' zegt. Deze regels lijken te wijzen op een happy end, zoals veel films, met name die uit Hollywood, dat wel kennen: na allerlei gevaarlijke avonturen vallen de vrienden/geliefden/familieleden elkaar weer in de armen. Discussieer met elkaar voor wie het einde vanHet dinerinderdaad een happy end is.

  1. Voor Michel? Ja/nee, omdat...
  2. Voor Paul? Ja/nee, omdat...
  3. Voor Claire? Ja/nee, omdat...
  4. Voor Serge? Ja/nee, omdat...
  5. Voor de ober? Ja/nee, omdat...
  6. Voor de zwerfster? Ja/nee, omdat...
  7. Voor jullie? Ja/nee, omdat...

B

  1. Zou Herman Koch het einde als happy end bedoeld hebben? Zo ja: waarom denken jullie dat? Zo nee: waarom schrijft hij het dan toch zo op?
  2. Stel je voor: Herman Koch had het laatste deel ('Fooi') niet opgenomen in zijn roman. Geef je mening:
  • Dan was het een beter boek geweest. Ja/nee, omdat...
  • Dan was het een somberder boek geweest. Ja/nee, omdat...
  • Dan had het boek je meer tot nadenken aangezet. Ja/nee, omdat...
  • Dan was het boek ironischer geweest. Ja/nee, omdat...
  • Dan was het verhaal minder geschikt voor een Hollywoodfilm. Ja/nee, omdat...
Gemaakt doorMartijn Koek




Het diner - Koch, HermanNiveau 3

Het diner

Auteur:Koch, Herman
Jaar uitgave:2009
Uitgeverij:Anthos
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:300
Genre:psychologische roman, satire
Tags:gezin, misdaad, ouder-kindrelatie, psychische aandoeningen, Karaokelezen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.
In 2009 bekroond met de NS Publieksprijs.
In 2012 bewerkt tot een toneelstuk door Kees Prins voor Toptheater.
In 2013 verfilmd door Menno Meyjes.

ALG_Karaokelezen

Als je dyslectisch bent, kun je gebruikmaken van karaokelezen. Klik hier

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 23 juli 2014.

 

Opdrachten

BoekKoch, Herman, Het diner
NummerN4/1
Niveau4
Studielast1,5 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focusbetekenis
Je leert

na te denken over de morele keuzes van personages

Opdracht

Paul is de vader van Michel, en dus diens opvoeder. Hoe goed is Paul in die rol?

  1. Het maandblad J/M voor ouders beschrijft op haar website hoe ouders soms vervelende eigenschappen van henzelf kunnen herkennen in hun kinderen. Op de website zijn tips te lezen over hoe ouders daar mee om kunnen gaan. Lees bron 1.
  2. Ook Paul herkent negatieve eigenschappen van hemzelf bij Michel. Is hij aan het eind van het boek tevreden over de manier waarop hij daarmee om is gegaan? Ja/nee, want…
  3. Heeft Paul de tips van J/M uitgevoerd? Vul tabel 1 in.
  4. Kijk nog eens naar tabel 1. Heeft Paul de kwestie met Michel volgens de tabel heel goed, redelijk goed of helemaal niet goed aangepakt? Op welke punten had hij zijn aanpak nog eventueel kunnen verbeteren?
  5. Stel je voor: J/M gaat een artikel schrijven over ouders die er in geslaagd zijn met de negatieve eigenschappen van hun kind om te gaan. Paul heeft inmiddels de tips die jij hem bij vraag 4 hebt gegeven ook uitgevoerd. Zou de redactie van J/M het verhaal van Paul en Michel geschikt vinden voor hun artikel? Waarom wel/niet?
  6. De politieke partij het CDA introduceerde ooit de zin 'Het gezin is de hoeksteen van de samenleving.', waarmee zoveel bedoeld wordt als 'Het gezin is ontzettend belangrijk voor een goede samenleving.'
  • Ben jij het eens met het CDA? Ja/nee, want...
  • Zou Paul Lohman  het met het CDA eens zijn? Ja/nee, want...
  • Zou Serge Lohman partijleider van het CDA kunnen zijn? Ja/nee, want...
  • Zou Herman Koch op het CDA stemmen? Ja/nee, want...
  • Zouden leden van het CDA Het diner een aanrader vinden? Ja/nee, want...

Tabel 1

Tip

Doet Paul wel/niet/onduidelijk

Bij 'wel': voorbeeld uit boek

Erken het probleem, zodat je niet extra geprikkeld raakt.    
Zoek uit waarom het gedrag zoveel bij jou losmaakt.    
Houd het probleem luchtig.    
Vraag je af hoeveel last je kind zal hebben van die ene eigenschap.    
Moedig je kind aan gedrag te vertonen waar het moeite mee heeft.    
Help je kind door het probleem in stukjes te hakken.    
Vraag eventueel je partner het probleem aan te pakken.    
Vertel je kind dat je zelf ook met het probleem worstelt.    

  

Bronnen
  1. 'Erfelijkheid', op: www.jmouders.nl
Gemaakt doorMartijn Koek



BoekKoch, Herman, Het diner
NummerN4/2
Niveau4
Studielast1 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focusbetekenis
Je leert

na te denken over de relatie tussen ideeën van personages en maatschappelijke en literaire stromingen

Opdracht

In Het diner  beschrijft Paul Lohman zowel wat geluk voor hem betekent, als wat hem ongelukkig en angstig maakt.

  1. In hoofdstuk twee zegt Paul: 'Wanneer ik een definitie zou moeten geven van geluk, dan is het deze: het geluk heeft aan zichzelf genoeg, het heeft geen getuigen nodig.'
    In hoofdstuk 32 vertelt hij welke gedachten hem angstig en ongelukkig maken: herlees in dit hoofdstuk de twee alinea's vanaf 'Maar mijn vrees bleek ongegrond.'
    Formuleer wat volgens jou de belangrijkste factor is die bepaalt of Paul zich gelukkig voelt of niet.
  2. We kunnen al eerder in het boek vermoeden dat Paul gedachten heeft zoals hij die in hoofdstuk 32 beschrijft. Zo geeft hij zijn leerlingen de opdracht uit te rekenen hoeveel mensen er nu zouden zijn als de Tweede Wereldoorlog niet had plaatsgevonden. Paul staat niet alleen in zijn zorgen over de toenemende wereldbevolking. In Nederland is er bijvoorbeeld een stichting die zich 'De club van 10 miljoen' noemt en die graag zou willen dat de Nederlandse bevolking de komende jaren afneemt en daalt naar maximaal 10 miljoen. De stichting is in 1994 opgericht door een docent geschiedenis. Lees de homepagina van de stichtingswebsite om erachter te komen wat hun idee is - zie bron 1.
  3. Zowel Paul als de Club van 10 miljoen vinden dat er in Nederland (te) veel inwoners wonen. Wat is de belangrijkste oplossing die de Club van 10 miljoen hiervoor aandraagt?
    Geeft Paul ook een oplossing? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet?
  4. De Franse schrijver-filosoof Jean-Paul Sartre schreef o.a. het boek Huis Clos (1944, vertaald als Met gesloten deuren). Hierin bevinden zich drie personages in een kale ruimte. Al snel komen ze erachter dat ze zich eigenlijk in de hel bevinden. Een van de personages legt dat als volgt uit: 'De hel, dat zijn de anderen.' Deze zin is erg beroemd geworden. Nogal wat mensen interpreteren hem als volgt: andere mensen maken je leven tot een hel. Sartre bedoelde vermoedelijk iets anders: als je alleen op de wereld zou zijn, bestond er geen goed en kwaad - dat zou je dan zelf kunnen bepalen. Dus: doordat er behalve jou ook andere mensen zijn, wordt wat je doet ook beoordeeld.
    Welke interpretatie van Sartres zin zou Paul Lohman aanhangen? Leg uit.
    Welke interpretatie van Sartres zin zou Serge Lohman aanhangen? Leg uit.
    Zou de Club van 10 miljoen Sartres zin bij haar idealen vinden passen? Leg uit.
  5. Herman Koch is behalve schrijver ook televisiemaker. Zo maakte hij jarenlang deel uit van het satirische programma Jiskefet. Hierin maken Koch en twee andere acteurs (Kees Prins en Michiel Romeyn) in sketches met typetjes delen van de Nederlandse maatschappij belachelijk Een voorbeeld (waarin Koch niet meespeelt, maar hij wel aan meeschreef) is bron 2. Bekijk deze scène.
  6. Kijk nog eens terug naar de twee interpretaties van Satres zin 'De hel, dat zijn de anderen'. Welke interpretatie Sartres zou de satiricus Herman Koch aanhangen? Leg je antwoord uit.
Bronnen
  1. www.overpopulationawareness.org | website van De Club van 10 miljoen
  2. 'Jiskefet, De boekenwinkel', op: www.youtube.com
Gemaakt doorMartijn Koek




Het diner - Koch, HermanNiveau 3

Het diner

Auteur:Koch, Herman
Jaar uitgave:2009
Uitgeverij:Anthos
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:300
Genre:psychologische roman, satire
Tags:gezin, misdaad, ouder-kindrelatie, psychische aandoeningen, Karaokelezen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.
In 2009 bekroond met de NS Publieksprijs.
In 2012 bewerkt tot een toneelstuk door Kees Prins voor Toptheater.
In 2013 verfilmd door Menno Meyjes.

ALG_Karaokelezen

Als je dyslectisch bent, kun je gebruikmaken van karaokelezen. Klik hier

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 23 juli 2014.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Het diner - Koch, HermanNiveau 3

Het diner

Auteur:Koch, Herman
Jaar uitgave:2009
Uitgeverij:Anthos
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:300
Genre:psychologische roman, satire
Tags:gezin, misdaad, ouder-kindrelatie, psychische aandoeningen, Karaokelezen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.
In 2009 bekroond met de NS Publieksprijs.
In 2012 bewerkt tot een toneelstuk door Kees Prins voor Toptheater.
In 2013 verfilmd door Menno Meyjes.

ALG_Karaokelezen

Als je dyslectisch bent, kun je gebruikmaken van karaokelezen. Klik hier

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 23 juli 2014.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
Het diner - Koch, HermanNiveau 3

Het diner

Auteur:Koch, Herman
Jaar uitgave:2009
Uitgeverij:Anthos
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:300
Genre:psychologische roman, satire
Tags:gezin, misdaad, ouder-kindrelatie, psychische aandoeningen, Karaokelezen
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Ook als luisterboek en eBook.
In 2009 bekroond met de NS Publieksprijs.
In 2012 bewerkt tot een toneelstuk door Kees Prins voor Toptheater.
In 2013 verfilmd door Menno Meyjes.

ALG_Karaokelezen

Als je dyslectisch bent, kun je gebruikmaken van karaokelezen. Klik hier

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 23 juli 2014.

 

Introductie

Herman Koch (1954) is aanvankelijk vooral bekend geworden als televisie- en radiomaker. Hij was een van de drie drijvende krachten achter het satirische programma Jiskefet, dat rond de eeuwwisseling ongekend populair was. Als schrijver debuteerde hij in 1985. In de daaropvolgende 20 jaar schreef hij twaalf romans en verhalenbundels waarvan Red ons, Maria Montanelli (1989) en Odessa Star (2003) de bekendste zijn. De verkoopcijfers van die boeken vallen echter in het niet bij die van Het diner, dat direct bij het verschijnen in januari 2009 een ongekend succes werd: het is inmiddels al meer dan 450.000 keer verkocht en won de NS Publieksprijs.
Koch wordt vooral geroemd om zijn soepele en onopgesmukte stijl. Daarnaast is humor, en met name de ironie, ook in zijn literair werk altijd aanwezig.  

Inhoud

Aan het begin van het verhaal vertrekt Paul Lohman, samen met zijn vrouw Claire, naar een chique restaurant, om daar te gaan eten met zijn broer Serge, succesvol politicus en gedoodverfd winnaar van de aankomende verkiezingen - en diens vrouw. De uitnodiging kwam van Serge, maar de reden ertoe is, zo vermoedt Paul, allerminst feestelijk. Hij is er namelijk pas geleden achter gekomen dat zijn zoon Michel samen met de zoon van Serge een vreselijke daad heeft gepleegd: na een feest hebben ze hebben een zwerfster, die lag te slapen in een pinhokje, in brand gestoken. Paul heeft zijn zoon herkend op de korrelige beelden van een bewakingscamera, die getoond werden in het programma Opsporing verzocht. Ondanks de aard van de misdaad heeft Paul besloten zijn zoon en diens neef niet aan te geven bij de politie.
Tijdens het diner wordt duidelijk hoezeer Paul, zelf een voormalig geschiedenisleraar die vanwege een niet benoemde geestelijke ziekte al jaren thuis zit, zich ergert aan de maniertjes van zijn broer - de beroemde politicus. Ook komt hij er langzaam achter dat zijn broer inderdaad ook weet van de daad van hun beider zoons. Tegelijkertijd komen er nieuwe vragen op: wat weet Claire precies? Wat is de rol van Beau, de aangenomen zoon van Serge en zijn vrouw? Wie heeft beelden van de moord op Youtube gezet?
De antwoorden op deze vragen worden gedurende het diner langzaam duidelijk en aan het einde blijkt dat Serge en zijn vrouw hun zoon willen aangeven en dat Serge vanavond zal aankondigen dat hij zich terugtrekt uit de verkiezingsstrijd. Claire - die veel meer blijkt te weten dan Paul aanvankelijk dacht - steekt hier echter op brute wijze een stokje voor.
Paul komt alleen thuis na het diner en vindt de uitslag van een vruchtwaterpunctie, een waarvan hij indertijd niets vanaf wist. Het lijkt erop dat Michel een erfelijke aandoening heeft, maar Paul leest het formulier niet en detail. Zijn zoon komt binnen en beiden vallen elkaar in de armen.

Moeilijkheid

Voor leerlingen van niveau twee zal Het diner vooral lastig zijn vanwege het gebrek aan spanning in de eerste helft van de roman. Daarbij staan de personages, twee volwassen echtparen, en de setting - een luxueus restaurant - redelijk ver van de belevingswereld van de gemiddelde adolescent. Het ik-perspectief is op een ander niveau een mogelijk struikelblok: het zal weliswaar in eerste instantie juist de relatie met de tekst versterken, omdat de N2-lezer zich gemakkelijk kan inleven in de hoofdfiguur, maar doordat in het tweede deel van de roman Paul ook heel andere kanten in zich blijkt te hebben, kan dat betekenistoekenning voor N2-leerlingen frustreren. De uitdaging voor deze leerlingen ligt dan ook in de herkenning van de onbetrouwbaarheid van het perspectief en in het herkennen van morele spanning (moeten ouders hun kinderen aangeven?) naast verhaalspanning (hoe loopt dit af? Is de aandoening erfelijk?).
Ook voor leerlingen van niveau drie zal Het diner geen eenvoudige roman zijn. Met name de ironie in de restaurantscènes, gecombineerd met het feit dat het ironie is van een onbetrouwbare verteller, kan deze lezers ontgaan, waardoor ze moeite zullen hebben deze delen te duiden. De meer aan de oppervlakte liggende morele vragen zullen deze lezers wel herkennen. De uitdaging voor hen is na te denken over andere antwoorden dan die Paul geeft, het personage waar ze 300 bladzijden mee meeleven. Ook uitdagend voor hen is te overwegen hoe losse elementen als het motto en de titels van de delen bijdragen aan de betekenis van de roman.
Voor leerlingen van N4 biedt Het diner nog genoeg stof tot nadenken. De uitdaging voor hen ligt bij de herkenning van de ironische stijl, het nadenken over of en hoe deze roman in de rest van Kochs literaire en cabareteske oeuvre past. Ook zal het boek hen kunnen aanzetten tot het nadenken over bredere morele vragen als 'Wat is geluk?'. 

Didactische en letterkundige analyse

Dimensies

Descriptoren

Toelichting| complicerende factoren

Algemene vereisten

Bereidheid Het boek is met 300 bladzijden aan de dikke kant en begint niet echt spannend. Voor N2-lezers kan dat een flinke drempel zijn. Voor N3- en zeker N4-lezers zou de dikte niet moeten uitmaken.
  Interesses

Lezers met interesse in morele vraagstukken als schuld en verantwoordelijkheid kunnen hun hart ophalen aan deze roman. Ook lezers die graag nadenken over opvoeding zullen het een fijn verhaal vinden.
Onder de N2-lezers die vooral een goed verhaal zoeken, zijn vooral die leerlingen die graag over familie(problemen) lezen met dit boek geholpen.  

  Algemene kennis Er is geen algemene kennis nodig om het verhaal te kunnen volgen. 
  Specifieke literaire en culturele kennis Er is geen specifieke kennis nodig om het verhaal te kunnen volgen, maar hier werkt het wel verrijkend als de lezer weet heeft van de mogelijkheid van een onbetrouwbare verteller, en van het stijlmiddel ironie. Het is vooral voor de lezers vanaf N3 een uitdaging om deze kennis te verbinden met de leeservaring. 

Vertrouwdheid met literaire stijl

Vocabulaire Koch gebruikt nauwelijks moeilijke woorden. Voor geen enkele lezer vanaf N2 zal het woordgebruik in deze roman een probleem zijn.
  Zinsconstructies De zinslengte is gemiddeld. Een N2-lezer zal misschien af en toe eens hakkelen of terug moeten lezen. Geen probleem voor lezers van N3 of hoger.
  Stijl Vooral in de restaurantscènes speelt ironie een belangrijke rol. Voor adolescenten van elk leesniveau is het herkennen en plaatsen van ironie een uitdaging. Voor N2 kan dit boek goed bijdragen tot herkenning van dit stijlmiddel, terwijl voor N3 en N4 de uitdaging ligt in het duiden van de ironie, zeker ook in relatie met de meer grimmige toon van het tweede deel.

Vertrouwdheid met literaire procedés

Actie Het duurt lang (125 bladzijden) voordat er spanning in het verhaal komt. De eerste 100 bladzijden beschrijven voornamelijk de ergernissen van Paul over zijn broer en het restaurant waar zij zijn. Dit is vooral voor N2-leerlingen een mogelijk struikelblok. In dit deel geeft Koch al wel een paar aanwijzingen over de aard van het grote probleem in het verhaal; het herkennen en duiden daarvan zijn voor N3-leerlingen een prettige uitdaging.
  Chronologie Het heden van het verhaal beslaat een middag en avond, rond en tijdens het diner. De chronologie van deze vertelling wordt zeer regelmatig onderbroken door korte en langere flashbacks. De vrij plotselinge overgangen zullen lastig zijn voor N2-leerlingen, zeker omdat de ene flashback veel verder terug gaat in de tijd dan de andere. Het is voor hen een echte uitdaging om hier vat op te krijgen - zeker in de tweede helft van de roman zal dat gemakkelijker worden (ook al door de toenemende spanning), zodat lezers die doorzetten ook echt beloond worden. Ook voor N3-leerlingen is het overigens nog best een uitdaging om voortdurend door te hebben over welke tijd Paul het heeft.
  Verhaallijn(en) Het complete verhaal bestaat uit een aantal losse verhaallijnen die beurtelings aan bod komen tijdens de oppervlakkige hoofdlijn: het verloop van het diner. Sommige verhaallijnen zijn eenvoudig te herkennen en duiden, zoals de daad van Michel en Rick en Pauls reacties daarop. Andere verhaallijnen zullen vooral voor N2-lezers meer uitdaging vormen, omdat ze vager blijven, zoals de bemoeienissen van Claire. 
  Perspectief Het perspectief ligt gedurende het hele boek bij Paul, die in het eerste deel een prettig ironische indruk maakt, maar naarmate het boek vordert steeds extremere eigenschappen en meningen blijkt te hebben. Dit onbetrouwbare perspectief is een uitdaging voor alle niveaus.
  Betekenis Het diner is een roman die voor lezers van alle niveaus vooral morele vragen oproept. Voor N2-lezers is Het diner waarschijnlijk vooral een roman over familieproblemen, over hoe gezinsleden met elkaars problemen omgaan. Voor N3-leerlingen zal het boek daarnaast gaan over morele vragen als 'Geef je je eigen kind aan?' 'Is geweld te verdedigen?'. Voor N4-lezers zullen nog weer bredere morele vragen opgeroepen worden door de roman: vragen naar de aard van geluk en de spanning tussen individu en maatschappij. 

Vertrouwdheid met literaire personages

Karakters Hoofdpersonage Paul heeft een gecompliceerd karakter. Voor N2-leerlingen is het een grote uitdaging om vat op hem te krijgen. Ook N3-leerlingen zullen daar nog genoeg moeite voor moeten doen. De andere karakters leren we alleen kennen via de beschrijvingen van Paul en dat maakt het helemaal uitdagend om een objectieve kijk op ze te krijgen, zeker voor leerlingen op N2.
  Aantal karakters Het aantal karakters is beperkt. Hoofdpersoon is onmiskenbaar Paul; naast hem zijn er nog zes belangrijke personages die duidelijk van elkaar verschillen. Voor geen enkel niveau zal het aantal personages voor verwarring zorgen. 
  Ontwikkeling van de karakters De personages zelf ontwikkelen zich niet of nauwelijks, maar de lezer leert wel steeds meer kanten van de personages kennen, waarbij het een uitdaging voor alle niveaus is om daarbij te blijven beseffen dat het Paul is door wie we de ontwikkeling van de andere personages leren kennen.

Relevante bronnen voor docenten

  www.ncrboeken.vorige.nl | kritische recensie van Arnold Heumakers 
www.nrcboeken.vorige.nl | Arjen Fortuin gaat in op de discussie die is ontstaan tussen recensenten die Het diner geweldig vinden, en zij die kritiek hebben op het boek

 

Geschreven door:

Martijn Koek