Nederlands - 15 t/m 19 jaar

In de bovenkooi - Biesheuvel, MaartenNiveau 4

In de bovenkooi

Auteur:Biesheuvel, Maarten
Jaar uitgave:1972
Uitgeverij:Meulenhoff
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:194
Genre:verhalen
Tags:fantasie, geloof, humor, psychische aandoeningen, scheepvaart, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Bekroond met de Alice van Nahuysprjs 1972.
Biesheuvel kreeg in 2007 de P.C. Hooftprijs voor verhalend proza.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 augustus 2015.

 

Over de auteur

Jacobus Martinus Arend (Maarten) Biesheuvel (Schiedam, 1939) is schrijver van een groot aantal verhalenbundels. Hij debuteerde in 1972 met In de bovenkooi. Hij kreeg veel lovende recensies.
Biesheuvel had een gelukkige jeugd in een gereformeerd milieu. Zijn vrouw Eva is zijn grote steunpilaar.
Autobiografische gegevens spelen vrijwel steeds een rol in zijn werk. Een ander kenmerk is de grillige fantasie en de humor.

Inhoud

Wat kan een man doen die alle onrecht van de wereld op zijn schouders voelt drukken en zich er druk over maakt dat er vierendertig verschillende uitknijpmechanismen voor balpennen bestaan? Een paar mogelijkheden die Biesheuvel in In de bovenkooi noemt: aanmonsteren als ketelbinkie op een koopvaardijschip,in een psychiatrische inrichting belanden of bibliothecaris worden. In het verhaal 'Inwijding' zijn we er getuige van hoe een bleke intellectueel in het zeemansleven ontvangen wordt door ruwe hardhandige lieden. 'Een moeilijke vraag' gaat over een bibliothecaris op zoek naar een technische term. In 'De heer Mellenberg' maken we kennis met een medepatiënt die beweert aangetoond te hebben dat molens wind maken. De fantasie viert hoogtij in verhalen over een brommer op zee en een wedstrijd trekken door de woestijn met een zo groot mogelijk blok ijs.

Leesaanwijzingen

Je komt via deze verhalen in een bijzondere, jou waarschijnlijk onbekende wereld. Laat je niet afschrikken door de lange zinnen, die zich ook nog vertakken omdat er tijdens het schrijven steeds weer nieuwe associaties bij de schrijver opkomen. Je komt ook veel verwijzingen tegen. Gewoon doorlezen en je laten verrassen door Biesheuvels humor en fantasie.

Om over na te denken

Wat zijn eigenlijk 'normale' mensen? Waar ligt de grens tussen 'normaal' en 'gek'?
Hoe kun je het beste omgaan met je kennis van alle ellende in de wereld?
In hoeverre kan verbeeldingskracht je helpen in de omgang met de werkelijkheid?

Waardering

'Bovendien is het belangrijk dat ik elk verhaaltje op zichzelf heel mooi vond, vooral omdat elk verhaal een soort statement was. Heel individueel en uniek.'
Nicole, vwo 6, op: Scholieren.com 

'Ik vond het op zich wel een leuk boek, alleen waren sommige verhalen best wel verwarrend en moeilijk te begrijpen en er werden soms allemaal namen van mensen genoemd die verder niet werden besproken. […] Het was niet zo grappig als ik dacht, maar sommige verhalen waren wel leuk.'
Marije, havo 4, op: Scholieren.com 

'Ik vond het boek niet erg goed, want de verhalen waren heel erg onsamenhangend, en sommige waren heel lang en andere waren weer heel kort.'
Niek, vwo 4, op: Scholieren.com

Meer weten?

Journalistiek.npo.nl | filmpje met Maarten Biesheuvel

Geschreven door:

Monique Metzemaekers

Suggesties


In de bovenkooi - Biesheuvel, MaartenNiveau 4

In de bovenkooi

Auteur:Biesheuvel, Maarten
Jaar uitgave:1972
Uitgeverij:Meulenhoff
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:194
Genre:verhalen
Tags:fantasie, geloof, humor, psychische aandoeningen, scheepvaart, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Bekroond met de Alice van Nahuysprjs 1972.
Biesheuvel kreeg in 2007 de P.C. Hooftprijs voor verhalend proza.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 augustus 2015.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
In de bovenkooi - Biesheuvel, MaartenNiveau 4

In de bovenkooi

Auteur:Biesheuvel, Maarten
Jaar uitgave:1972
Uitgeverij:Meulenhoff
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:194
Genre:verhalen
Tags:fantasie, geloof, humor, psychische aandoeningen, scheepvaart, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Bekroond met de Alice van Nahuysprjs 1972.
Biesheuvel kreeg in 2007 de P.C. Hooftprijs voor verhalend proza.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 augustus 2015.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
In de bovenkooi - Biesheuvel, MaartenNiveau 4

In de bovenkooi

Auteur:Biesheuvel, Maarten
Jaar uitgave:1972
Uitgeverij:Meulenhoff
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:194
Genre:verhalen
Tags:fantasie, geloof, humor, psychische aandoeningen, scheepvaart, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Bekroond met de Alice van Nahuysprjs 1972.
Biesheuvel kreeg in 2007 de P.C. Hooftprijs voor verhalend proza.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 augustus 2015.

 

Opdrachten

BoekBiesheuvel, Maarten, In de bovenkooi
NummerOpdracht N3|1
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusfictie en werkelijkheid
Je leert

reflecteren op het verwerken van autobiografische gegevens in verhalen

Opdracht

A

In het schema staat een aantal verhalen waarin een ik-persoon voorkomt die veel lijkt op de auteur, Maarten Biesheuvel.

Je gaat een biografische schets van deze ik-persoon schrijven.

  1. Vul het schema in: wat kom je te weten over de ik-persoon?
  2. Vul dit lijstje aan met één zelfgekozen verhaal waarin de ik-persoon waarschijnlijk ook lijkt op de auteur.
  3. Vul het schema aan met gegevens uit het door jou gekozen verhaal.
  4. Schrijf een korte biografie van de ik-persoon (350 woorden). Verwerk hierin de gegevens uit het schema.

Schema

verhaal verleden relaties werk uiterlijk karakter overig
De heer Mellenberg            
Slapeloosheid             
Astrid Krikke            
Zweeds werk            
Port Churchill            
...            

 

B

Bekijk bron 1. Geef op een schaal van 1 (helemaal niet) tot 10 (helemaal hetzelfde) aan in hoeverre de ik-persoon overeenkomt met de auteur Maarten Biesheuvel. Licht je antwoord toe (100 woorden).

C

Vind je het boek beter of slechter nu je weet dat het leven van de schrijver er een rol in speelt? Licht je antwoord toe (50 woorden).

Bronnen
  1. '?Waanzinnige? Boekenweek met Maarten Biesheuvel', in Een vandaag, op: Journalistiek.npo.nl

Gemaakt doorMonique Metzemaekers



BoekBiesheuvel, Maarten, In de bovenkooi
NummerOpdracht N3|2
Niveau3
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focuspersonages
Je leert

reflecteren op het karakteriseren van een personage

Opdracht

A

Het is heel moeilijk om 'niets' te denken, je hoofd helemaal leeg te maken. Eigenlijk denk je altijd, komen er vanzelf steeds nieuwe gedachten en gevoelens in je op.  
Schrijf voor jezelf gedurende de komende twee minuten op wat in je opkomt. Probeer alleen te registreren en niet na te denken over wat je opschrijft. 

B

In het hoofd van de ik-persoon in de verhalen van In de bovenkooi gebeurt veel. Je gaat dat eens precies bekijken.

  1. Herlees het verhaal 'Moeilijkheden'.
  2. Maak een samenvatting van het verhaal. 
  3. Is dat moeilijk/makkelijk? Hoe komt dat?
  4. Maak een grafische voorstelling van het verhaalverloop. Je hebt hiervoor een vel tekenpapier, formaat A4 of A3, nodig. Teken het hoofd van de ik-persoon en geef in denkwolken zijn gedachtegang weer. Bij elke nieuwe associatie teken je een nieuwe denkwolk. Geef ook het verband tussen de denkwolken aan.
  5. Vergelijk de samenvatting met de grafische voorstelling. Kies één van de volgende mogelijkheden:
    A De samenvatting en de grafische voorstelling vullen elkaar aan, want ....
    B De samenvatting geeft de meeste informatie, want ....
    C De grafische voorstelling geeft de meeste informatie, want ....

C

Lees nog eens wat je bij A hebt opgeschreven. Vergelijk dat met de uitweiding in het verhaal 'Moeilijkheden' en beschrijf het verschil. Misschien zie je ook een overeenkomst. Zo ja, welke?

Gemaakt doorMonique Metzemaekers




In de bovenkooi - Biesheuvel, MaartenNiveau 4

In de bovenkooi

Auteur:Biesheuvel, Maarten
Jaar uitgave:1972
Uitgeverij:Meulenhoff
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:194
Genre:verhalen
Tags:fantasie, geloof, humor, psychische aandoeningen, scheepvaart, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Bekroond met de Alice van Nahuysprjs 1972.
Biesheuvel kreeg in 2007 de P.C. Hooftprijs voor verhalend proza.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 augustus 2015.

 

Opdrachten

BoekBiesheuvel, Maarten, In de bovenkooi
NummerOpdracht N4|1
Niveau4
Studielast2 slu
Werkvormindividueel
Focusfictie en werkelijkheid
Je leert

refecteren op de vraag wat 'waar gebeurd' inhoudt en of het er voor jou toe doet of iets wel of niet 'waar gebeurd' is

Opdracht

A

Dacht je tijdens het lezen dat een aantal verhalen In de bovenkooi helemaal, honderd procent waargebeurd zijn? Licht je antwoord toe. 

B

Lees bron 2. In deze twee paragrafen wordt het (overigens kleine) verschil geschetst tussen autobiografische romans en werken van auteurs waarin autobiografische elementen zijn verwerkt.

  1. Waarom vindt de criticus Arjan Peters I.M. geen goed boek?
  2. Waarom vinden de auteurs van bron 1 Schaduwkind van P.F. Thomése wel een goed boek?
  3. Wat is blijkbaar noodzakelijk voor een goede autobiografische roman?
  4. a. Denk je dat lezers van Komt een vrouw bij de dokter gedacht hebben dat de roman autobiografisch is?
    b. Hebben zij gelijk? Waarom?
  5. L.H. Wiener zegt: 'Het is autobiografies als de kolére, maar tegelijkertijd honderd procent fictie, wat zeg je daarvan?'
    Wat zeg jij daarvan? Kan dat? Kan een roman autobiografisch én honderd procent fictie zijn? 
  6. Jeroen Brouwers zegt in de polemiek over Bezonken rood: 'Ik heb niet gelogen. Ik heb een roman geschreven.'
    a. Wat denk je dat hij daarmee bedoelt?
    b. Ben je het daarmee eens? Waarom?

C

  1. Lees het profiel van Biesheuvel in bron 1. Bevat In de bovenkooi autobiografische verhalen of verhalen met autobiografische elementen? Licht je antwoord toe.
  2. De auteurs van bron 2 stellen: 'Sommige lezers voelen zich bekocht als blijkt dat de roman die ze gelezen hebben niet volledig waarheidsgetrouw is.' Wat is jouw ervaring? Ben jij een van die lezers die zich bekocht voelen? Of maakt het jou niet uit wat er precies wel of niet waargebeurd is? Licht je antwoord toe.
Bronnen
  1. 'J.M.A. Biesheuvel', op: Literatuurplein.nl
  2. 'Autobiografische boeken en romans' en 'Romans met autobiografische elementen', in: Joke van Balen e.a., Basisboek literatuur, Groningen, Uitgeverij kleine Uil, 2009, p. 22-28
Gemaakt doorMonique Metzemaekers



BoekBiesheuvel, Maarten, In de bovenkooi
NummerOpdracht N4|2
Niveau4
Studielast3 slu
Werkvormindividueel of tweetal
Focusmotto en opdracht
Je leert

reflecteren op de betekenis van opdracht en motto

Opdracht

Deze opdracht kun je ook goed in een tweetal maken. Vooral bij het indelen van de verhalen is het prettig als je kunt overleggen. Het is niet de bedoeling dat je de vragen verdeelt.

In de bovenkooi heeft een opdracht en een motto. Je gaat het verband van opdracht en motto met de betekenis van de verhalenbundel onderzoeken.

A

  1. In de bovenkooi is opgedragen aan Marinus van der Lubbe. Bestudeer bron 1. Schrijf een portret van Marinus van der Lubbe. (100 woorden)
  2. Het motto komt uit deel XII van de grote Blaeu-atlas en luidt als volgt: 'Ils virent dans ce lieu des Goilans (c'eft un espèfe d'oifeaux marins) prefque auffi gros que les cygnes de ce pays, qui n'avoient pas peur des hommes, comme n'eftans pas accouftumés d'en voir; mais venoient librement dans les navires, & se laffoient prendre et tuer des matelots.'
    In het interview in bron 2 komt het motto ter sprake. Bestudeer de bron en vat samen wat daarin over het motto en de relatie met In de bovenkooi gezegd wordt.
  3. Welk verband leg je nu tussen opdracht en motto?

B

In de bovenkooi bevat 28 verschillende verhalen. Je gaat onderzoeken of het motto betrekking heeft op alle verhalen.

  1. 'Tags' zijn een soort onderwerpen of thema's die voorkomen in een verhaal. Categoriseer de verhalen op basis van de tags. Vul daarvoor het schema in. Zet elk verhaal bij de tag waar het naar jouw idee het meest thuis hoort. Je vult ieder verhaal maar één keer in.
  2. Kies bij elke tag het meest kenmerkende verhaal. Je hebt nu een lijstje met zes verschillende verhalen.
  3. Bespreek per verhaal of en in hoeverre het motto op dit verhaal van toepassing is.

Schema

tags verhalen
fantasie  
humor  
psychische aandoeningen  
geloof  
scheepvaart  
schrijverschap  

 

C

Kies één van de volgende uitspraken en vul die aan:
A Het motto is goed gekozen, want ....
B Het motto is niet goed gekozen, want ....
C Het motto is niet goed en niet slecht gekozen, want ....

Bronnen
  1. 'Marinus van der Lubbe', op: Nl.wikipedia.org
  2. Anton Korteweg en Ad Zuiderent', 'In gesprek met J.M.A. Biesheuvel', in: Maatstaf, jaargang 24 (1976), op: Dbnl.org
Gemaakt doorMonique Metzemaekers




In de bovenkooi - Biesheuvel, MaartenNiveau 4

In de bovenkooi

Auteur:Biesheuvel, Maarten
Jaar uitgave:1972
Uitgeverij:Meulenhoff
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:194
Genre:verhalen
Tags:fantasie, geloof, humor, psychische aandoeningen, scheepvaart, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Bekroond met de Alice van Nahuysprjs 1972.
Biesheuvel kreeg in 2007 de P.C. Hooftprijs voor verhalend proza.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 augustus 2015.

 

Opdrachten

BoekBiesheuvel, Maarten, In de bovenkooi
NummerOpdracht N5|1
Niveau5
Studielast3 à 4 slu
Werkvormindividueel
Focusliteratuurgeschiedenis
Je leert

reflecteren op de waardering van een auteur

Opdracht

Stel je voor. Nu je In de bovenkooi gelezen hebt, ben je benieuwd naar de plaats van het literaire werk van Maarten Biesheuvel in de Nederlandse literatuurgeschiedenis. Je zoekt op Literatuurgeschiedenis.nl naar meer informatie. Je ziet dat onder het lemma 'Twintigste/Eenentwintigste eeuw' niets over deze schrijver te vinden is. Dat verbaast je.

A

Schrijf Thomas Vaessens, hoofdredacteur van de site, over deze omissie een uitvoerige brief (500 woorden). Dat pak je als volgt aan:

  1. Je verdiept je in secundaire bronnen over het werk van Biesheuvel (zie bronnen), want je begrijpt dat je een hoogleraar Nederlandse letterkunde niet zomaar overtuigt. Je maakt een overzicht van de gegevens die je in je brief kunt gebruiken.
  2. In de brief spreek je je verbazing uit over het ontbreken van Biesheuvel op de site.
  3. Je toont begrip voor de mogelijk problematische positie van Biesheuvel in de Nederlandse literatuur, maar pleit voor opname van de schrijver onder het lemma 'Twintigste/Eenentwintigste eeuw'. Hiervoor draag je goede argumenten aan.

B (extra)

Je geeft je docent de brief ter beoordeling. Bij de beoordeling 'uitstekend' kun je overwegen de brief aan Thomas Vaessens te sturen.

Bronnen
  1. Erik de Bruin, 'Ooit een hype, nu verzameld', in: De Groene Amsterdammer,16 mei 2008, op: Groene.nl
  2. Pchooftprijs.nl 
  3. Hans Werkman, 'Biesheuvel vijftig', in Ons erfdeel, jaargang 32 (1989), op: Dbnl.org
  4. Onno Blom, 'Öhne Trilafon keine Gedanke"; De wonderwereld van Maarten Biesheuvel', op: Jmabiesheuvel.deds.nl
    LET OP: Als je deze link opent, kom je op de homepage; om het artikel te vinden, voer je 'Trilafon' in als zoekterm.
Gemaakt doorMonique Metzemaekers



BoekBiesheuvel, Maarten, In de bovenkooi
NummerOpdracht N5|2
Niveau5
Studielast3 à 4 slu
Werkvormtweetal (of individueel)
Focusverwantschap
Je leert

de verwantschap tussen In de bovenkooi en andere literaire werken onderzoeken en in kaart brengen

Opdracht

Deze opdracht is gemaakt als samenwerkingsopdracht. Je kunt hem echter ook alleen maken. Houd er in dat geval rekening mee dat je iets meer tijd nodig hebt.

Als 'chef Boeken' van NRC Handelsblad was Pieter Steinz verantwoordelijk voor beschrijvingen van en schema's over allerlei boeken die tot de wereldliteratuur worden gerekend. De beschrijvingen zijn zo geschreven dat het alleen daarom al een plezier is om te lezen. Steinz is echter verder gegaan door allerlei verbanden te leggen met andere literatuur: hij kijkt naar overeenkomsten in thema en stijl en zelfs naar mogelijke beïnvloeding. Uiteindelijk heeft hij de krantenbijdragen gebundeld tot het prettig leesbare boek Gids voor de wereldliteratuur.

In de bovenkooi is (nog) niet het middelpunt van een schema geweest. Jullie gaan in deze lacune voorzien door samen een schema rondom In de bovenkooi te maken. Daartoe gebruiken jullie het schema rondom Moby Dick van Herman Melville als voorbeeld.

A

Bestudeer om te beginnen bron 1.

  1. [een van beiden]
    In kolom 1, 'In Maarten Biesheuvels boekenkast', noteert een van jullie je vier titels die van invloed zijn geweest op In de bovenkooi.
  2. [een van beiden]
    In kolom 2, 'Maarten Biesheuvel op z'n best', noteert de ander de twee titels van de boeken van Maarten Biesheuvel die na In de bovenkooi het meest bekend zijn.
  3. [samen]
    Kolom 3, 'Wat te lezen na Biesheuvels beste?', heeft drie kopjes. Kopjes die Pieter Steinz in andere schema's heeft gebruikt, zijn bijvoorbeeld:
    - wonderreizen
    - plattelandstragedies
    - literatuur als spel
    - bezetenheid en zelfvernietiging
    - de zieke mens in de romanliteratuur
    Bedenk samen drie tussenkopjes (thema's die voorkomen in In de bovenkooi waarvan jullie vermoeden dat ze ook in veel andere literaire werken voorkomen). Onder elk kopje komen minimaal drie titels.
  4. [samen]
    Net als Pieter Steinz heeft gedaan, vatten jullie elk boek dat in het schema voorkomt samen in één zin. Iemand die In de bovenkooi gelezen heeft, moet uit deze zin kunnen afleiden wat het verband tussen In de bovenkooi en de genoemde titel is.
    Hieronder vind je een aantal bronnen die je kunt raadplegen. Daarnaast zul je ook zelf een beetje moeten googelen.

B

Steinz bespreekt in zijn Gids voor de wereldliteratuur werken die, althans wat hem betreft, tot de wereldliteratuur behoren - de beste literatuur ter wereld. Vind je dat In de bovenkooi thuishoort in deze Gids? Beargumenteer je antwoord toe in ongeveer 100 woorden.

Bronnen
  1. 'Moby Dick', in: Pieter Steinz, Lezen &cetera, Amsterdam/Rotterdam, Prometheus/NRC Handelsblad, 2006 [in afwijkende vorm digitaal beschikbaar op: Theledge.com 
  2. Hans Werkman, 'Biesheuvel vijftig', in: Ons erfdeel, jaargang 32 (1989), op: Dbnl.org
  3. Anton Korteweg en Ad Zuiderent, 'In gesprek met J.M.A. Biesheuvel', in: Maatstaf, jaargang 24 (1976), op: Dbnl.org
  4. Erik de Bruin, 'Ooit een hype, nu verzameld', in: De Groene Amsterdammer, 16 mei 2008, op: Groene.nl
Gemaakt doorMonique Metzemaekers (naar een idee van Hans Das)




In de bovenkooi - Biesheuvel, MaartenNiveau 4

In de bovenkooi

Auteur:Biesheuvel, Maarten
Jaar uitgave:1972
Uitgeverij:Meulenhoff
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:194
Genre:verhalen
Tags:fantasie, geloof, humor, psychische aandoeningen, scheepvaart, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Bekroond met de Alice van Nahuysprjs 1972.
Biesheuvel kreeg in 2007 de P.C. Hooftprijs voor verhalend proza.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 augustus 2015.

 

Opdrachten

Er zijn geen opdrachten gevonden voor dit niveau.
In de bovenkooi - Biesheuvel, MaartenNiveau 4

In de bovenkooi

Auteur:Biesheuvel, Maarten
Jaar uitgave:1972
Uitgeverij:Meulenhoff
Plaats:Amsterdam
Aantal pagina's:194
Genre:verhalen
Tags:fantasie, geloof, humor, psychische aandoeningen, scheepvaart, schrijverschap
 
Leerlingen
Docenten
  Zet in mijn boekenkast

Bekroond met de Alice van Nahuysprjs 1972.
Biesheuvel kreeg in 2007 de P.C. Hooftprijs voor verhalend proza.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 18 augustus 2015.

 

Introductie

J.M.A.(Maarten) Biesheuvel (1939) is schrijver van vele verhalenbundels. Hij debuteerde in 1972 met de verhalenbundel In de bovenkooi waarvoor hij de Alice van Nahuysprjs 1972 kreeg. Voor Reis door mijn kamer (1985) kreeg hij de F. Bordewijkprijs. In 2007 kreeg hij de P. C. Hooftprijs voor verhalend proza.
Vanaf de jaren '90 publiceert hij nauwelijks meer. In 1988 schreef hij het boekenweekgeschenk Een overtollig mens.
Tijdens zijn schooltijd op het gymnasium en studietijd voer hij als matroos op koopvaardijschepen. Biesheuvel is meerdere malen opgenomen geweest in een psychiatrische inrichting. Tijdens zijn studietijd ontstond de vriendschap met Karel van het Reve, die hij zeer bewonderde en daarom 'God' noemde. Biesheuvel is getrouwd met Eva Gütlich.
Autobiografische gegevens spelen vrijwel steeds een rol in het werk van Biesheuvel. Die gegevens vervullen een rol in een als chaotisch ervaren wereld waarin de personages steeds op zoek zijn naar geborgenheid en orde. Biesheuvels werk toont verwantschap met de romantische schrijvers uit de negentiende eeuw (o.a. Piet Paaltjens), maar vooral ook met dat van Gerard Reve en Nescio.
Ironie, wrange humor en allusies vormen de bouwstenen van Biesheuvels proza.

Inhoud

In de bovenkooi bestaat uit 28 verhalen die niet thematisch of chronologisch geordend zijn. Door steeds terugkerende thema's, motieven en personages vormen de verhalen toch een geheel. Biesheuvels vrouw Eva en Karel van het Reve komen geregeld terug als personages.
In een aantal verhalen - onder andere het titelverhaal - vertelt de ik-figuur over zijn ervaringen als ketelbinkie. Het leven van de jonge zeeman is hard en dat komt doordat de oudere zeelui hem vaak genadeloos pesten. In 'Inwijding' wordt de jongen zelfs in afgewerkte olie ondergedompeld. In 'Tanker cleaning' weet hij dankzij zijn talen- en bijbelkennis respect af te dwingen in een ruig milieu.
Met het geloof wordt in een aantal verhalen afgerekend. In 'De grote gieter' komt een man in de hemel, waar God niet eens zijn eigen regeninstallatie kan repareren.
Ook de wetenschap moet het ontgelden, bijvoorbeeld in 'Een dwaze hoogleraar', waarin een hoogleraar met een brok ijs, dat niet mag smelten, door de woestijn fietst. De 'ware wetenschap' vind je eerder bij de ongeletterde mens, die hart en intuïtie volgt, zoals in 'De beo'.
In 'De heer Mellenberg' is de ik-figuur opgenomen in een psychiatrische inrichting omdat hij denkt dat hij Jezus is. Voor de heer Mellenberg heeft hij grote bewondering, o. a. om zijn uitleg aan een groep psychiaters dat molens wind maken.
In 'Brommer op zee' staat hoofdpersoon Isaäc 's nachts op het dek en ziet dan een man op een brommer over zee komen aanrijden. Ze hebben een prettig gesprek. Isaäc zou het liefst met de man meegaan, maar die wijst dat af en vertrekt weer.
Docenten Nederlands gebruiken in hun lessen vaak 'Welp' over een padvinder in hoge nood en 'Dolly' over de vriendschap tussen een jongetje en een stratenmaker.

Moeilijkheid

Een aantal verhalen is makkelijk, goed toegankelijk voor de N3-lezer. De verhalen waarin veel allusies staan, zijn voor N3 en de beginnende N4-lezer moeilijk. De N5-lezer kan de allusies waarderen en betekenis geven.  
Een typisch stijlkenmerk van Biesheuvel zijn de lange zinnen, die zich steeds verder vertakken in steeds weer andere associaties. Ook dat is voor N3 en de beginnende N4-lezers pittig. 

Didactische en letterkundige analyse

Voor een volledige analyse van de problemen en uitdagingen waarop lezers van verschillende niveaus kunnen stuiten klik je hier.

Geschreven door:

Monique Metzemaekers